Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM vừa ban hành văn bản yêu cầu tăng cường kỷ cương, bảo đảm tính trung thực trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật trên địa bàn. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh nhiều tranh cãi liên quan đến việc sử dụng bản ghi âm thay cho biểu diễn trực tiếp, đặc biệt tại các chương trình sân khấu và concert quy mô lớn.

Theo nội dung văn bản, Sở đề nghị các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp hoạt động biểu diễn nghiêm túc chấp hành quy định pháp luật trong quá trình tổ chức chương trình, vở diễn, nhất là tại các nhà hát và sân khấu trong nhà. Cơ quan quản lý đặc biệt lưu ý hành vi lạm dụng phương tiện kỹ thuật, sử dụng âm thanh từ bản ghi âm thay cho biểu diễn trực tiếp (hát nhép), cho rằng điều này xâm phạm quyền thụ hưởng giá trị văn hóa của công chúng, đồng thời có thể tác động tiêu cực đến đạo đức cộng đồng và tâm lý xã hội.

TP.HCM siết chặt công tác quản lý hoạt động biểu diễn (ảnh minh họa)

 Bên cạnh đó, tình trạng biểu diễn không đúng nội dung, hình thức đã đăng ký và được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, chấp thuận cũng được nhấn mạnh là vấn đề cần chấn chỉnh. Sở yêu cầu các đơn vị khi thực hiện thủ tục hành chính phải xây dựng kịch bản chi tiết, thể hiện rõ nội dung, hình thức từng tiết mục, kèm theo các yêu cầu về chất lượng nghệ thuật, điều kiện kỹ thuật, trang phục và hình ảnh minh họa (nếu có) theo đúng trình tự chương trình.

Việc tổ chức biểu diễn phải tuân thủ đầy đủ nội dung đã được chấp thuận, từ kịch bản, tiết mục, hình thức cho đến danh sách nghệ sĩ tham gia. Đồng thời, các đơn vị cần tổ chức phúc khảo nghiêm túc các vở diễn, chương trình theo hồ sơ đã đăng ký, bao gồm thành phần sáng tạo, trang phục, đạo cụ và các yếu tố minh họa liên quan; tiếp thu, điều chỉnh theo ý kiến của Hội đồng nghệ thuật (nếu có).

Nguyễn Duyên Quỳnh xin lỗi vì lộ hát nhép trên sóng lễ trao giải

 Trong thực tế, hát nhép (lip-sync) từ lâu là chủ đề gây tranh cãi trong ngành giải trí. Tại Việt Nam, hình thức hát đè hoặc sử dụng bản thu âm sẵn xuất hiện ngày càng phổ biến, đặc biệt trong các chương trình biểu diễn ngoài trời có thời lượng dài, kết hợp vũ đạo cường độ cao. Nhiều nghệ sĩ và ê-kíp lựa chọn giải pháp này nhằm đảm bảo chất lượng âm thanh và tính ổn định của sân khấu. Tuy nhiên, khi các trường hợp hát nhép hoặc hát đè bị phát hiện, thường kéo theo phản ứng tiêu cực từ khán giả.

Gần đây, ca sĩ Nguyễn Duyên Quỳnh gây chú ý khi bị phát hiện hát nhép ca khúc Viết Tiếp Câu Chuyện Hòa Bình trong một lễ trao giải vào tháng 2/2026. Sau đó, nữ ca sĩ đã lên tiếng xin lỗi, thừa nhận thiếu sót và cho biết bản thân đã tự trách mình về sự việc.

Không chỉ tại Việt Nam, các tranh cãi liên quan đến hát nhép cũng xuất hiện ở nhiều thị trường âm nhạc lớn trên thế giới, với những hậu quả ở các mức độ khác nhau.

Một trong những vụ việc nghiêm trọng nhất là bê bối của nhóm Milli Vanilli vào cuối thập niên 1980. Sau khi giành giải Grammy cho Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất năm 1990, bộ đôi này bị phát hiện không hề trực tiếp thể hiện giọng hát trong các bản thu âm. Sự việc bị phanh phui sau một sự cố kỹ thuật trong buổi biểu diễn trực tiếp khiến phần nhạc nền lặp lại bất thường. Kết quả, họ trở thành nghệ sĩ đầu tiên trong lịch sử bị tước giải Grammy và đối mặt với làn sóng tẩy chay, khiến sự nghiệp chấm dứt.

Milli Vanilli là nghệ sĩ đầu tiên trong lịch sử bị tước giải Grammy vì bị phát hiện hát nhép

 Một số nghệ sĩ quốc tế cũng từng gặp sự cố tương tự trong quá trình biểu diễn. Năm 2004, ca sĩ Ashlee Simpson gặp trục trặc kỹ thuật trong chương trình truyền hình trực tiếp khiến phần nhạc nền có lời phát ra không đồng bộ với màn trình diễn. Sự cố này ảnh hưởng lớn đến hình ảnh của cô trong giai đoạn tiếp theo. Trong khi đó, việc sử dụng hát nhép trong các tour diễn của Britney Spears từng nhiều lần gây tranh luận về yếu tố biểu diễn trực tiếp.

Tại Trung Quốc, quy định đối với hành vi hát nhép được siết chặt. Cơ quan quản lý xem đây là hành vi gian lận trong hoạt động biểu diễn. Cuối năm 2023, ban nhạc Mayday vướng nghi vấn hát nhép trong concert tại Thượng Hải, dẫn đến quá trình điều tra kéo dài nhiều tháng. Dù sau đó không có đủ bằng chứng để xử phạt, nhóm vẫn chịu áp lực dư luận đáng kể.

Cuối năm 2023, ban nhạc Mayday vướng nghi vấn hát nhép trong concert tại Thượng Hải, dẫn đến quá trình điều tra kéo dài nhiều tháng

 Năm 2024, Lisa (BLACKPINK) lần đầu biểu diễn tại VMAs với tư cách nghệ sĩ solo, tuy nhiên sân khấu này nhanh chóng gây tranh cãi khi khán giả chỉ ra cô đã sử dụng kỹ thuật hát đè - hình thức phổ biến với nghệ sĩ Kpop khi phải cân bằng giữa hát và vũ đạo. Sau đó, Lisa tiếp tục biểu diễn tại lễ hội Global Citizen 2024, nơi những nghi vấn liên quan đến việc sử dụng bản thu sẵn một lần nữa bùng lên mạnh mẽ. Các video ghi lại từ khán giả lan truyền trên mạng xã hội khiến tranh cãi lan rộng, đặc biệt tại thị trường Mỹ, nơi yêu cầu về hát live được đặt ra khắt khe. Lisa bị một bộ phận khán giả chỉ trích, thậm chí kêu gọi tẩy chay sau hai sân khấu liên tiếp. Khủng hoảng liên quan đến hát nhép/hát đè trong năm 2024 được xem là một trong những ồn ào lớn nhất trong sự nghiệp của nữ nghệ sĩ này.

Khủng hoảng liên quan đến hát nhép/hát đè trong năm 2024 được xem là một trong những ồn ào lớn nhất trong sự nghiệp của Lisa

 Yêu cầu siết chặt quản lý hoạt động biểu diễn từ Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM được xem là động thái nhằm chuẩn hóa hoạt động nghệ thuật, đồng thời hướng đến việc bảo đảm quyền lợi và trải nghiệm của khán giả.

(Ảnh: Facebook/Reddit)