Bữa cơm tối mùa hè của cặp vợ chồng ngoài 70 tuổi (Trung Quốc) trôi qua trong bình lặng cho đến khi người vợ gắp miếng mướp xào đầu tiên. Vị đắng ngắt xộc thẳng lên cuống họng. Nghĩ do mướp già hoặc áp lực thời tiết nắng nóng làm đổi vị, cộng thêm tâm lý tiếc của vốn có của người già, bà bảo chồng "đắng một chút thôi nhưng vẫn tươi, bỏ đi thì tiếc lắm". Thế là hai người họ ặm cụi cố ăn cho hết đĩa rau. Họ không thể ngờ rằng, quyết định tiết kiệm chẳng đáng là bao ấy lại đẩy phải trả giá bằng những giờ phút chạy đua với tử thần vì ngộ độc. 

Chỉ vài giờ sau bữa ăn, hai ông bà bắt đầu nôn mửa liên tục, những cơn đau bụng quặn thắt đi kèm tiêu chảy ra nước khiến cơ thể suy kiệt hoàn toàn. Lúc đầu, họ nghĩ là rối loạn tiêu hóa thông thường nên tự lấy thuốc tiêu chảy dự trữ trong nhà ra uống. Uống thuốc, chườm ấm, dùng thêm cả biện pháp dân gian như bấm huyệt hay nuốt bã cà phê mà vẫn không thấy đỡ, cụ bà mới chịu gọi cấp cứu.

Ảnh minh họa

Nhận định ban đầu từ phòng cấp cứu lập tức được đưa ra: Hai bệnh nhân rơi vào trạng thái nhiễm độc đường tiêu hóa cấp tính dẫn đến mất nước và suy kiệt điện giải tầng sâu. Do độ tuổi đã cao kèm theo hệ tiêu hóa suy giảm, độc tố từ đĩa mướp có vị đắng kỳ lạ đã nhanh chóng tấn công niêm mạc dạ dày, ép huyết áp của cả hai ông bà tụt xuống mức nguy hiểm.

Các bác sĩ phải lập tức đặt đường truyền tĩnh mạch liều cao, bấm giờ chạy đua để bơm bù dịch, sử dụng thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày và liên tục xét nghiệm theo dõi để điều chỉnh lại chỉ số điện giải đang rối loạn sùng sục. Nhìn hai cơ thể gầy gò nằm lả với hệ thống dây truyền chằng chịt, các chuyên gia y tế chỉ biết thở dài thương nhiều hơn trách. 

Sự thật về độc tố bất tử ẩn nấp trong vị đắng của họ bầu bí

Giống như cặp vợ chồng già này, rất nhiều người không hề hay biết rằng khi ướp hay bầu, bí... đột nhiên có vị đắng tức là chúng không thể ăn được nữa. Không ít người cho rằng vị đắng này là do cây thiếu nước, quả bị sâu cắn hay đơn giản là cây mướp/bầu/bí đó không được ngon như bình thường. Tuy nhên, sự thật nghiệt ngã ẩn sau vị đắng ấy thường là độc tố chết người.

Thông thường, các giống cây thuộc họ bầu bí như mướp, bầu, bí đao hay dưa chuột sau quá trình chọn giống lâu dài đều có vị ngọt thanh tự nhiên. Tuy nhiên, trong một số điều kiện khắc nghiệt, chúng có thể tự kích hoạt cơ chế phòng vệ nguy hiểm. Phó giám đốc Khoa Dinh dưỡng Xia Yuhan tại Bệnh viện Đa khoa Đại học Y Ninh Hạ (Trung Quốc) giải thích, mướp hoặc bầu bí có thể tổng hợp một lượng lớn độc tố Cucurbitacin do các tác nhân cụ thể:

- Sự đột biến gen: Lỗi cấu trúc sinh học xảy ra đột ngột từ hạt giống.

- Stress môi trường: Cây phải chống chọi với nhiệt độ cao gay gắt, hạn hán kéo dài, ánh sáng bất thường hoặc nguồn đất bị ô nhiễm.

Ảnh minh họa

Vị đắng xuất hiện càng đậm thì hàm lượng độc tố Cucurbitacin bên trong quả càng cao. Bác sĩ Xia Yuhan cảnh báo đây là loại chất độc sở hữu 3 đặc tính cực kỳ đáng sợ:

- Khả năng chịu nhiệt phi thường: Độc tố không hề bị phá hủy, không bị phân hủy ngay cả khi xào, hầm hoặc luộc ở nhiệt độ 100 độ C. Quả đã nấu chín kỹ vẫn khiến người ăn bị ngộ độc như thường.

- Sức tàn phá nội tạng khủng khiếp: Chất độc kích ứng mạnh mẽ lên đường tiêu hóa, làm tổn thương trực tiếp chức năng gan, thận và có thể gây xuất huyết dạ dày, sốc nhiễm độc.

- Hoàn toàn không có thuốc giải đặc hiệu: Việc cứu chữa hiện nay chỉ có thể dựa vào các biện pháp hỗ trợ triệu chứng như gây nôn, bù dịch kịp thời.

Vì vậy, nếu kiểm tra và phát hiện các loại qủa họ vầu bí có vị đắng, đừng do dự mà vứt bỏ vào thùng rác ngay. Bởi nếu tiếc rẻ một lần, rất có thể cái giá phải trả sẽ là sức khỏe, thậm chí tính mạng của cả gia đình bạn!

Những sát thủ ăn uống mùa hè dễ bị ngó lơ

Không chỉ có rau quả họ bầu bí bị đắng, bác sĩ Xia Yuhan nhắc nhở người dân cần đặc biệt cảnh giác với các nguồn thực phẩm khác quen thuộc nhưng dễ gây ngộ độc trong mùa nóng ẩm. 

Đứng đầu bảng nguy hiểm là các sản phẩm bún tươi, bún gạo hay mì lạnh. Khi để ở nhiệt độ phòng quá lâu, sản phẩm bún ướt này dễ bị nhiễm khuẩn Burkholderia gladioli và sản sinh ra axit bongkrekic. Độc tố này tàn phá cơ thể với những tổn thương không thể phục hồi, là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do vi sinh vật trong thực phẩm. Bác sĩ khuyên nên sử dụng bún tươi trong ngày: Chọn mua từ nguồn uy tín, ăn hết trong ngày và dứt khoát bỏ đi nếu thấy bún có dấu hiệu dính tay, chua hoặc đổi màu.

Ảnh minh họa

Nấm mỡ, mộc nhĩ khô nếu ngâm nước qua đêm cũng đối mặt với nguy cơ nhiễm loại vi khuẩn độc hại này. Chúng nên được ngâm tối đa dưới 4 giờ và có thể cho ngăn mát tủ lạnh để ức chế vi khuẩn phát triển. Tuyệt đối không ngâm qua đêm, được che đậy đảm bảo không nhiễm khuẩn chéo hay côn trùng xâm nhập.

Một món ăn khác quen thuộc nhưng dễ gây ngộ độc mùa hè nữa là trứng. Quá trình vận chuyển, chế biến và bảo quản khiến trứng rất dễ nhiễm khuẩn Salmonella. Với các cách chế biến trứng không chín kỹ, thậm chí trứng sống đánh bông ăn như kem thì vi khuẩn dễ dàng tấn công đường ruột, gây mất nước nghiêm trọng và gây nguy hiểm tính mạng.

Ngay cả đĩa trái cây cắt sẵn mát lạnh trong tủ lạnh cũng không hoàn toàn an toàn. Tủ lạnh chỉ làm chậm chứ không thể tiêu diệt vi khuẩn, trái cây gọt sẵn để lâu là môi trường lý tưởng cho ký sinh trùng sinh sôi. Tốt nhất nên ăn đến đâu cắt gọt đến đó. Trái cây cắt dư phải bọc màng bọc thực phẩm kín, cất tủ lạnh và ăn càng sớm càng an toàn, 24 giờ đổ lại. Khi ăn lại, hãy dùng dao cắt bỏ từ 2.5 đến 5cm phần thịt bên ngoài để loại bỏ lớp vi khuẩn bám ngụ.

Cuối cùng nhưng rất quan trọng trong danh sách được bác sĩ Xia Yuhan nhắc nhở nữa là cơm nguội. Khi cơm nguội bị bỏ trong môi trường nóng ẩm hoặc cất trữ sai cách quá lâu trong tủ lạnh, vi khuẩn Bacillus cereus sẽ sinh sôi theo cấp số nhân. Trong quá trình đó, chúng tiết ra một loại độc tố ruột cực độc mang tên vomitoxin. Sự đáng sợ của loại độc tố này nằm ở chỗ chúng hoàn toàn bất tử trước nhiệt độ. Ngay cả khi bạn đem đun sôi hoặc hấp áp suất ở nhiệt độ 120 độ C suốt 90 phút đồng hồ, cấu trúc độc tính của chúng vẫn vẹn nguyên. Khi xâm nhập vào cơ thể người, độc tố từ cơm nguội hỏng có thể gây ngộ độc, suy đa tạng vô cùng nguy hiểm.

Khi không may xuất hiện các triệu chứng tiêu chảy, nôn mửa, người bệnh có thể chủ động uống dung dịch bù nước để ổn định điện giải. Tuy nhiên, bác sĩ Xia Yuhan nhấn mạnh, nếu cơ thể sốt cao kéo dài, đi ngoài ra máu hoặc lú lẫn, người bệnh phải lập tức đến bệnh viện. Tuyệt đối không tự ý uống kháng sinh vì hành động này có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột và khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn.

Nguồn và ảnh: Ningbo Evening News, Sina