Ngày 25 tháng 6, một vụ kiện tập thể được nộp lên Tòa án Liên bang Quận Bắc California, cáo buộc Samsung, SK Hynix và Micron, ba công ty kiểm soát gần như toàn bộ thị trường DRAM toàn cầu, đã cố ý phối hợp hạn chế nguồn cung và đẩy giá chip nhớ lên cao trong nhiều năm liên tiếp.

Nguyên đơn do hãng luật Bathaee Dunne LLP của New York đại diện, tìm kiếm lệnh cưỡng chế để "khắc phục hậu quả từ hành vi phi pháp và phản cạnh tranh của các bị đơn", cùng với bồi thường thiệt hại gấp ba lần theo quy định của luật chống độc quyền.

3 ông lớn ngành chip bao gồm Samsung, SK Hynix và Micron bị khởi kiện tập thể

Cáo buộc trung tâm của vụ kiện là ba công ty này đã hành động như một nhóm thay vì cạnh tranh độc lập. Từ năm 2022, khi nhu cầu chip nhớ tiêu dùng sụt giảm, cả Samsung, SK Hynix và Micron đều đồng loạt cắt giảm sản xuất DRAM thông thường, đồng loạt rút khỏi các dòng DDR3 và DDR4 cũ, và đồng loạt dịch chuyển công suất sang chip HBM dành riêng cho các trung tâm dữ liệu AI.

Kết quả là giá DRAM tăng khoảng 700% trong 4 năm. Nguyên đơn lập luận rằng trong một thị trường hàng hóa cạnh tranh thực sự, khi giá tăng mạnh đến mức đó ít nhất một nhà sản xuất sẽ mở rộng sản xuất để giành thị phần từ các đối thủ. Nhưng điều đó đã không xảy ra. "Không ai trong ba hãng tận dụng sự rút lui của các hãng còn lại để mở rộng và giành khách hàng. Cả ba rút lui cùng nhau," đơn kiện viết.

Điều làm cho vụ kiện này đặc biệt nghiêm trọng là tiền lệ lịch sử đằng sau nó. Nguyên đơn gọi đây là "chu kỳ thứ ba trong cùng thị trường, giữa cùng các công ty." Trước đó, Bộ Tư pháp Mỹ từng điều tra âm mưu thông đồng giữa các hãng này trong giai đoạn 1998 đến 2002, kết thúc bằng việc Samsung nhận tội và nộp phạt gần 300 triệu USD, SK Hynix nhận tội và nộp phạt 185 triệu USD.

Micron thoát phạt nhờ chủ động khai báo và hợp tác với công tố viên. Giai đoạn 2016 đến 2018 chứng kiến một đợt tăng giá khác dẫn đến vụ kiện tập thể ở Mỹ và cuộc điều tra từ chính phủ Trung Quốc. Lần này là cáo buộc thứ ba với hành vi tương tự, từ cùng những công ty đó.

Trong lịch sử, đây là lần thứ 3, ba ông lớn này bị cáo buộc thao túng giá

Vụ kiện cũng chỉ ra lý do tại sao không có đối thủ mới nào có thể phá vỡ thế độc quyền này ngay cả khi giá tăng rất cao. Xây dựng một nhà máy DRAM mới đòi hỏi từ 15 đến 20 tỷ USD và mất nhiều năm trước khi đi vào hoạt động. Quy trình sản xuất chip nhớ được bảo vệ bởi hàng thập kỷ bí mật thương mại mà không thể học được qua tài liệu công khai. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ ngăn Trung Quốc tiếp cận thiết bị sản xuất thế hệ mới.

Ngay cả khi một nhà sản xuất mới có chip thành phẩm, họ vẫn cần từ 12 đến 18 tháng để vượt qua quy trình chứng nhận của các khách hàng lớn. "Hậu quả thực tế là khi ba công ty hạn chế nguồn cung, không ai bên ngoài có thể mở rộng để cạnh tranh với họ," đơn kiện kết luận.

Hệ quả của cuộc khủng hoảng chip nhớ đã lan rộng khắp ngành điện tử tiêu dùng. Apple vừa tăng giá hàng loạt dòng Mac và iPad, Tim Cook mô tả đây là điều chưa từng thấy trong hơn 40 năm theo dõi ngành công nghệ. OnePlus, Nothing, Xiaomi và nhiều hãng điện thoại khác cũng đã điều chỉnh giá bán. Lenovo cảnh báo mức giá cao hiện tại có thể trở thành "bình thường mới" của ngành.

Đáng chú ý, Micron, một trong ba bị đơn, vừa đóng cửa hoàn toàn mảng chip tiêu dùng Crucial để tập trung toàn lực vào thị trường AI, đồng thời ký các hợp đồng cung ứng kéo dài đến năm 2030, ngụ ý rằng tình trạng thiếu hụt sẽ không sớm kết thúc.

Tính đến thời điểm bài viết, Samsung, SK Hynix và Micron đều chưa có phản hồi công khai về vụ kiện. Tòa án cũng chưa ấn định ngày xét xử. Đáng chú ý là trong một vụ kiện tập thể tương tự năm 2022, các công ty này đã thắng kháng cáo, khiến khả năng thành công của vụ kiện lần này vẫn là câu hỏi mở.