Bộ Nông nghiệp và Môi trường hiện đang triển khai lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Một trong những điểm cải cách đáng chú ý trong thảo luận lần này là đề xuất quy định chi tiết 9 trường hợp cụ thể không thuộc diện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi, thay thế cho cách thức phân loại theo nhóm trường hợp như quy định hiện hành.

Chuyển từ quy định dạng nhóm sang danh mục liệt kê cụ thể

Theo Luật Đất đai hiện hành, các đối tượng không được bồi thường về đất được xếp vào 4 nhóm chung. Tuy nhiên, dự thảo mới đã thay đổi phương pháp tiếp cận bằng cách liệt kê danh mục 9 trường hợp rõ ràng. 

Sự điều chỉnh này nhằm mục đích minh bạch hóa quy định pháp luật, đảm bảo tính thống nhất trong quá trình áp dụng thực tế và giảm thiểu các cách hiểu khác nhau hoặc phát sinh tranh chấp khi chính quyền triển khai thu hồi đất.

Việc minh bạch hóa danh mục các trường hợp không được bồi thường về đất giúp người sử dụng đất cũng như các cơ quan quản lý nhà nước xác định chính xác quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý khi triển khai công tác giải phóng mặt bằng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang trong quá trình tổng hợp các góp ý chuyên môn để hoàn thiện hồ sơ dự thảo trước khi chính thức trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Các trường hợp tiêu biểu thuộc diện không được bồi thường về đất

Căn cứ theo nội dung đề xuất tại dự thảo, một số trường hợp không nhận được bồi thường về đất bao gồm:

Trường hợp 1 – Đất giao không thu tiền sử dụng đất: Diện tích đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất. Ngoại lệ: Đất nông nghiệp được giao cho hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất vẫn thuộc diện được bồi thường.

Trường hợp 2 – Đất giao cho tổ chức được miễn tiền sử dụng: Đất giao cho các tổ chức thuộc diện phải nộp tiền sử dụng đất nhưng được cơ quan có thẩm quyền quyết định miễn khoản tiền này.

Trường hợp 3 – Đất thuê trả tiền hằng năm hoặc được miễn tiền thuê: Đất do Nhà nước cho thuê thu tiền hằng năm, hoặc đất thuê trả tiền một lần nhưng được miễn tiền thuê đất. Ngoại lệ: Hộ gia đình, cá nhân đang khai thác, sử dụng đất phi nông nghiệp (không phải đất ở) vẫn được bồi thường theo quy định.

Trường hợp 4 – Đất công ích cấp xã: Diện tích thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích do UBND cấp xã quản lý và cho thuê.

Trường hợp 5 – Đất nhận khoán sản xuất: Đất do cá nhân, tổ chức nhận khoán để thực hiện các hoạt động nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối hoặc nuôi trồng thủy sản.

Trường hợp 6 – Đất nông nghiệp vượt hạn mức: Phần diện tích đất nông nghiệp được Nhà nước giao vượt quá hạn mức quy định đối với hộ gia đình, cá nhân.

Trường hợp 7 – Đất do cơ quan, tổ chức nhà nước quản lý: Toàn bộ diện tích đất đang thuộc quyền quản lý trực tiếp của các cơ quan, tổ chức nhà nước.

Trường hợp 8 – Đất thu hồi do vi phạm hoặc tự nguyện trả lại: Đất bị thu hồi do có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai; đất bị chấm dứt quyền sử dụng theo quy định; hoặc do người sử dụng đất không còn nhu cầu và tự nguyện trả lại cho Nhà nước.

Trường hợp 9 – Quy định mở theo thẩm quyền của Chính phủ: Các trường hợp phát sinh thực tế khác không thuộc diện bồi thường sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết trong quá trình thực thi.

Do đây hiện là các đề xuất đang trong giai đoạn lấy ý kiến lấy đóng góp, nội dung chính thức sẽ tiếp tục được chỉnh sửa, tiếp thu trước khi trình Quốc hội và các cơ quan thẩm quyền xem xét, thông qua.