Mới đây, Tăng Thanh Hà chia sẻ một đoạn tâm sự khá dài về chiếc kệ sách của mình. Không phải một bài viết giới thiệu sách, cũng chẳng phải danh sách những cuốn sách "nhất định phải đọc", cô chỉ kể về một buổi sáng ngồi sắp xếp lại từng quyển sách và bất chợt nhận ra mỗi cuốn đều gắn với một giai đoạn nào đó trong cuộc đời. Có những cuốn được bạn bè tặng, có những cuốn đến từ những người cô chưa từng gặp mặt, bên trong vẫn còn nguyên những dòng ghi chú được viết từ nhiều năm trước.

Điều thú vị nhất trong câu chuyện ấy có lẽ không nằm ở những cuốn sách nổi tiếng, mà ở cách một người nhìn lại cuộc đời mình thông qua một chiếc kệ sách. Bởi càng trưởng thành, chúng ta càng dễ nhận ra có những thứ tưởng như chỉ là đồ vật trong nhà nhưng thực ra lại đang âm thầm cất giữ ký ức. Một chiếc váy từng mặc trong một dịp đặc biệt, một món đồ chơi của con ngày nhỏ, một cuốn sổ cũ hay một quyển sách đã đọc cách đây 10 năm đều có thể trở thành "mốc thời gian" mà chỉ cần chạm vào, cả một giai đoạn lại hiện về.

Từ Doraemon, Conan đến những cuốn tiểu thuyết của tuổi trưởng thành

Tăng Thanh Hà kể rằng cô bắt đầu đọc sách từ những bộ truyện rất quen thuộc với tuổi thơ của nhiều thế hệ như Doraemon, Bảy Viên Ngọc Rồng, Conan, Nữ Hoàng Ai Cập và Harry Potter. Đó là kiểu đọc sách rất khác với khi trưởng thành. Khi còn nhỏ, người ta đọc vì háo hức, vì tò mò, vì muốn biết chuyện gì sẽ xảy ra ở tập tiếp theo. Cảm giác chờ một tập truyện mới ra, tìm mua được rồi đọc ngấu nghiến có khi chính là một trong những niềm vui giản dị nhất của tuổi thơ.

Lớn hơn một chút, gu đọc sách bắt đầu thay đổi. Tăng Thanh Hà nhắc đến 4 cuốn tiểu thuyết cô từng rất yêu thích gồm Không Gia Đình, Trà Hoa Nữ, Đồi Gió Hú và Trong Gia Đình. Trong đó, Trong Gia Đình hiện đã thất lạc khỏi kệ sách khiến cô tiếc nuối. Chỉ một chi tiết nhỏ ấy cũng đủ cho thấy đôi khi giá trị của một cuốn sách không nằm ở giá tiền hay độ hiếm, mà nằm ở việc nó từng đồng hành với mình vào thời điểm nào.

Không Gia Đình của Hector Malot là câu chuyện về Rémi, một cậu bé phải rời khỏi gia đình và trải qua hành trình nhiều biến động. Đây là kiểu tác phẩm dễ để lại dấu ấn khi đọc ở tuổi trẻ bởi nó nói về tình thân, sự cô độc, lòng tốt, những mất mát và quá trình một con người tự tìm đường đi trong cuộc đời. Trong khi đó, Trà Hoa Nữ của Alexandre Dumas fils lại đưa người đọc vào một câu chuyện tình yêu nhiều day dứt, nơi tình cảm không chỉ có những khoảnh khắc đẹp mà còn gắn với định kiến, lựa chọn và những giới hạn của xã hội.

Đồi Gió Hú của Emily Brontë lại mang một màu sắc khác hẳn. Đây là câu chuyện về tình yêu, tổn thương, ám ảnh và những cảm xúc mãnh liệt có thể kéo dài qua nhiều năm. Còn Trong Gia Đình của Hector Malot là một câu chuyện về tình thân, sự trưởng thành và hành trình tìm kiếm một mái nhà đúng nghĩa. Việc cả 4 cuốn sách xuất hiện trong danh sách yêu thích của Tăng Thanh Hà cũng phần nào cho thấy gu đọc của cô thời điểm đó không chỉ hướng đến những câu chuyện tình yêu đơn thuần, mà còn có sự quan tâm đến thân phận con người, gia đình và hành trình trưởng thành.

Và có lẽ đó cũng là điểm thú vị của việc đọc sách. Cùng một cuốn sách nhưng đọc ở tuổi 15, 25 hay 40, người đọc có thể nhìn thấy những điều hoàn toàn khác nhau.

 

Kệ sách thay đổi theo từng giai đoạn, giống hệt cuộc sống của một người phụ nữ

Sau tiểu thuyết, Tăng Thanh Hà kể về một giai đoạn cô mua rất nhiều sách về triết lý sống, phát triển bản thân, quản lý tài chính và tình yêu. Đây là một thay đổi khá dễ hiểu. Khi bắt đầu bước vào đời sống trưởng thành, những câu hỏi mà một người quan tâm cũng thay đổi theo. Không còn chỉ là "chuyện gì xảy ra tiếp theo?", mà trở thành "mình nên sống thế nào?", "làm sao để quản lý cuộc sống tốt hơn?", "làm sao để hiểu một mối quan hệ?" hay đơn giản là "mình thực sự muốn gì?".

Rồi khi bước vào những chặng khác của cuộc đời, kệ sách tiếp tục thay đổi. Có thời điểm cô tìm đọc sách về mang thai, nuôi dạy con. Sau đó, khi sức khỏe trở thành mối quan tâm lớn hơn, những cuốn sách về dinh dưỡng xuất hiện ngày càng nhiều. Rồi lại đến sách trẻ em, bởi cô muốn biết con mình đang đọc gì, muốn đọc cho con nghe. Có lúc cô thích đọc thơ. Cũng có khoảng thời gian chẳng muốn đọc gì cả, cầm sách lên là buồn ngủ.

Nghe rất đời thường, nhưng chính điều đó lại khiến câu chuyện của Tăng Thanh Hà dễ đồng cảm. Bởi đọc sách chưa bao giờ là một cuộc thi. Không phải cứ mỗi tháng đọc được 5 hay 10 cuốn mới được xem là người yêu sách. Có những giai đoạn chúng ta đọc rất nhiều vì đang có một câu hỏi cần tìm lời giải. Có những lúc mua cả chồng sách nhưng chẳng mở nổi một trang. Và cũng có những năm tháng một cuốn sách nằm trên đầu giường rất lâu mà mình chưa đọc hết.

Với phụ nữ bước vào tuổi 40, chuyện đọc sách đôi khi cũng bắt đầu thay đổi theo cách như vậy. Sau nhiều năm bận rộn với công việc, gia đình, con cái và vô số trách nhiệm không tên, họ không nhất thiết cần thêm một thú vui ồn ào. Một quyển sách, một tách trà hay 30 phút ngồi yên trong một góc nhà có khi đã đủ để tạo ra khoảng riêng mà cả ngày rất khó tìm thấy.

Đó cũng là lúc người ta đọc chậm hơn. Không còn quá quan tâm đến việc phải nhớ hết nội dung hay kể lại được bao nhiêu kiến thức, mà chú ý nhiều hơn đến cảm giác của mình khi đọc. Một câu văn khiến mình nghĩ về cha mẹ. Một nhân vật khiến mình nhớ đến một người cũ. Một đoạn viết vô tình chạm đúng vấn đề mình đang gặp phải. Những thứ ấy đôi khi có giá trị hơn cả một danh sách kiến thức dài.

Đọc sách ở tuổi 40 không phải để trở thành người "biết nhiều" hơn

Một trong những chia sẻ đáng chú ý nhất của Tăng Thanh Hà là chuyện cô thỉnh thoảng tìm lại một cuốn sách cũ vào những lúc chênh vênh. Không phải để đọc lại từ đầu, mà chỉ mở vài trang từng giúp mình bước qua một giai đoạn khó khăn, như một cách nhắc bản thân về những điều mình từng hiểu nhưng đôi khi đã quên mất.

Đây có lẽ là một trong những lý do khiến việc đọc sách càng có ý nghĩa khi con người trưởng thành. Có những thứ chúng ta đã từng biết rất rõ nhưng sau nhiều năm sống, làm việc, va chạm và mệt mỏi, chúng ta lại quên. Quên rằng mình từng muốn sống thế nào. Quên rằng mình từng không chấp nhận điều gì. Quên rằng một chuyện từng khiến mình đau đến mức nào rồi cuối cùng cũng đã đi qua.

Một cuốn sách cũ có thể không cho chúng ta một câu trả lời mới. Nhưng đôi khi nó nhắc lại một câu trả lời mà chính mình từng có.

Với phụ nữ tuổi 40, đọc sách còn có thể trở thành một cách để giữ lại đời sống tinh thần của riêng mình. Khi còn trẻ, chúng ta thường có rất nhiều thời gian cho những cuộc gặp gỡ, những sở thích và những trải nghiệm cá nhân. Nhưng càng về sau, lịch trình dễ bị lấp đầy bởi công việc, gia đình và trách nhiệm. Nếu không chủ động giữ lại một khoảng riêng, người phụ nữ rất dễ quen với việc lúc nào cũng chăm lo cho người khác mà quên mất mình cũng cần được nuôi dưỡng.

Đọc sách không giải quyết tất cả những vấn đề ấy, nhưng nó tạo ra một khoảng dừng. Khoảng dừng ấy giúp con người tập trung, rèn khả năng suy nghĩ sâu hơn và nhìn một vấn đề từ nhiều góc độ. Những cuốn sách văn học có thể giúp người đọc hiểu thêm về cảm xúc và số phận con người; sách lịch sử mở rộng bối cảnh; sách khoa học đem lại kiến thức; sách về tài chính giúp nhìn tiền bạc có hệ thống hơn; còn những cuốn sách về tâm lý hay phát triển bản thân đôi khi đơn giản là giúp chúng ta gọi đúng tên một cảm xúc mà mình đã mang theo rất lâu.

Quan trọng hơn, đọc sách là một trong những thú vui không đòi hỏi chúng ta phải trở thành một phiên bản hoàn hảo hơn ngay lập tức. Bạn không cần đọc để "nâng cấp bản thân" mỗi ngày. Bạn hoàn toàn có thể đọc một cuốn tiểu thuyết chỉ vì thích câu chuyện ấy, đọc thơ vì thấy lòng mình dịu lại hoặc đọc lại Harry Potter vì nhớ cảm giác của những năm tháng còn trẻ.

Đó cũng là điều thú vị trong câu chuyện về chiếc kệ sách của Tăng Thanh Hà. Nhìn vào đó, cô nhận ra mình đã đi qua rất nhiều phiên bản của chính mình. Có cô gái từng say mê truyện tranh, có người trẻ thích tiểu thuyết, có người từng miệt mài với sách phát triển bản thân, rồi một người mẹ tìm đọc sách cho con, một người quan tâm hơn đến dinh dưỡng, có lúc lại tìm đến thơ và cũng có lúc chẳng muốn đọc gì.

Kệ sách thay đổi vì cuộc đời thay đổi.

Và có lẽ đó là cách nhìn rất đẹp về việc đọc sách khi bước vào tuổi 40. Không cần biến việc đọc thành một thành tích, cũng không cần cố chứng minh rằng mình hiểu biết. Chỉ cần giữ cho mình một vài cuốn sách thật sự có ý nghĩa, để khi cần có thể tìm đến. Bởi sau nhiều năm, thứ còn lại không phải là chúng ta đã đọc bao nhiêu cuốn, mà là có bao nhiêu cuốn từng ở bên mình đúng lúc.

Tăng Thanh Hà kết thúc chia sẻ bằng một câu rất giản dị: "Sáng nay ngồi loay hoay tự nhiên lại nghĩ... hôm nay muốn đọc gì?". Một câu hỏi tưởng như nhỏ nhưng lại khá thú vị nếu đặt vào cuộc sống của một người phụ nữ trưởng thành. Khi đã đi qua đủ nhiều giai đoạn, có lẽ điều đáng quý không phải lúc nào cũng là tìm được câu trả lời, mà đôi khi là vẫn còn đủ tò mò để tự hỏi mình hôm nay muốn đọc gì, muốn học gì, muốn nghĩ về điều gì và muốn dành một chút thời gian cho chính mình.

Bởi đến tuổi 40, một người phụ nữ có thể đã có gia đình, công việc, những trách nhiệm riêng và rất nhiều vai trò khác nhau. Nhưng giữa tất cả những điều ấy, vẫn nên có một góc nhỏ thuộc về mình. Có thể là chiếc ghế cạnh cửa sổ, một tách cà phê, một quyển sách đang đọc dở. Không cần quá nhiều, chỉ cần đủ để mỗi ngày khi ngồi xuống, mình vẫn nhận ra: À, đây là khoảng thời gian dành cho mình.