Một khoảnh khắc cũng đừng đứng chết lặng 

Trong một buổi huấn luyện tại Las Vegas hồi tháng 1 năm ngoái, một nhóm học viên ngành bảo vệ yếu nhân được giao nhiệm vụ hộ tống "khách hàng" băng qua một công viên công cộng. Khu vực khá vắng vẻ, chỉ có vài người chạy bộ và dắt chó đi dạo.

Khi đội hình đang di chuyển, Elijah Shaw bất ngờ hô lớn: "Có mục tiêu bên trái!".

Hai học viên dẫn đầu lập tức khựng lại. Một người đảo mắt quan sát xung quanh, trong khi người còn lại, cựu cảnh sát ngoài 60 tuổi, theo phản xạ đưa tay về phía bao súng rồi dùng ngón tay mô phỏng động tác rút súng.

Elijah Shaw (Ảnh: GQ)

Theo Shaw, chỉ riêng khoảnh khắc chần chừ đó cũng đủ khiến "khách hàng" thiệt mạng nếu đây là một vụ tấn công thực sự thay vì tình huống giả định trong khóa huấn luyện kéo dài ba ngày do công ty bảo vệ cá nhân Icon Global tổ chức.

Shaw, nhà sáng lập Icon Global, cao khoảng 1,9 m, một người Mỹ gốc Phi ngoài 50 tuổi, sở hữu phong thái điềm tĩnh cùng sự nhanh nhẹn của một võ sĩ dày dạn kinh nghiệm. Thời điểm đó, ông tỏ ra không hài lòng với màn thể hiện của các học viên.

“Hãy đưa ra quyết định rồi xử lý hậu quả sau đó”, ông quát lớn như một huấn luyện viên bóng bầu dục đứng bên đường biên “Làm gì thì làm cũng đừng đứng chết lặng!”

Nếu theo dõi tin tức thời gian gần đây, có lẽ nhiều người sẽ nhận ra rằng đây là giai đoạn thuận lợi để tìm việc trong lĩnh vực bảo vệ yếu nhân và lãnh đạo doanh nghiệp.

Tháng 12/2024, Brian Thompson, Giám đốc điều hành của UnitedHealthcare, bị bắn chết bên ngoài một khách sạn ở khu Midtown, Manhattan khi không có bất kỳ vệ sĩ nào đi cùng. Nghi phạm được cho là một thanh niên ngoài 20 tuổi sử dụng “súng ma” tự chế. Tên tuổi của nghi phạm thậm chí còn trở nên nổi tiếng hơn cả người mà anh ta bị cáo buộc sát hại.

Đến tháng 4/2025, một kẻ phóng hỏa đã đốt dinh thự thống đốc bang Pennsylvania khi Thống đốc Josh Shapiro cùng gia đình vẫn đang ở bên trong.

Tháng 5 cùng năm, hai nhân viên Đại sứ quán Israel bị bắn chết tại Washington D.C.

Tháng 6, hai nghị sĩ bang Minnesota cùng vợ và chồng của họ bị tấn công bằng súng ngay tại nhà riêng.

Sang tháng 7, một cựu cầu thủ bóng bầu dục nghi ngờ bản thân mắc chứng tổn thương não mãn tính do va chạm liên tiếp (CTE) đã nổ súng bên trong tòa nhà văn phòng ở khu Midtown, nơi đặt trụ sở của NFL. Vụ việc khiến một nhân viên NFL bị thương, đồng thời cướp đi sinh mạng của một nhân viên an ninh, một cảnh sát và hai nhân viên văn phòng thuộc các công ty khác.

Tháng 9, nhà hoạt động chính trị Charlie Kirk bị ám sát khi đang phát biểu tại Đại học Utah Valley.

Đến tháng 11, các binh sĩ thuộc Lực lượng Vệ binh Quốc gia Mỹ bị phục kích tại Washington D.C., trong đó có một người thiệt mạng.

Tháng 4 năm nay, nhà riêng của Sam Altman, CEO OpenAI, bị tấn công hai lần chỉ trong vòng hai ngày, lần đầu bằng bom xăng Molotov và lần thứ hai bằng súng.

Cũng trong tháng đó, một âm mưu ám sát nhằm vào Tổng thống Donald Trump đã bị ngăn chặn tại sự kiện White House Correspondents' Dinner. Đây được cho là lần thứ ba xuất hiện kế hoạch nhằm sát hại ông.

Điều đáng chú ý là trong hàng loạt vụ việc trên, cả nạn nhân lẫn thủ phạm đều đại diện cho nhiều quan điểm chính trị, tầng lớp xã hội và những vấn đề gây chia rẽ sâu sắc trong nước Mỹ suốt một thập kỷ qua, phản ánh bức tranh bất ổn và phân cực ngày càng rõ nét của xã hội Mỹ.

Giới tài phiệt Mỹ “cuống cuồng” chi tiền mua sự sống

Nghề vệ sĩ có lịch sử lâu đời, ít nhất từ thời các somatophylakes (đội cận vệ hoàng gia) của Alexander Đại đế hay lực lượng Đội Cận vệ Hoàng gia La Mã được thành lập để bảo vệ các nhà cai trị La Mã khi nền Cộng hòa chuyển sang chế độ Đế chế vào khoảng năm 27 trước Công nguyên.

Từ thời cổ đại đến nay, mỗi khi xã hội rơi vào giai đoạn bất ổn và chia rẽ, nhu cầu bảo vệ các nhân vật có ảnh hưởng trước những mối đe dọa cũng gia tăng theo.

Gần đây, Bridging Divides Initiative thuộc Đại học Princeton, đơn vị theo dõi các hành vi bạo lực chính trị tại Mỹ, đã công bố báo cáo đặc biệt cho thấy số vụ tấn công có chủ đích và mang động cơ chính trị đã tăng 30% trong giai đoạn 2024 - 2025.

Một khái niệm thường được dùng để lý giải xu hướng này là “khủng bố ngẫu nhiên” (stochastic terrorism), thuật ngữ do nhà nghiên cứu người Anh Gordon Woo đưa ra năm 2002. Theo lý thuyết này, sau vụ khủng bố 11/9, sự chú ý dày đặc của truyền thông cùng nỗi sợ hãi lan rộng trong xã hội đã góp phần làm gia tăng đáng kể các hành vi bạo lực tưởng chừng ngẫu nhiên.

Ngày nay, theo nhiều chuyên gia, những yếu tố khác như môi trường mạng xã hội đầy độc hại, khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn và những phát ngôn cực đoan xuất hiện ở mọi cấp độ của đời sống chính trị, xã hội.. cũng thúc đẩy các hành động khủng bố phát triển. Các thuật toán trên mạng xã hội cũng góp phần khuếch đại những quan điểm gây tranh cãi khi ưu tiên phân phối các nội dung thu hút nhiều lượt xem và tương tác.

"Chúng ta đang sống trong thời đại mà ai cũng có thể bày tỏ quan điểm của mình. Và ý kiến càng cực đoan, càng gây sốc hay giật gân thì càng thu hút sự chú ý", Elijah Shaw nhận định. Ông cho rằng việc các phát ngôn gây tranh cãi nhận được nhiều sự quan tâm đã vô tình khuyến khích người ta ngày càng phát ngôn cực đoan hơn.

"Cảm giác phải chịu trách nhiệm cho các hành vi bạo lực cũng giảm đi. Nếu có người xông vào Điện Capitol mà không phải trả giá nghiêm trọng, người khác sẽ nghĩ: 'Vậy tại sao mình không làm điều tương tự?'. Nếu ai đó bắn chết người đứng đầu UnitedHealthcare rồi lại trở thành tâm điểm chú ý, vậy điều gì ngăn người tiếp theo làm như thế?", Shaw nói.

Theo Báo cáo An ninh Thế giới thường niên của tập đoàn an ninh G4S, 42% lãnh đạo phụ trách an ninh doanh nghiệp cho biết họ ghi nhận "sự gia tăng đáng kể các mối đe dọa bạo lực nhằm vào các lãnh đạo cấp cao".

Vài tháng sau vụ CEO Brian Thompson bị sát hại, UnitedHealthcare tiết lộ đã tăng thêm 1,7 triệu USD (khoảng 44 tỷ đồng) chi cho công tác bảo vệ lãnh đạo.

CEO Tim Cook (Ảnh: ANTARA FOTO)

Trong hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) năm 2026, Apple cho biết chi phí an ninh dành cho CEO Tim Cook đạt 887.870 USD (khoảng 23 tỷ đồng), tăng 8,2% so với trước đó. Microsoft cũng báo cáo khoản chi cho hoạt động bảo vệ an ninh trong các chuyến công tác cá nhân của Chủ tịch kiêm CEO Satya Nadella tăng tới 45%.

Các doanh nghiệp thường khá dè dặt khi trao đổi với báo chí về các dịch vụ an ninh mà họ sử dụng.

Đằng sau những mật danh của thế giới an ninh ngầm

Một người hiện đang điều hành công ty an ninh tư nhân ở bang Connecticut, cho biết Elijah Shaw là cái tên mà nhiều vệ sĩ chuyên nghiệp xem như hình mẫu để noi theo.

Con đường sự nghiệp của Shaw, từ nhân viên bảo vệ hộp đêm, trở thành vệ sĩ cho người nổi tiếng rồi cung cấp các dịch vụ bảo vệ chuyên biệt cho giới siêu giàu không muốn xuất hiện trước công chúng, là hành trình khá điển hình trong giới an ninh tư nhân cao cấp.

Bên cạnh công việc thực tế, Shaw còn điều hành chương trình đào tạo vệ sĩ kéo dài 18 năm và sẵn sàng xuất hiện trước truyền thông.

Thông qua Shaw, có thể hình dung rõ hơn những gì mà các doanh nghiệp hay cá nhân đủ khả năng chi trả cho các dịch vụ bảo vệ đắt đỏ này đang tìm kiếm. Đồng thời, ông cũng mở ra cơ hội tiếp cận những người đang tự nguyện bước vào tuyến đầu của một thị trường ngày càng phát triển, khi nước Mỹ dường như đang bị cuốn vào một cuộc đối đầu văn hóa và chính trị ngày càng gay gắt.

Tham gia khóa học của Elijah Shaw có 25 học viên đang theo đuổi nghề "protector" (người bảo vệ), cách gọi phổ biến trong ngành an ninh cá nhân.

Với phần lớn mọi người, họ đơn giản là vệ sĩ. Tuy nhiên, trong giới chuyên môn, danh xưng BG (Bodyguard) thường chỉ dành cho người đứng đầu đội bảo vệ, người nắm rõ mọi thông tin liên quan đến khách hàng: từ thói quen sinh hoạt hằng ngày, những lời đe dọa đáng tin cậy nhằm vào họ cho tới việc người yêu cũ nào vẫn còn giữ số điện thoại mới của họ.

Trong một số trường hợp, BG đồng thời là tài xế. Ở những đội khác, BG ngồi ghế phụ, quan sát các phương tiện khả nghi phía sau qua gương chiếu hậu trong khi tài xế chuyên trách điều khiển xe.

Đôi khi, BG còn chuẩn bị sẵn dây sạc điện thoại hay kẹo bạc hà cho khách hàng.

Nhưng nhiệm vụ quan trọng nhất luôn là giữ cho người được bảo vệ, trong ngành gọi là "P" (Principal), luôn ở trong tầm với. Họ phải sẵn sàng đưa khách hàng rời khỏi "X" (điểm xảy ra nguy hiểm hoặc nơi bị tấn công) ngay khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu đe dọa nào, từ một quả bom kim tuyến, một ly sữa lắc bị ném tới cho đến, trong kịch bản tồi tệ nhất, là một viên đạn.

CEO của Tesla, Elon Musk, được bao quanh bởi các vệ sĩ (Ảnh: Michael A. McCoy/Getty Images)

Trong khi đó, các thành viên còn lại sẽ triển khai đội hình bảo vệ vòng ngoài, chia nhau quan sát các hướng khác nhau và tạo thành nhiều lớp chắn giữa khách hàng với nguy cơ tiềm ẩn.

Theo Shaw, điều khiến ông lo ngại nhất khi tuyển dụng là những vệ sĩ quá nóng nảy, luôn muốn chứng tỏ bản thân bằng các cuộc ẩu đả.

"Che chắn rồi sơ tán", ông nhấn mạnh "Đây là nghề mà bỏ chạy mới là phương án được ưu tiên."

Trong số các học viên tham gia khóa đào tạo có một cựu cầu thủ bóng bầu dục đại học, một nữ vận động viên thể hình, một số cựu quân nhân và cảnh sát đang hoặc đã phục vụ trong lực lượng thực thi pháp luật.

Nổi bật nhất là Andreea Vladoi, cựu vận động viên thể dục dụng cụ người Romania cao khoảng 1,6 m. Cô từng thi đấu võ tổng hợp (MMA) và đã có nhiều năm làm việc trong lĩnh vực an ninh tư nhân.

Trong buổi diễn tập hôm đó, Vladoi chính là người được giao nhiệm vụ bảo vệ tôi.

Sau khi đưa ra thêm một số chỉ dẫn cho học viên, Shaw yêu cầu cả lớp thực hiện lại bài tập. "Có mục tiêu bên phải!", ông bất ngờ hô lớn.

Lần này, các vệ sĩ đứng phía trước lập tức giơ tay lên, biến cơ thể vốn đã to lớn của họ thành một tấm lá chắn còn rộng hơn nữa.

Ngay sau đó, “khách hàng” bị nhấc bổng lên khỏi mặt đất bằng chiếc thắt lưng. Nữ vệ sĩ cao 1,6 m xoay người dứt khoát, kéo yếu nhân qua hông mình rồi nhanh chóng đưa người rời khỏi khu vực theo hướng khoảng 8 giờ trên mặt đồng hồ.

Quan sát toàn bộ tình huống, Shaw mỉm cười và gật đầu hài lòng.

"Phải mất hai ngày, nhưng cuối cùng mọi người cũng đã phân biệt được đâu là bên trái và đâu là bên phải." ông nói đùa.

Khóa đào tạo của Elijah Shaw được tổ chức trong một phòng hội nghị tại khu nghỉ dưỡng kiêm sòng bạc Palms Casino Resort ở Las Vegas. Không khí ở đây giống như sự kết hợp giữa các chương trình truyền cảm hứng của Tony Robbins và cuộc thi thực tế The Apprentice (tạm dịch: Người tập sự).

Shaw luôn tràn đầy năng lượng, liên tục khích lệ học viên. Tất cả đều hiểu rằng nếu thể hiện tốt, họ có thể được lựa chọn tham gia những đội bảo vệ danh giá do chính ông điều hành.

Ông thường xây dựng các tình huống dựa trên những sự kiện có thật, sau đó yêu cầu học viên đưa ra phương án xử lý và giải thích lý do.

Một ví dụ được Shaw đưa ra:

"Bạn đang tham gia đoàn xe Land Cruiser hộ tống khách hàng trong chuyến du lịch xem World Cup 2010 tại Nam Phi. Phía trước xuất hiện một chiếc Mini Cooper đang bốc cháy, bên trong vẫn còn người dẫn chương trình Raúl De Molina của Univision mắc kẹt ở ghế lái. Khách hàng của bạn đang ngồi trên hai chiếc xe khác nhau. Quy tắc duy nhất của khu bảo tồn động vật hoang dã là không được xuống xe. Bạn sẽ làm gì?"

Shaw nhấn mạnh:

"Đây không phải tình huống giả định đâu nhé."

Các câu trả lời rất khác nhau. Có người cho rằng đó không phải trách nhiệm của đội bảo vệ. Người khác đề xuất lái xe áp sát chiếc Mini rồi hô lớn yêu cầu tài xế nhảy ra ngoài. Trong thực tế, De Molina sau đó kể lại rằng một phụ nữ đi ngang qua hiện trường đã giúp ông thoát nạn.

Món quà của nỗi sợ

Trong ấn tượng của đa phần, những cựu đặc nhiệm thường có râu ria rậm rạp, đầy hình xăm, đang luyện kỹ năng cận chiến hay siết cổ đối thủ. Nguyên nhân là bởi trên mạng xã hội và các kênh nội dung về an ninh, hình ảnh cựu quân nhân xuất hiện áp đảo.

Tuy nhiên, thực tế lại khác.

Theo các huấn luyện viên, kinh nghiệm quân đội hoặc cảnh sát đôi khi còn trở thành bất lợi đối với nghề bảo vệ yếu nhân.

Cảnh sát và binh sĩ được đào tạo để đối đầu và vô hiệu hóa mối đe dọa. Trong khi đó, nhiệm vụ của vệ sĩ chỉ được đánh giá bằng một tiêu chí duy nhất: đưa khách hàng đến nơi an toàn và bảo vệ danh tiếng của họ.

Một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực này là Gavin de Becker, người được xem là "cha đẻ" của ngành bảo vệ yếu nhân hiện đại. Công ty của ông từng cung cấp dịch vụ an ninh cho Elon Musk và Jeff Bezos.

Trong hai cuốn sách nổi tiếng The Gift of Fear (tạm dịch: Món quà của nỗi sợ) và Just 2 Seconds (tạm dịch: Chỉ 2 giây) được giới vệ sĩ xem như "kinh thánh nghề nghiệp", de Becker cho rằng con người vốn có khả năng nhận biết nguy hiểm một cách bản năng.

Theo ông, hầu hết các vụ tấn công bạo lực đều xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo từ trước. Cái gọi là "linh cảm" thực chất chỉ là quá trình bộ não nhận diện mô hình nguy hiểm với tốc độ rất nhanh.

Công ty của ông thậm chí nhấn mạnh rằng ứng viên không nhất thiết phải xuất thân từ quân đội hay lực lượng thực thi pháp luật: "Những người bảo vệ thành công nhất của chúng tôi đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau và thành công bởi họ sẵn sàng học hỏi."

Kevin Ghee (Ảnh: GQ)

Kevin Ghee, một huấn luyện viên khác của Icon, cũng liên tục nhắc nhở học viên phải từ bỏ cái tôi nghề nghiệp:

"Là cựu cảnh sát, chúng ta thường nghĩ thế giới này thuộc về mình. Chúng ta nghĩ mình có quyền bắt giữ người khác. Nhưng giờ các bạn chỉ là công dân bình thường đang làm một công việc. Hãy bỏ cái tôi đó đi."

Chính Ghee là người từng xuất hiện trên truyền thông khi khống chế kẻ lao vào tấn công Brad Pitt tại buổi công chiếu phim Maleficent (Tiên hắc ám) năm 2014.

Theo ông, kỹ năng quan trọng nhất của một vệ sĩ là ngăn chặn vụ tấn công trước khi nó xảy ra. Nhưng những thành công kiểu đó thường không bao giờ xuất hiện trên mặt báo.

"Sau vụ CEO UnitedHealthcare bị sát hại, ai cũng hoảng sợ và gọi điện tìm dịch vụ bảo vệ. Nhưng nỗi sợ đó chỉ kéo dài khoảng sáu tháng. Sau đó họ lại quay về như cũ. Khi sự việc đang nóng, khách hàng muốn mua toàn bộ gói bảo vệ. Đến khi tin tức lắng xuống, họ bắt đầu cắt giảm."

"Chúng tôi giống như một tấm khiên bằng thịt"

Trong giới bảo vệ yếu nhân, hình mẫu được ngưỡng mộ nhất là Văn phòng Hoạt động Bảo vệ của Mật vụ Mỹ. Một trong những tình huống kinh điển thường được dùng để giảng dạy là vụ ám sát hụt Tổng thống Ronald Reagan năm 1981.

Khi tiếng súng vang lên bên ngoài khách sạn Hilton ở Washington, đặc vụ Jerry Parr lập tức đẩy Reagan vào xe limousine tổng thống. Cùng lúc đó, đặc vụ Tim McCarthy bước thẳng vào làn đạn để che chắn cho tổng thống và bị bắn trúng vùng bụng.

Người phát ngôn Nhà Trắng James Brady bị bắn vào đầu và phải sống với những di chứng nghiêm trọng suốt phần đời còn lại.

Một viên đạn khác nảy khỏi thân xe rồi xuyên vào phổi của Reagan.

Dù vậy, không ai thiệt mạng.

Kẻ tấn công là John Hinckley Jr. đã bắn sáu phát súng trong chưa đầy hai giây trước khi bị khống chế.

Đặc vụ Mật vụ Mỹ cầm súng tiểu liên khi lực lượng an ninh khống chế John Hinckley sau vụ ám sát hụt Tổng thống Ronald Reagan tại Washington ngày 30/3/1981 (Ảnh: AP)

Theo các chuyên gia bảo vệ, vụ việc này cho thấy nhiều nguyên tắc cốt lõi của nghề: các cuộc phục kích thường xảy ra quanh phương tiện giao thông, đa số mọi người sẽ nằm rạp xuống đất khi nghe tiếng súng, còn đội bảo vệ phải tập trung tuyệt đối vào việc đưa khách hàng rời khỏi điểm nguy hiểm.

Dù hình ảnh vệ sĩ thường gắn với súng ống, Shaw và Ghee cho biết phần lớn thời gian họ làm việc mà không mang vũ khí.

"Ngành này nói rất nhiều về súng đạn," Ghee nói với học viên. "Nhưng 90% đến 95% thời gian các bạn sẽ làm việc trong tình trạng không vũ trang."

Shaw lập tức tiếp lời: "Ra nước ngoài thì càng khỏi nghĩ đến chuyện đó."

Với những vệ sĩ thường xuyên di chuyển qua nhiều bang và nhiều quốc gia cùng khách hàng, việc duy trì đầy đủ giấy phép sử dụng vũ khí là điều gần như bất khả thi. Khi cần lực lượng có vũ trang, các công ty thường phải thuê đối tác địa phương.

Tuy nhiên, điều đó cũng không bảo đảm an toàn về mặt pháp lý.

Shaw cho biết rất khó tìm được ví dụ cho thấy một vệ sĩ thực sự ngăn chặn thành công một vụ tấn công nhờ sử dụng súng.

Trong Just 2 Seconds (Tạm dịch: Chỉ còn 2 giây), de Becker viết: "Trong phần lớn các vụ việc mà chúng tôi nghiên cứu, chính kẻ nổ súng mới là người quyết định thời điểm dừng bắn."

Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng người dân không mang vũ khí can thiệp để ngăn chặn các vụ tấn công còn phổ biến hơn việc hung thủ bị hạ gục bằng súng. Đó là lý do nghề vệ sĩ cuối cùng không xoay quanh việc sử dụng vũ khí, mà xoay quanh việc dùng chính cơ thể mình làm lá chắn.

Kendra Geronimo, võ sĩ MMA đồng thời là huấn luyện viên sử dụng súng đang làm việc cho Icon tại Miami, nói:

"Tôi là vệ sĩ. Điều đó có nghĩa là tôi phải thực sự đặt cơ thể mình vào nguy hiểm để bảo vệ bạn."

DeMarcus Merritt, một vệ sĩ khác của Icon, cho rằng việc bảo vệ khách hàng là phần dễ nhất: "Tôi là một người to lớn. Chỉ cần xuất hiện thôi cũng đủ tạo cảm giác răn đe."

Theo ông, phần lớn công việc thực tế lại là phục vụ mọi nhu cầu của khách hàng.

"Những gì tôi học được từ Elijah và gia đình Icon là chúng tôi thực chất giống những quản gia khổng lồ hơn bất cứ thứ gì khác."

Một học viên tại khóa học ở Las Vegas, cựu cầu thủ bóng bầu dục từng làm bảo vệ hộp đêm tại Los Angeles, có lẽ đã tóm tắt nghề nghiệp này ngắn gọn nhất:

"Chúng tôi giống như một tấm khiên bằng thịt."

Đánh cược mạng sống với rapper bị ám sát hụt 9 lần

Elijah Shaw ví tuổi thơ của mình ở khu South Side, thành phố Chicago giống hệt bối cảnh trong bộ phim truyền hình nổi tiếng Good Times: "Tôi lớn lên trong các khu nhà ở xã hội như vậy. Gia đình chỉ có mẹ nuôi con nhưng tôi có một người mẹ tuyệt vời và một hệ thống hỗ trợ rất tốt."

Từ nhỏ, Shaw đã học aikido và karate. Đầu những năm 1990, ông theo học ngành điện ảnh tại Columbia College Chicago, một trường nghệ thuật có tiếng trong giới điện ảnh Mỹ.

Giống nhiều vệ sĩ khác, Shaw bắt đầu sự nghiệp bằng các ca trực tại hộp đêm, với nhiệm vụ ban đầu là canh gác khu vực nhà vệ sinh: "Tôi may mắn vì hộp đêm đó thuộc sở hữu của một cầu thủ Chicago Bulls."

Đó là thời kỳ hoàng kim của bộ ba huyền thoại gồm Michael Jordan, Scottie Pippen và Dennis Rodman. "Đó là cả một đế chế" - ông cảm thán.

Sau đó, Shaw làm nhiều công việc khác nhau trong ngành an ninh, từ bảo vệ đồng phục cho đến chống thất thoát hàng hóa tại cửa hàng, tức bắt các đối tượng trộm cắp vặt. Nhưng ông nhanh chóng nhận ra điểm mạnh của mình không nằm ở việc sử dụng vũ lực mà là khả năng xoa dịu căng thẳng và xây dựng mối quan hệ với khách hàng.

Nhờ vậy, ông được giao nhiệm vụ hỗ trợ các cầu thủ Bulls di chuyển trong thành phố. Không lâu sau, hộp đêm nơi ông làm việc bổ nhiệm ông làm trưởng bộ phận an ninh: "Phần lớn những người cùng thế hệ với tôi đều xuất thân từ quân đội hoặc lực lượng thực thi pháp luật."

Khi vẫn còn ngoài 20 tuổi, Shaw hoàn toàn có thể đi theo con đường đó. Tuy nhiên, ông quyết định đặt cược vào lĩnh vực an ninh tư nhân, lựa chọn sau này được chứng minh là rất đúng thời điểm.

"Tôi nghĩ: hãy thử xem mình có thể thành công trong khu vực tư nhân hay không."

Năm 2002, Shaw nhận nhiệm vụ bảo vệ nổi tiếng nhất trong sự nghiệp tính đến thời điểm đó: trở thành vệ sĩ cho rapper 50 Cent.

Không lâu trước đó, cảnh sát New York từng chặn kiểm tra một chiếc Jeep Grand Cherokee được cho là thuộc đoàn hộ tống của nam rapper bên ngoài hộp đêm Copacabana. Theo thông tin được đăng tải trên báo chí, cảnh sát phát hiện hai khẩu súng ngắn đã nạp đạn. Luật sư của 50 Cent sau đó cho biết số vũ khí này thuộc về vệ sĩ của nam nghệ sĩ.

Thời điểm đó, Shaw đã thành lập công ty Icon từ năm 1998 tại bang Minnesota. Khi 50 Cent đến biểu diễn ở đây, ông được thuê làm công tác an ninh cho chương trình.

Người quản lý của rapper sau đó đề nghị Shaw trở thành vệ sĩ riêng.

"Tôi thích cách anh làm việc", Shaw nhớ lại lời đề nghị năm ấy.

Nếu là vệ sĩ vào đầu những năm 2000, 50 Cent gần như là khách hàng nguy hiểm nhất có thể nhận. Nam rapper khi đó chỉ mới vài năm sau vụ bị bắn chín phát ở cự ly gần, trong đó có một viên xuyên qua hàm.

Cũng trong giai đoạn này, các tài liệu của cơ quan điều tra liên bang Mỹ từng đề cập tới "một âm mưu đang diễn ra nhằm sát hại 50 Cent".

Dù vậy, Shaw vẫn nhận lời.

"Chiếc xe chống đạn mà anh ấy nhắc tới trong các ca khúc rap, đó chính là xe của tôi."

Công việc không chỉ là bảo vệ khách hàng mà còn phải xử lý các mối quan hệ phức tạp trong ê-kíp đi cùng nghệ sĩ. Shaw dần thành thạo thứ ông gọi là "võ nhu bằng lời nói" (verbal judo), phương pháp giảm căng thẳng thông qua sự đồng cảm, bình tĩnh và chuyển hướng cuộc trò chuyện.

Theo ông, câu nói kiểu: "Tôi có một việc rất quan trọng muốn nhờ anh giúp được không?" thường hiệu quả hơn nhiều so với: "Anh không được phép vào đây."

Khi đó, 50 Cent vẫn thường biểu diễn mở màn cho Master P. Mỗi khi nam rapper lao từ sân khấu xuống đám đông, chính Shaw, trong bộ áo giáp nặng nhiều kg và thường mang theo vũ khí, phải lao theo để đưa anh trở lại sân khấu an toàn.

Năm đó, album Get Rich or Die Tryin' tạo nên cơn sốt toàn cầu và Shaw đã hoàn thành nhiệm vụ giữ cho thân chủ của mình an toàn.

Nhưng khi Usher ngỏ ý mời ông làm vệ sĩ riêng trong thời gian thực hiện album Confessions tại khách sạn Palms, Shaw gần như không cần suy nghĩ: "Tôi tự hỏi liệu mình có thực sự muốn ngủ trong áo chống đạn hay không."

Góc khuất sau bản hợp đồng bảo mật triệu đô của giới siêu giàu

Nếu những năm gần đây vệ sĩ xuất hiện trên mặt báo nhiều hơn, nguyên nhân không chỉ đến từ các vụ tấn công nhằm vào khách hàng của họ. Trong nhiều trường hợp, họ còn trở thành nhân chứng hoặc người liên quan đến các hành vi sai phạm của chính thân chủ, cũng như các vụ kiện tụng phát sinh từ những cuộc xô xát với cánh săn ảnh.

Trong cuốn An Introduction to Celebrity Protection and Touring (Tạm dịch: Cẩm nang bảo vệ người nổi tiếng và các chuyến lưu diễn), Shaw viết: "Một số người nổi tiếng luôn vướng vào rắc rối và thông thường bạn sẽ biết trước họ hay gây ra kiểu rắc rối nào trước khi nhận việc."

Tuy nhiên, trong cuốn Introduction to Executive Protection (Tạm dịch: Nhập môn công tác bảo vệ yếu nhân), ông cũng nhấn mạnh nguyên tắc đạo đức: "Những gì bạn nhìn thấy và nghe thấy phải ở lại đúng nơi bạn đã nhìn thấy và nghe thấy nó."

Elvis Presley cùng các cựu vệ sĩ Red West, Sonny West và Dave Hebler. Bộ ba này từng tham gia thực hiện cuốn Elvis: What Happened, tiết lộ nhiều thông tin về việc Elvis lạm dụng thuốc. Cuốn sách được phát hành chỉ vài ngày trước khi ông qua đời (Ảnh: Tom Wargacki/Getty Images)

Tupac Shakur và vệ sĩ Frank "Big Frank" Alexander. Sau khi Tupac bị sát hại, Alexander nhiều lần bày tỏ sự day dứt vì đã không ở cùng chiếc xe với nam rapper trong đêm định mệnh. Năm 2021, vợ ông xuất bản một cuốn hồi ký về cuộc đời Alexander, trong đó đề cập đến cuộc chiến của ông với chứng PTSD và trầm cảm (Ảnh: Frank Trapper/Getty Images)

Nói cách khác, đây là một tình thế khó xử.

Vệ sĩ có thể ký thỏa thuận bảo mật và tuân thủ quy tắc nghề nghiệp riêng, nhưng họ không được pháp luật bảo vệ theo cơ chế bảo mật giữa luật sư và thân chủ.

Theo Shaw, càng làm lâu trong nghề, khả năng đối mặt với những tình huống tiến thoái lưỡng nan về đạo đức càng cao: "Trong môi trường xã hội, ai cũng nói những điều đúng đắn. Nhưng nếu làm nghề này đủ lâu, gần như chắc chắn họ sẽ gặp những tình huống khiến mình phải lựa chọn."

Các vệ sĩ từng xuất hiện trong hồ sơ kết tội R. Kelly vì điều hành đường dây tuyển mộ và buôn bán trẻ vị thành niên nhằm mục đích tình dục. Họ cũng được nhắc đến trong các lời khai tại phiên tòa xét xử Sean Combs năm ngoái.

Để cảnh báo học viên không được cắt giảm tiêu chuẩn nghề nghiệp, Shaw thường đặt một câu hỏi quen thuộc: "Cái giá của việc chỉ làm nửa vời công việc của mình là bao nhiêu?"

Ý ông muốn nhắc đến những hành vi như đánh cánh săn ảnh, nhận hối lộ hay cố tình làm ngơ trước sai phạm của khách hàng.

Đối với các học viên tham gia khóa đào tạo, mọi người đều hiểu rằng lớp học thực chất là một buổi tuyển dụng kéo dài nhiều ngày. Những người nổi bật có thể được bổ sung vào các đội bảo vệ của Icon trên khắp nước Mỹ và nhiều quốc gia khác.

Mức lương khởi điểm khoảng 75.000 USD (khoảng 1,9 tỷ đồng) mỗi năm, trong khi những vệ sĩ giàu kinh nghiệm có thể kiếm trên 275.000 USD (khoảng 7,2 tỷ đồng).

"Không có ninja nào rơi từ trên trần nhà xuống cả"

Trong một bài tập ngày thứ tư, Shaw yêu cầu học viên lập kế hoạch đón khách hàng tại khách sạn, đưa họ đi ăn trưa, ghé đại lý Harley-Davidson rồi di chuyển ra sân bay tư nhân. Một số người chủ động lãnh đạo, trong khi số khác chỉ chờ nhận chỉ đạo.

Sau đó, các học viên được giao nhiệm vụ "chạy tuyến", tức tự lái xe khảo sát các địa điểm và ghi chú chi tiết trên bản đồ. Mục tiêu là loại bỏ mọi tình huống khó xử có thể xảy ra với khách hàng, chẳng hạn phải đứng chờ bàn tại nhà hàng hoặc bị người biểu tình gây sức ép khi đang dùng bữa.

Các lối ra vào phụ phải được xác định trước. Nhân viên nhà hàng phải được trao đổi trước.

Theo Shaw, công tác tiền trạm mới là nơi diễn ra phần quan trọng nhất của nghề bảo vệ.

Nếu trong các bộ phim, người ta thường thấy đặc vụ Mật vụ Mỹ rà soát thiết bị nghe lén hoặc triển khai chó nghiệp vụ đánh hơi bom, thì với các vệ sĩ dân sự, công việc thực tế có phần giản dị hơn nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ không kém.

Họ phải làm quen với không gian, xác định vị trí nhà vệ sinh, lối thoát hiểm, tầm nhìn, điểm mù, nơi có thể xuất hiện mối đe dọa và phương án sơ tán phù hợp.

Một trong những câu nói yêu thích của Shaw là: "Chúng tôi luôn di chuyển từ nơi đã biết tới nơi đã biết."

Ông giải thích: "Thành công được quyết định trong giai đoạn chuẩn bị. Kẻ tấn công luôn có quyền lựa chọn thời gian và địa điểm ra tay, nên ngay từ đầu chúng tôi đã ở thế bất lợi."

Một trong những học viên thành công nhất của Shaw là Sam Alicea, hiện giữ vai trò phó tướng số một của Icon và được xem là chuyên gia tiền trạm của công ty. Alicea từng là doanh nhân và sĩ quan tuần tra tại bang New Jersey trước khi tham gia khóa học năm 2011.

Tại lớp học, thay vì mặc vest đen truyền thống, ông xuất hiện với quần âu và áo len gile. Alicea giải thích rằng mình ăn mặc như một nhân viên công nghệ vì phần lớn các hợp đồng giá trị nhất của Icon hiện đến từ các tập đoàn công nghệ lớn và các gia tộc giàu có lâu đời, những người luôn đề cao sự kín tiếng.

Điều giúp Alicea nổi bật chính là khả năng chuẩn bị cực kỳ kỹ lưỡng.

Trong một chuyến lưu diễn âm nhạc đầu tiên cùng Shaw, ông đã lập hồ sơ chi tiết cho từng địa điểm biểu diễn, bao gồm sơ đồ công trình, ảnh khu vực xung quanh, lối ra vào, điểm nghẽn giao thông, tầm quan sát và các khu vực dễ phát sinh rủi ro.

Shaw nói rằng ông chưa từng thấy một vệ sĩ mới vào nghề nào chuẩn bị kỹ đến như vậy.

Alicea kết luận: "Khoảng 90% công việc của chúng tôi nằm ở giai đoạn tiền trạm. Người bình thường nghĩ nghề vệ sĩ là súng ống, chiến thuật hay võ thuật giống trong phim. Họ không nhận ra rằng phần lớn công việc thực sự diễn ra từ rất lâu trước khi bất cứ điều gì xảy ra."

Theo ông, chính khả năng hình dung trước các kịch bản, xây dựng quy trình và chuẩn bị chi tiết từng chặng đường mới là yếu tố tạo nên sự khác biệt giữa một vệ sĩ chủ động và một người chỉ biết phản ứng khi sự cố đã xảy ra.

Shaw thường cho học viên xem các đoạn video về những sự cố đáng lẽ có thể tránh được nếu khâu tiền trạm được thực hiện kỹ lưỡng hơn.

Một trong số đó là cảnh chính trị gia Anh Nigel Farage bị ném sữa lắc vào người lần thứ hai rồi phải đứng chờ taxi giữa đám đông.

Một trường hợp khác là cựu Thủ tướng Australia Julia Gillard trong chuyến thăm New Delhi. Khi bước lên bục phát biểu, bà đi qua một bãi cỏ mềm khiến gót giày mắc lại và ngã nhào trước đám đông.

"Không có ninja nào rơi từ trên trần nhà xuống cả", Shaw nói với học viên. "Đôi khi bạn mải tìm quái vật trong phòng mà lại vấp phải món đồ chơi phát ra tiếng kêu dưới chân."

Vụ ám sát Charlie Kirk đã trở thành một bài học điển hình khác được giới an ninh nghiên cứu kỹ lưỡng.

Sau vụ việc, trưởng nhóm an ninh của Kirk là Brian Harpole đã có cuộc phỏng vấn hiếm hoi với podcaster Shawn Ryan, trong đó ông mô tả chi tiết công tác tiền trạm và các tuyến thoát hiểm mà đội bảo vệ đã chuẩn bị từ trước.

Việc một vệ sĩ cấp cao như Harpole công khai chia sẻ về hoạt động bảo vệ là điều rất hiếm gặp. Tuy nhiên, qua cuộc phỏng vấn, ông dường như muốn bày tỏ sự không hài lòng với lực lượng thực thi pháp luật địa phương.

Theo Harpole, trước sự kiện, ông đã xác định mái nhà phía trên địa điểm tổ chức là một vị trí tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng và nhắn tin cho cảnh sát trưởng của Utah Valley University để phối hợp bảo vệ.

Trong tin nhắn, Harpole viết: "Tôi được biết sinh viên có thể tiếp cận khu vực phía trên chúng ta. Nếu điều đó là thật, tôi mong khu vực này được kiểm soát hoặc cho phép một người của tôi túc trực ở đó."

Tin nhắn phản hồi là: "Tôi sẽ lo phần đó."

Tuy nhiên, theo Harpole, các phát súng sau đó được cho là xuất phát từ một vị trí cao với tầm bắn gần 140 mét. Ông cho biết đội bảo vệ đã phản ứng ngay lập tức khi cuộc tấn công xảy ra nhưng mọi thứ diễn ra quá nhanh.

Joseph Howell, 27 tuổi, cựu lính thủy đánh bộ Mỹ và là nhà sáng lập công ty an ninh Kingsman Security Solutions, cho biết vụ việc đã khiến anh thay đổi cách nhìn về nghề: "Tôi từng thấy một số người trong lực lượng thực thi pháp luật cho rằng không thể bảo vệ tuyệt đối các sự kiện tổ chức ngoài trời. Tôi không đồng ý."

Ảnh: GQ

Theo Howell, bất kỳ địa điểm nào cũng có thể được bảo vệ nếu có đủ nguồn lực và sự phối hợp cần thiết.

"Tôi sẽ không làm việc với những khách hàng từ chối lắng nghe các khuyến nghị an ninh. Nếu tiếp tục nhận bảo vệ cho ai đó, phải có sự trao đổi hai chiều và khách hàng cần lắng nghe khi tình hình trở nên nghiêm trọng."

Dù vậy, Shaw vẫn đưa ra một đánh giá khá lạnh lùng:

"Một kẻ tấn công thực sự quyết tâm, đặc biệt là người sẵn sàng hy sinh tính mạng, cuối cùng sẽ luôn có lợi thế."

Khi phân tích vụ ám sát Charlie Kirk trước lớp học, ông tiếp tục nhấn mạnh quan điểm quen thuộc: "Tất cả những yếu tố có thể ngăn chặn cuộc tấn công đó đều nằm ở giai đoạn tiền trạm."

Điều khiến bài học này trở nên đáng suy ngẫm là đôi khi mọi thứ chỉ phụ thuộc vào việc có hay không một người quan sát đúng vị trí vào đúng thời điểm.

Việc nghiên cứu bản đồ trước khi đến nơi, để ý các lối thoát hiểm khi bước vào nhà hàng, ngồi quay lưng vào tường hay xác định sẵn hướng di chuyển nếu xảy ra sự cố thực chất đều là những thói quen mà bất kỳ ai cũng có thể rèn luyện.

Với Shaw và Sam Alicea, đó là kỷ luật nghề nghiệp.

Còn theo Gavin de Becker, đó đơn giản là khả năng nhận diện nguy hiểm vốn đã được lập trình sẵn trong con người, thứ mà nhiều người thường bỏ qua.

Thông điệp Shaw muốn truyền tải trong mọi bài tập luôn giống nhau: Người dành thời gian suy nghĩ trước về vấn đề và luyện tập cho các kịch bản có thể xảy ra luôn có lợi thế hơn những người còn lại.

"Hãy giữ mọi thứ đủ thân thiện để còn xuất hiện trên YouTube”

Bài kiểm tra cuối cùng của khóa học Icon là một sự kiện thảm đỏ mô phỏng được tổ chức tại nhà hát của một trường cao đẳng cộng đồng địa phương.

Sam Alicea phát cho học viên những chiếc máy ảnh cũ mua từ cửa hàng đồ cũ. Những người không đóng vai vệ sĩ sẽ hóa thân thành paparazzi, liên tục hò hét, yêu cầu tạo dáng và la ó nếu đội bảo vệ đứng quá lâu trong khung hình.

Shaw hướng dẫn cách làm việc tại khu vực thảm đỏ: luôn ở đủ gần để bảo vệ khách hàng nhưng cũng phải đủ khéo léo để không lọt vào ống kính.

Buổi diễn tập gợi nhớ đến thời kỳ trước khi nhà riêng của các ngôi sao như Rihanna hay Drake trở thành mục tiêu tấn công, khi mối lo lớn nhất của vệ sĩ chủ yếu là những người hâm mộ quá khích.

Tuy nhiên, ngay cả trong những tình huống tương đối nhẹ nhàng như vậy, nghề vệ sĩ vẫn đòi hỏi khả năng quan sát cực cao và phản xạ tình huống gần như ở cấp độ quân sự.

Với phần lớn vệ sĩ, những rủi ro thường gặp nhất lại khá đời thường: các cuộc xô xát với paparazzi hung hăng, người săn chữ ký cuồng nhiệt hoặc những người qua đường cố tình gây chuyện để thu hút sự chú ý trên mạng xã hội.

Khi mạng xã hội bùng nổ, số vụ vệ sĩ giật máy ảnh, xóa hình hoặc tự xử lý người gây rối cũng tăng theo.

Vì vậy, ngành bảo vệ yếu nhân hiện dành rất nhiều thời gian để đào tạo nhân sự cách kiểm soát tình huống mà không trở thành tâm điểm của sự việc.

Nói cách khác, phải giải quyết vấn đề trước hàng chục nhân chứng và máy quay nhưng vẫn không để chính mình trở thành câu chuyện được nhắc tới.

Shaw có một mẹo riêng để xử lý những người hâm mộ quá khích. Trong một bài diễn tập, một "fan giả" bắt tay "người nổi tiếng giả" rồi cố tình siết chặt và không chịu buông.

Shaw lập tức đặt bàn tay mình phủ lên cái bắt tay đó. Từ bên ngoài nhìn vào, hành động này giống như một cử chỉ lịch sự: "Tôi rất tiếc nhưng chúng tôi phải di chuyển tiếp."

Tuy nhiên, bên dưới lớp vỏ thân thiện ấy, một ngón tay của Shaw đang tạo áp lực rất mạnh lên phần móng tay của người kia, đủ khiến họ theo phản xạ phải rút tay lại. Shaw mỉm cười và dặn học viên:

"Hãy giữ mọi thứ đủ thân thiện để còn xuất hiện trên YouTube." Rồi ông nói thêm "Đừng bao giờ để cảm xúc hiện lên trên khuôn mặt."

Nguồn: GQ