Công an xã Khánh Hưng (Tỉnh Cà Mau) mới đây đã cảnh báo người dân về thủ đoạn lừa đảo mới với phương thức ngày càng tinh vi như: thu thập thông tin cá nhân, giả danh chủ thuê bao để yêu cầu cấp lại sim, sau đó chiếm quyền kiểm soát số điện thoại và lợi dụng thông tin đánh cắp để tiếp cận tài khoản ngân hàng, thực hiện các bước khôi phục mật khẩu, nhận mã OTP nhằm chiếm đoạt tài sản.

Từ việc mất sóng điện thoại đến nguy cơ mất tiền trong tài khoản

Trong quá trình chuyển đổi số, số điện thoại không chỉ phục vụ liên lạc mà còn được sử dụng để đăng ký tài khoản ngân hàng, mạng xã hội, ví điện tử và nhiều dịch vụ trực tuyến. Đây cũng chính là lý do số điện thoại trở thành mục tiêu mà tội phạm công nghệ cao tìm cách chiếm quyền kiểm soát. 

Với thủ đoạn mới, các đối tượng trước hết tìm cách thu thập thông tin cá nhân của nạn nhân từ nhiều nguồn khác nhau như mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến, các vụ lộ lọt dữ liệu hoặc thông qua những cuộc gọi, tin nhắn giả mạo. Những thông tin mà đối tượng nhắm đến có thể bao gồm họ tên, ngày tháng năm sinh, số căn cước công dân, địa chỉ, số điện thoại và các thông tin khác liên quan đến danh tính của nạn nhân.

Sau khi có được những dữ liệu cần thiết, đối tượng giả danh chính chủ thuê bao, liên hệ với nhà mạng và đưa ra lý do như mất điện thoại, mất sim, hỏng sim... để yêu cầu cấp lại sim mới. Nếu quá trình xác minh danh tính bị đối tượng qua mặt, sim mới sẽ được kích hoạt trong khi sim đang được sử dụng trên điện thoại của nạn nhân bị vô hiệu hóa. 

Dấu hiệu mà nạn nhân dễ nhận biết nhất lúc này là chiếc điện thoại đang sử dụng bỗng nhiên mất sóng, không thể thực hiện cuộc gọi, gửi tin nhắn hoặc sử dụng các dịch vụ viễn thông, mặc dù trước đó điện thoại và sim vẫn hoạt động bình thường. Đây là dấu hiệu đặc biệt nguy hiểm. Bởi khi số điện thoại đã nằm trong tay đối tượng, chúng có thể tiếp tục thực hiện bước tiếp theo là chiếm quyền truy cập các tài khoản trực tuyến, đặc biệt là tài khoản ngân hàng có đăng ký số điện thoại của nạn nhân.

Sau khi kiểm soát sim, đối tượng có thể sử dụng các thông tin cá nhân đã thu thập được để tải ứng dụng ngân hàng, tìm cách đăng nhập vào tài khoản của nạn nhân hoặc thực hiện quy trình khôi phục thông tin đăng nhập, cấp lại mật khẩu. 

Trong trường hợp ngân hàng sử dụng số điện thoại làm một trong các phương thức xác thực, mã OTP hoặc các thông báo xác thực có thể được gửi đến số điện thoại mà đối tượng đang kiểm soát. Lúc này, nạn nhân có thể hoàn toàn không biết tài khoản ngân hàng đang bị tiếp cận, bởi chiếc điện thoại của mình đã mất sóng và không còn nhận được các tin nhắn, cuộc gọi hay mã xác thực gửi đến số thuê bao. 

Đối tượng sau đó có thể tiếp tục tìm cách vượt qua các lớp xác thực khác, lợi dụng thông tin cá nhân đánh cắp được hoặc thực hiện các thủ đoạn làm giả, giả mạo thông tin sinh trắc học nhằm đánh lừa quy trình xác thực danh tính. Nếu chiếm được quyền truy cập tài khoản, đối tượng có thể thực hiện các giao dịch chuyển tiền, thanh toán hoặc tiếp tục sử dụng tài khoản của nạn nhân cho các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Điểm nguy hiểm của thủ đoạn này là đối tượng không nhất thiết phải trực tiếp lấy điện thoại của nạn nhân. Chúng tìm cách chiếm quyền kiểm soát chính số điện thoại - một phương thức xác thực quan trọng gắn với nhiều tài khoản tài chính và dịch vụ trực tuyến.

Thủ đoạn trên đánh vào tâm lý chủ quan của người sử dụng điện thoại. Nhiều người cho rằng chỉ cần giữ điện thoại bên mình thì tài khoản ngân hàng sẽ an toàn. Tuy nhiên, điện thoại còn nằm trong tay nhưng sim đã bị chiếm quyền kiểm soát thì số điện thoại gắn với các tài khoản trực tuyến có thể đã nằm trong tay kẻ xấu. 

Bên cạnh đó, nhiều người vẫn có thói quen sử dụng một số điện thoại để đăng ký đồng thời ngân hàng, mạng xã hội, ví điện tử và nhiều tài khoản quan trọng khác. Khi số điện thoại bị chiếm quyền, nguy cơ ảnh hưởng dây chuyền đến nhiều tài khoản là rất lớn.

Công an khuyến cáo người dân

- Không công khai thông tin cá nhân trên mạng xã hội; không đăng tải hình ảnh CCCD hai mặt, giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản ngân hàng.

- Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, mã PIN, thông tin đăng nhập ngân hàng hoặc thông tin xác thực sinh trắc học cho bất kỳ người nào qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội.

- Thường xuyên kiểm tra các tài khoản ngân hàng, tài khoản thanh toán và dịch vụ trực tuyến; kích hoạt các lớp bảo mật cần thiết và sử dụng mật khẩu mạnh, khác nhau cho những tài khoản quan trọng.

- Khi sim đang hoạt động bình thường nhưng bất ngờ mất sóng, không thể gọi, nhắn tin trong thời gian dài mà không phải do sự cố mạng, cần nhanh chóng liên hệ nhà mạng để kiểm tra việc thuê bao có bị yêu cầu cấp lại sim hoặc thay đổi thông tin hay không. Khi phát hiện sim có dấu hiệu bị chiếm quyền, cần khẩn trương liên hệ nhà mạng để khóa thuê bao, xác minh và khôi phục quyền kiểm soát số điện thoại; đồng thời liên hệ ngay với ngân hàng để kiểm tra, tạm khóa các dịch vụ giao dịch trực tuyến.

- Không cài đặt ứng dụng ngân hàng, ứng dụng xác thực hoặc ứng dụng khác từ đường link do người lạ gửi; chỉ sử dụng ứng dụng chính thức từ các nguồn đáng tin cậy. Khi phát hiện dấu hiệu tài khoản ngân hàng bị truy cập trái phép hoặc có giao dịch bất thường, cần lập tức thông báo cho ngân hàng và trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý theo quy định của pháp luật.

Tội phạm công nghệ cao ngày càng chuyển từ việc trực tiếp lừa nạn nhân cung cấp mã OTP sang tìm cách chiếm quyền kiểm soát phương thức nhận OTP. Vì vậy, bảo vệ số điện thoại cũng chính là một phần quan trọng trong bảo vệ tài khoản ngân hàng và tài sản của mỗi người.

"Bảo vệ thông tin cá nhân - bảo vệ sim điện thoại - bảo vệ tài khoản ngân hàng". Một sơ suất nhỏ có thể tạo cơ hội để tội phạm chiếm đoạt tài sản; một phút cảnh giác có thể bảo vệ an toàn cho cả tài khoản và tài sản của chính mình.