“Nhìn phòng con xem, bừa bộn như ổ heo! Sao lại lười thế? Không thể dọn dẹp cho gọn gàng được à?”. Rất nhiều bậc cha mẹ từng nổi giận với con và thốt ra những lời như vậy. Cha mẹ thường cực kỳ khó chịu khi thấy phòng con cái bừa bộn. Chỉ cần phát hiện con không xếp đồ đạc ngay ngắn, họ lập tức cho rằng con lười biếng. Trong mắt người lớn, một đứa trẻ “ngoan” là đứa có phòng gọn gàng, ăn mặc chỉnh tề và chú ý vệ sinh cá nhân.

Trong khi đó, trẻ lại cảm thấy rất oan ức. Cách hiểu về “sạch sẽ, ngăn nắp” của trẻ có thể hoàn toàn khác cha mẹ. Người lớn cho rằng mọi thứ phải đặt đúng vị trí quy định, còn trẻ chỉ cần có thể tìm thấy món đồ mình cần ngay lập tức là đủ.

Ảnh minh họa

Khi còn nhỏ, trẻ thường được cha mẹ giúp dọn phòng. Nhưng càng lớn, trẻ càng không muốn người lớn bước vào không gian riêng của mình. Trẻ không thích dọn dẹp thì tất nhiên sẽ bị cha mẹ trách mắng. Vậy, những đứa trẻ không thích dọn phòng, phòng lúc nào cũng bừa bộn, có thật là “rất tệ” không?

Các nhà tâm lý học qua nghiên cứu phát hiện: trẻ không thích dọn phòng chưa hẳn là điều xấu. Thậm chí, những đứa trẻ có phòng bừa bộn thường sở hữu 3 năng lực rất mạnh. Hãy cùng xem đó là gì.

Năng lực thứ nhất: Khả năng sáng tạo cao

Tạp chí Psychological Science (Mỹ) từng công bố nghiên cứu cho thấy: môi trường lộn xộn có thể kích thích khả năng sáng tạo của con người. Một đứa trẻ dám phá vỡ khuôn mẫu thường là đứa có trí tưởng tượng phong phú và óc sáng tạo mạnh. Cha mẹ thường yêu cầu con phải nghe lời: ở nhà nghe bố mẹ, ở trường nghe thầy cô, sau này đi làm thì nghe cấp trên. Từ nhỏ, trẻ dường như đã bị nhốt trong một “chiếc lồng” do người khác dựng sẵn.

Mỗi bước đi của trẻ tưởng như là do chính mình lựa chọn, nhưng thực chất đều đã được người lớn sắp đặt. Cuộc đời như vậy liệu còn chỗ cho sáng tạo không? Sự sáng tạo của trẻ đã bị mài mòn dần qua những quy tắc lặp đi lặp lại mỗi ngày. Không có sáng tạo, trẻ làm sao khám phá được thế giới của riêng mình?

Những đứa trẻ dám phá vỡ quy tắc sẽ dám bảo vệ suy nghĩ của mình, dám biến ý tưởng thành hành động. Khi không được cha mẹ hay thầy cô thấu hiểu, các em vẫn nỗ lực thực hành để chứng minh cách làm của mình là đúng.

Ngược lại, những đứa trẻ quá ngoan ngoãn thường chững lại ngay khi bị phê bình. Các em làm việc rập khuôn, không dám vượt giới hạn và dần mất đi tính sáng tạo.

Dù là con trai hay con gái, trẻ có phòng bừa bộn thường sáng tạo hơn, bởi các em có suy nghĩ riêng, không thích sắp xếp đồ đạc theo cách người lớn áp đặt mà theo logic của chính mình.

Năng lực thứ hai: Không câu nệ tiểu tiết

Người xưa có câu: “Người làm việc lớn không câu nệ tiểu tiết". Điều này có nghĩa là không nên dồn quá nhiều năng lượng vào những chuyện nhỏ nhặt, nếu không sẽ khiến trẻ không thể tập trung làm những việc quan trọng hơn. Chỉ khi trẻ toàn tâm toàn ý vào điều mà bản thân cho là quan trọng, các em mới có cơ hội tiến xa. Trong mắt trẻ, có thể chính sự bừa bộn ấy mới là trạng thái thoải mái nhất. Dù người lớn thấy rất lộn xộn, nhưng trẻ vẫn có thể ngay lập tức tìm thấy món đồ mình cần giữa đống đồ ngổn ngang đó.

Năng lực thứ ba: Tư duy linh hoạt, năng động

Phòng trẻ bừa bộn vì các em không thường xuyên dọn dẹp. Đôi khi, trẻ nảy ra một ý tưởng mới và lập tức hành động. Vì suy nghĩ không đặt vào việc dọn phòng – một việc “nhỏ” – nên căn phòng trông càng rối rắm. Bàn làm việc của nhà khoa học Tiền Học Sâm từng rất bừa bộn. Trong mắt người khác, chẳng có trật tự gì cả, nhưng ông luôn có thể nhanh chóng tìm ra thứ mình cần. Hãy thử tưởng tượng một họa sĩ khi đang sáng tác – môi trường làm việc khó có thể gọn gàng, ngăn nắp. Nhắc đến nghệ sĩ, người ta thường liên tưởng đến một không gian hỗn độn phía sau và hình ảnh có phần xuề xòa của họ.

Tuổi thơ là giai đoạn con người sáng tạo nhất. Khi ấy, trẻ chưa bị “ô nhiễm” bởi khuôn mẫu xã hội, có tâm hồn thuần khiết, tư duy linh hoạt và sức sáng tạo mạnh mẽ. Những đứa trẻ có phòng bừa bộn thường có tư duy năng động hơn bạn bè cùng trang lứa.

Nhưng phòng bừa bộn cũng có mặt trái

Tạp chí Behaviour Research and Therapy chỉ ra rằng: khi một người sống lâu dài trong môi trường vô trật tự, khả năng tự kiểm soát sẽ suy giảm. Ví dụ, người quen ăn uống tự do ở quán vỉa hè, sống buông thả, khi bước vào nhà hàng sang trọng, đắt tiền thường khó giữ được sự chỉnh tề trong hành vi và hình ảnh bản thân. Theo tháp nhu cầu Maslow, con người có nhu cầu bẩm sinh về “an toàn và trật tự”, chỉ đứng sau nhu cầu sinh lý. Nghĩa là con người cần sống trong môi trường khiến mình cảm thấy an toàn và có trật tự.

Nếu trẻ đơn thuần vì lười mà không dọn phòng, cha mẹ cần giám sát và uốn nắn hợp lý để hình thành thói quen sinh hoạt tốt. Phòng ở quá bẩn và lộn xộn sẽ làm trẻ thiếu cảm giác về kỷ luật, ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống sau này. Việc không dọn phòng kịp thời, sống lâu trong môi trường hỗn loạn, thiếu tự chủ, cũng có thể bắt nguồn từ việc trẻ lớn lên trong chính môi trường như vậy.

Có một điểm cha mẹ không nên bỏ qua: nếu phòng con bừa bộn nhưng con vẫn có thể nhanh chóng tìm được thứ mình cần, điều đó chứng tỏ con có năng lực. Tuy nhiên, nếu phòng quá bẩn và lộn xộn, ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của trẻ, người lớn cần hướng dẫn và uốn nắn để giúp con hình thành thói quen tốt.

Trong cuộc sống hằng ngày, cha mẹ nên dựa vào tình trạng thực tế của con để dẫn dắt. Khi không cần can thiệp, đừng trách phạt quá nhiều. Có như vậy, trẻ mới có thể phát triển khỏe mạnh và phát huy tối đa các năng lực của mình.