Ung thư đại trực tràng là một trong những bệnh lý đường tiêu hóa phổ biến. Trực tràng nằm ở vị trí khuất sâu thuộc phần cuối ruột già, giai đoạn đầu thường phát triển rất thầm lặng. Tuy nhiên, khi tế bào ác tính nhân bản mạnh mẽ và khối u tăng kích thước, nó sẽ chèn ép lòng ruột và kích thích hệ thống thần kinh. Buổi sáng ngay khi vừa thức giấc là thời điểm dễ nhận biết bệnh nhất, bởi sau một đêm dài nghỉ ngơi, các phản xạ sinh lý của cơ thể khởi động lại sẽ làm bộc lộ rõ nét những dấu hiệu cảnh báo.

Nếu thường xuyên gặp phải 5 cảm giác bất thường dưới đây vào buổi sáng, bạn cần đến cơ sở y tế để tầm soát kịp thời:

1. Cảm giác mót rặn giả kéo dài ngay khi vừa mở mắt

Sau một đêm dài, thức dậy với cảm giác mót rặn dữ dội nhưng đi vệ sinh lại không ra phân, hoặc vừa đi xong lại thấy nặng tức bụng dưới và muốn đi tiếp là dấu hiệu cực kỳ điển hình. Trong y học, tình trạng này được gọi là tenesmus.

Ảnh minh họa

Theo các tài liệu chuyên môn từ Trường Y Harvard (Mỹ), khối u phát triển chiếm không gian trong lòng trực tràng sẽ liên tục chèn ép và kích thích các đầu dây thần kinh tại đây. Sự kích thích này đánh lừa hệ thần kinh rằng trực tràng đang đầy phân, từ đó phát đi tín hiệu rặn liên tục. Vào buổi sáng, khi phản xạ dạ dày - đại tràng bắt đầu hoạt động mạnh sau khi thức dậy, cảm giác mót rặn giả này càng trở nên rõ rệt. Người bệnh rất dễ nhầm lẫn biểu hiện này với bệnh kiết lỵ hoặc táo bón thông thường.

2. Đau âm ỉ vùng bụng dưới hoặc nặng tức hậu môn

Cảm giác đau tức, nặng nề ở vùng bụng dưới lan dần xuống hậu môn xuất hiện ngay khi vừa thức dậy là tín hiệu không thể xem nhẹ. Khác với cơn đau do đầy hơi hay rối loạn tiêu hóa thông thường sẽ thuyên giảm sau khi đi ngoài, cơn đau do khối u trực tràng thường dai dẳng và không giảm khi thay đổi tư thế.

Cơn đau này xuất hiện khi khối u tăng kích thước gây viêm nhiễm cục bộ, chèn ép niêm mạc hoặc xâm lấn sang các mô và dây thần kinh lân cận. Trong suốt đêm dài nghỉ ngơi, các phản xạ viêm và sự chèn ép tích tụ lại khiến cảm giác đau bùng phát rõ ràng nhất vào buổi sáng sớm.

Ảnh minh họa

3. Phân mỏng dẹt, lẫn máu tươi hoặc chất nhầy ngay lần đi ngoài đầu tiên

Lần đi vệ sinh đầu tiên trong ngày sau khi ngủ dậy là thời điểm dễ quan sát nhất tình trạng sức khỏe đường ruột. Nếu nhận thấy phân có hình dạng mỏng dẹt bất thường như chiếc bút chì, hoặc phân có lẫn máu màu đỏ thẫm, máu đông kèm chất nhầy, bạn cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa ngay.

Dữ liệu lâm sàng từ Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) chỉ ra rằng, khi khối u trực tràng lớn dần, nó sẽ làm thu hẹp đáng kể đường kính lòng ruột. Phân đi qua đoạn hẹp này bị nén lại dẫn đến hiện tượng mỏng dẹt bất thường. Đồng thời, sự ma sát của phân làm tổn thương bề mặt khối u gây ra tình trạng chảy máu kèm chất nhầy. Biểu hiện này khác với bệnh trĩ - vốn thường chỉ chảy máu đỏ tươi ít và không dính chất nhầy bất thường.

4. Buồn nôn và chán ăn nghiêm trọng vào bữa sáng

Đột nhiên mất hoàn toàn cảm giác thèm ăn, đầy bụng nặng nề hoặc có cảm giác buồn nôn khi nhìn thấy thức ăn sáng có thể là dấu hiệu rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng.

Ảnh minh họa

Khối u ở trực tràng khi phát triển lớn sẽ gây cản trở lưu thông trong lòng ruột, làm chậm quá trình rỗng của dạ dày và ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống tiêu hóa. Tình trạng này khiến thức ăn từ hôm trước chậm tiêu hóa, tích tụ hơi và gây đầy bụng. Đồng thời, sự rối loạn chuyển hóa do khối u giải phóng các yếu tố viêm vào máu khiến người bệnh luôn trong trạng thái uể oải, ngán ngẩm đồ ăn ngay từ đầu ngày.

5. Cơ thể mệt mỏi, suy nhược kiệt sức dù ngủ đủ giấc

Mặc dù không phải là cảm giác trực tiếp tại vùng đại trực tràng, nhưng nếu bạn thức dậy với cơ thể uể oải, suy nhược, thiếu năng lượng kéo dài dù đêm trước đã ngủ đủ 7 đến 8 tiếng thì đây là lời cảnh báo toàn thân nghiêm trọng.

Ảnh minh họa

Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), khối u ác tính ở đường tiêu hóa thường gây ra tình trạng chảy máu rỉ rả âm ỉ trong lòng ruột (máu ẩn trong phân) mà mắt thường khó phát hiện. Việc mất máu mãn tính kéo dài sẽ dẫn đến thiếu máu thiếu sắt. Tình trạng thiếu máu khiến cơ thể không nhận đủ lượng oxy cần thiết cho các cơ quan, dẫn đến trạng thái suy nhược kiệt sức, và biểu hiện bộc lộ rõ ràng nhất là vào buổi sáng ngay khi vừa thức giấc.

Tổng hợp