Ngày 19/1/2026, khoang trở về của tàu Thần Châu 20 đã hạ cánh an toàn xuống bãi đáp Đông Phong. Tuy nhiên, đằng sau thành công của chuyến bay không người lái này là một câu chuyện đầy kịch tính: sự trở về của một "cựu binh" không gian huyền thoại và một sự cố nguy hiểm suýt đe dọa đến tính mạng của các phi hành gia.

"Báu vật" vô giá: Bộ đồ vũ trụ vượt giới hạn thiết kế

Điểm sáng nhất trong chuyến trở về của Thần Châu 20 chính là bộ đồ vũ trụ ngoài khoang (EVA) mẫu B. Đây không phải là thiết bị mới, mà là một "lão tướng" đã phục vụ trong không gian gần 5 năm, kể từ khi được đưa lên bởi tàu Thiên Châu 2 vào tháng 5/2021.

Ban đầu được thiết kế chỉ để hoạt động trong 3 năm và hỗ trợ tối đa 15 lần đi bộ ngoài không gian. Tuy nhiên, dưới sự bảo trì của đội ngũ kỹ thuật, bộ đồ này đã đạt cột mốc 4 năm 20 lần xuất hiện ngoài khoang.

Những vết mòn và biến đổi vật lý trên bề mặt bộ đồ sau gần 2.000 ngày trong môi trường bức xạ và chân không khắc nghiệt là dữ liệu "vàng" cho các nhà khoa học. Ground-truth (dữ liệu thực tế) này sẽ giúp tối ưu hóa thiết kế các bộ đồ vũ trụ thế hệ tiếp theo.

Hệ thống hỗ trợ sự sống tinh vi của bộ đồ (điều chỉnh oxy, nhiệt độ, lọc CO2) đang được nghiên cứu để chuyển giao sang các thiết bị lặn biển sâu và thám hiểm cực địa.

Tin xấu từ không gian: Vết nứt nguy hiểm trên cửa sổ tàu

Trong niềm vui đón "báu vật" trở về, một tin xấu cũng chính thức được hé lộ: Khoang trở về của Thần Châu 20 đã bị trúng mảnh vỡ vũ trụ, tạo ra vết nứt trên cửa sổ quan sát.

Sự việc thực tế đã được phát hiện từ ngày 4/11/2025 bởi chỉ huy Trần Đông trong quá trình kiểm tra trước khi rời trạm không gian. Một vết nứt hình tam giác dài khoảng 2cm, trông như chiếc lá nhỏ, xuất hiện ở mép lớp kính ngoài cùng của cửa sổ.

Xử lý khẩn cấp chưa từng có: Các phân tích mô phỏng cho thấy vết nứt là kết quả của một vụ va chạm với mảnh vỡ vũ trụ ở tốc độ cực cao. Mặc dù cửa sổ có cấu trúc 3 lớp, nhưng lớp ngoài cùng đóng vai trò quan trọng nhất trong việc chịu nhiệt độ lên tới hơn 1.000 độ C khi tàu quay trở lại bầu khí quyển.

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, Trung Quốc đã lần đầu tiên kích hoạt cơ chế "thay đổi tàu trở về" (emergency swap). Thay vì quay về bằng Thần Châu 20 đang bị hỏng, phi hành đoàn Thần Châu 20 đã phải chuyển sang sử dụng tàu dự phòng Thần Châu 21 để hạ cánh.

 Lời cảnh báo từ rác vũ trụ

Sự cố này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng rác vũ trụ ngày càng nghiêm trọng. Theo thống kê, hiện có khoảng 1,4 tỷ mảnh vỡ lớn hơn 1mm đang trôi nổi trong quỹ đạo Trái đất với tốc độ kinh hoàng. Ngay cả một mảnh vỡ nhỏ bằng hạt cát cũng có sức công phá tương đương một viên đạn, đủ sức xuyên thủng vỏ tàu vũ trụ hoặc tấm pin năng lượng mặt trời.

Sự trở về của Thần Châu 20 mang hai sắc thái đối lập: niềm tự hào về độ bền của công nghệ "Made in China". Chuyến bay không chỉ là một nhiệm vụ vận tải, mà còn là một bài kiểm tra thực tế về khả năng ứng biến và tính kiên cường của chương trình không gian Trung Quốc trước những thách thức toàn cầu.

Thùy Anh