Ở quãng tuổi 29 - 30, người ta bắt đầu hiểu rõ cái giá của mỗi lựa chọn. Nghỉ một công việc có nghĩa là mất đi nguồn thu nhập quan trọng; rời một thị trường đã có chỗ đứng đồng nghĩa với việc chấp nhận bỏ lỡ những cơ hội đang mở ra. Bởi vậy, một quyết định như tạm gác công việc để đi học thường đính kèm nhiều phép tính hơn so với thời đôi mươi.

Nhưng cũng chính vào lúc đã nếm trải nhịp sống của người đi làm trong suốt nhiều năm, họ mới nhận ra mình vẫn còn những điều muốn học, những vùng đất muốn đến và quan trọng hơn hết - khoản đầu tư chất lượng nhất là đầu tư cho bản thân mình. Vì vậy phương án cuối cùng được đưa ra: đi du học.

Chắc chắn, lựa chọn này sẽ khiến người ngoài thắc mắc: Tại sao lại gác hết mọi thứ và bắt đầu lại? Có thể kỳ vọng gì trong 1 - 2 năm đi du học đó? Đi du học những năm 30 tuổi có gì đặc biệt? 

Cùng trò chuyện với: 

- Trung Khang (29 tuổi) đang học Thạc sĩ ngành Digital Marketing tại Berlin College of Business and Technology (Đức). 

- Thu Hiền (30 tuổi) đang theo học khóa tiếng Trung Quốc 1 năm tại trường Đại học Sư phạm Hoa Đông ở Thượng Hải (Trung Quốc). 

Trung Khang 

Thu Hiền

Tạm gác kinh doanh, nghỉ livestream để đi du học

Trước khi sang Đức, Trung Khang có một cuộc sống tương đối ổn định tại Việt Nam. Anh chàng học đại học tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, bén duyên với nghề stylist từ năm 2016 sau một giải thưởng của báo Hoa Học Trò. Sau đó Khang làm freelancer trong nhiều năm, đồng sáng lập một production house vào năm 2021 và sở hữu local brand thời trang do chính mình thiết kế.

Công việc bận rộn nhưng mang lại nguồn thu nhập ổn định, đủ để Trung Khang trang trải cuộc sống cá nhân và thực hiện những điều mình muốn. Sau 6 năm tốt nghiệp đại học, tháng 7/2026 - khi đã có những thành tựu nhất định trong công việc, anh chàng quyết định tạm dừng cả hai dự án kinh doanh để đi du học Thạc sĩ ở tuổi 29.

“Mình thấy rằng việc nâng cấp học vấn bản thân, mở rộng vốn sống và tích lũy trải nghiệm khi còn có thể là điều rất quan trọng. Hơn nữa mình làm trong ngành sáng tạo, nếu không trau dồi bản thân, mở rộng tầm nhìn thì rất dễ bị đào thải. 

Cuộc sống ngày càng có những tiêu chuẩn cao nên người trẻ có 2 lựa chọn: một là cải thiện vốn sống, học tập, trau dồi kiến thức để đi cùng thời đại, hai là chấp nhận một cuộc sống yên bình, lặp đi lặp lại nhàm chán. Cá nhân mình chọn phương án đầu tiên nên mình đã quyết định đi du học ngay và luôn”.

 Trung Khang đã có cuộc sống và công việc ổn định trước khi đi du học

Với Thu Hiền, quyết định sang Trung Quốc đi học bắt đầu theo một hướng khác. 

Từ năm 18 tuổi - khi bắt đầu đi học đại học ở Hà Nội, Thu Hiền đã kinh doanh. Trong suốt 12 năm qua, cô đã làm việc gần như không ngừng nghỉ. Tuy nhiên tình hình kinh doanh trong những năm gần đây trở nên khó khăn hơn, dù đã cố gắng tìm nhiều cách xoay xở, cô vẫn nhận thấy mọi thứ không còn khả quan như trước.

Thời điểm cuối tháng 7/2026, trong chuyến công tác tại Thượng Hải, Thu Hiền tâm sự với một người chị về những khó khăn trong công việc và chị đã gợi ý cho cô về chuyện đi học. Cô nhanh chóng đăng ký khóa học tiếng Trung kéo dài 1 năm để có cơ hội tiếp thu ngôn ngữ mới, nhìn mọi thứ chậm lại và cho sức khỏe thể chất lẫn tinh thần được nghỉ ngơi sau thời gian dài làm việc liên tục. 

Về công việc, Thu Hiền không từ bỏ toàn bộ hoạt động kinh doanh mà chỉ dừng livestream: "Mình nghỉ việc livestream liên tục hằng ngày. Trước đây mình livestream 2 ca, ròng rã 10 tiếng/ ngày nên thanh quản đã rất yếu, bác sĩ cũng đưa ra những lời khuyên nghỉ ngơi. Hiện tại, mình chỉ nghỉ livestream còn những hoạt động kinh doanh khác thì bình thường".

Trước đây, Thu Hiền đã dành toàn bộ thời gian cho công việc

Tất nhiên quyết định đi học ở tuổi 29 - 30 không phải lúc nào cũng nhận được sự đồng thuận ngay lập tức. 

Với Trung Khang, gia đình và bạn bè đều bất ngờ khi anh muốn rời bỏ công việc ổn định để bắt đầu lại ở nước ngoài. Thậm chí anh chàng còn mất một thời gian dài để thuyết phục gia đình. Phần lớn bạn bè đều muốn anh ở lại Việt Nam tiếp tục sự nghiệp, chỉ có 2 người bạn thân ủng hộ quyết định sang Đức.

"Mọi người nghĩ rằng tại sao phải đi du học khi đang có sự nghiệp khá ổn định, đúng năng lực và đam mê? Thứ hai là nếu xác định đi du học tại sao lại phải ở độ tuổi gần 30 mà không phải khi còn trẻ hoặc lựa chọn học Thạc sĩ trong nước? Mình thì nghĩ rằng cuộc đời chỉ có một lần nên thà chậm một chút nhưng can đảm bước qua còn hơn gói gọn trong hai chữ 'giá như'".

Thu Hiền lại có một động lực được nuôi dưỡng trong thời gian dài hơn. Từ năm 15 tuổi, cô đã mong muốn được ra nước ngoài học tập, khám phá một nền văn hóa mới, học thêm ngôn ngữ và trải nghiệm một cuộc sống khác. Khi ấy, ước mơ chưa gắn với một ngôi trường hay ngành học cụ thể, đơn giản là mong muốn được bước ra khỏi môi trường quen thuộc.

Ở tuổi 20 - 21, Thu Hiền từng nghĩ sẽ đi du học khi có thời gian và cuộc sống ổn định hơn. Nhưng năm này qua năm khác, dự định liên tục bị trì hoãn. Chỉ đến khi cảm nhận sức khỏe bắt đầu suy giảm sau nhiều năm làm việc với cường độ cao, cô mới nhận ra nếu tiếp tục chờ đợi thì có thể sẽ không còn cơ hội thực hiện ước mơ.

May mắn là quyết định của Hiền được gia đình ủng hộ. Bạn bè và người thân cũng không phản đối mà chỉ dặn dò cô giữ gìn sức khỏe. Đặc biệt, vì chi phí đi học của Hiền là tự túc nên gia đình còn hỗ trợ một phần tiền nhà và học phí. 

Về phía Trung Khang, anh nhận được học bổng và có khoản tích lũy riêng nhưng vẫn được bố mẹ hỗ trợ một phần chi phí du học. Bởi những khoản sinh hoạt ban đầu tại Đức vẫn là gánh nặng tài chính đáng kể.

Tiêu 20 - 28,5 triệu/ tháng ở Đức, thuê nhà 42,6 triệu/ tháng ở Trung Quốc:  30 tuổi đi học, không hề lãng mạn

Trước khi sang Đức, Trung Khang đã hình dung phần nào những thay đổi mình sẽ phải đối mặt. Tuy nhiên, khác biệt về văn hóa, thủ tục hành chính, giao tiếp xã hội, giờ giấc sinh hoạt và khí hậu vẫn khiến những ngày đầu của anh khá hoang mang.

Thay vì coi đó là những trở ngại quá lớn, Khang chọn cách tiếp cận mọi thứ bằng tâm thế cởi mở. Anh thường chủ động hỏi khi không biết và nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình từ những người xung quanh. Theo trải nghiệm của Khang, người Đức nói riêng và người châu Âu nói chung không khó tính như nhiều lời đồn, thậm chí có nhiều người rất dễ thương.

Điều khiến Khang mất nhiều thời gian thích nghi nhất là ngôn ngữ. Sống tại một thành phố lớn, Khang thường xuyên tiếp xúc với nhiều ngôn ngữ khác nhau. Vì vậy, anh cho rằng việc thành thạo ngôn ngữ bản địa là một trong những yếu tố quan trọng nhất khi đi du học.

Trung Khang có những trải nghiệm đáng nhớ ở Đức

Với Thu Hiền, những ngày đầu tại Thượng Hải có nhiều tình huống nằm ngoài dự tính. Trước đó, cô đã có 8 năm làm việc với các doanh nghiệp Trung Quốc nên nghĩ rằng mình sẽ không quá bỡ ngỡ khi chuyển sang sinh sống tại đây. Nhưng trải nghiệm đi công tác và sống một mình hoàn toàn khác nhau.

Trong những chuyến công tác, Thu Hiền thường được doanh nghiệp đối tác đón từ sân bay, sắp xếp lịch trình và hỗ trợ gần như mọi thứ. Khi tự mình sinh sống tại Trung Quốc, cô mới nhận ra có rất nhiều việc tưởng đơn giản nhưng bản thân chưa từng phải tự xử lý, chẳng hạn như đặt đồ ăn qua ứng dụng.

Khó khăn lớn hơn nằm ở việc học tiếng Trung từ con số gần như bằng không. Trước khi sang đây, Thu Hiền chỉ biết một vài câu cơ bản như chào hỏi, cảm ơn, mua đồ và thanh toán. Dù từng học tiếng Thái và tiếng Anh nên có kinh nghiệm tiếp thu ngoại ngữ, cô vẫn phải làm quen với cách học hoàn toàn mới.

Việc chọn học tiếng ngay tại nước ngoài cũng tạo ra một thử thách riêng. Đôi lúc Thu Hiền chưa hiểu hết nội dung bài giảng nên vẫn phải học online một kèm một với giáo viên Việt Nam để nhanh chóng bắt kịp chương trình và cuộc sống.

Dù đã sang Trung Quốc nhiều lần trước đó nhưng phải đến khi đi học, Hiền mới đến được Ô Trấn

Về chi phí, vì nhận được học bổng, chi phí học tập của Trung Khang tương đối thấp. Theo anh, học phí tại Đức nhìn chung dễ chịu hơn so với nhiều quốc gia khác ở châu Âu. Tuy nhiên, hồ sơ học thuật đầu vào bậc Thạc sĩ tại Đức có nhiều yêu cầu. Người học cần chuẩn bị tốt hồ sơ học tập và ngoại ngữ. Ngoài ra, để làm thủ tục du học, Khang cho biết cần có khoản chứng minh tài chính khoảng 12.000 euro (gần 343 triệu đồng, theo tỷ giá hiện tại).

Trung Khang cũng lưu ý rằng chương trình học tại Đức khá nặng, việc thi cử và chấm điểm nghiêm túc. Hầu như không có gian lận trong thi cử và giảng viên chấm rất thẳng tay, khiến áp lực trong phòng thi tương đối lớn.

Chi phí sinh hoạt tại Berlin cũng là một khoản đáng kể. Khang chi khoảng 700 - 1.000 euro/ tháng (khoảng 20 - 28,5 triệu đồng) bao gồm tiền thuê nhà, vé tàu, ăn uống và bảo hiểm. Nếu sống tại những thành phố nhỏ hơn, mức chi có thể thấp hơn. Dù vậy, khoản tiền này vẫn cao hơn nhiều lần so với mức sống của anh chàng tại Việt Nam.

Với Thu Hiền, khoản chi lớn nhất là tiền thuê 11.000 tệ, tương đương khoảng 42,6 triệu đồng (theo tỷ giá hiện tại), chưa bao gồm điện nước, ăn uống và các khoản chi tiêu khác.

Việc lựa chọn một thành phố nổi tiếng đắt đỏ như Thượng Hải cũng không hoàn toàn xuất phát từ ý định ban đầu của Thu Hiền. Cô vốn mong muốn học tại Hàng Châu hoặc Thượng Hải, nhưng thời điểm đăng ký đã khá muộn. Hàng Châu không còn chỗ, chỉ còn 2 trường tại Thượng Hải có suất tuyển sinh nên cô quyết định lựa chọn một trong hai.

Với cả hai nhân vật, khoản tiền bỏ ra cho việc học được nhìn nhận như một khoản đầu tư dài hạn. Trung Khang cho rằng nếu trong kinh doanh, các con số có thể được cân đối để xác định một khoản chi có đáng tiền hay không thì với giáo dục, giá trị nhận lại còn nằm ở trải nghiệm trong một hệ thống giáo dục hiện đại, kiến thức thực tế và vốn sống được tích lũy.

"Mình hiểu rằng đầu tư cho giáo dục để phát triển bản thân thì không bao giờ có giới hạn. Nên nếu bất kỳ ai có cơ hội hoặc có ước mơ, hãy trau dồi, tìm kiếm cơ hội để biến những điều trong suy nghĩ thành sự thật trong bàn tay" - anh chàng cho biết.

Trung Khang tích cực tham gia các hoạt động ở trường

Thu Hiền cũng có quan điểm tương tự. Từ khi còn ở Việt Nam, cô đã thường xuyên tham gia các hoạt động cộng đồng, nhất là trong lĩnh vực giáo dục. Vì vậy Hiền cho rằng: “Đầu tư cho giáo dục là đầu tư không bao giờ thua lỗ. Tất cả những cái gì liên quan đến giáo dục thì mình thấy nếu chi được bao nhiêu trong khả năng thì đều nên chi”. 

Tuy nhiên, cả hai cũng không phủ nhận vai trò của nền tảng tài chính. Trung Khang cho rằng du học là khoản đầu tư lớn, đặc biệt với những gia đình không có điều kiện kinh tế. Dù có nhiều học bổng toàn phần và quỹ khuyến học, tỷ lệ cạnh tranh rất cao. Những người muốn đi học có thể cân nhắc các quốc gia châu Á với chi phí khoảng 200 - 300 triệu đồng, hoặc tìm hiểu thêm chương trình du học nghề, trao đổi sinh viên và những hình thức học tập phù hợp với khả năng tài chính.

Thu Hiền cũng nhìn nhận việc có đủ điều kiện kinh tế giúp con người dễ dàng theo đuổi những mong muốn cá nhân hơn. Tuy nhiên, cô nhấn mạnh mình không thể buông bỏ toàn bộ công việc vì 30 tuổi cũng là độ tuổi có nhiều trách nhiệm cần gánh vác. 

“Người ta nói đến khi đủ khả năng tài chính mới dám sống theo điều bản thân muốn cũng khá đúng. Bởi vì cơm áo gạo tiền nên ai cũng bị cuốn vào công việc. Có những việc mình thích nhưng nó lại không giúp mình có thêm thu nhập nên đôi khi bạn sẽ phải làm việc chăm chỉ để có thu nhập đi nuôi đam mê. Mình rất may mắn là đam mê của mình lại cũng chính là công việc. Tất cả những thứ mình học đều phục vụ cho công việc của mình nên cũng là một khoản đầu tư xứng đáng. Đồng thời mình có thể vừa làm việc vừa theo đuổi đam mê” - Thu Hiền tâm sự.

Với những người ở độ tuổi 29 - 30 như Trung Khang hay Thu Hiền, áp lực thường được nhắc đến thường xuyên là phải đạt được những cột mốc nhất định: công việc ổn định, mua nhà, kết hôn hay có tài sản riêng. 

Trung Khang cũng từng chịu ảnh hưởng từ áp lực đồng trang lứa, nhưng dần thay đổi cách nhìn sau khi nghe một câu nói của ca sĩ Mỹ Linh: "Các bạn trẻ hãy cứ yên tâm, sẽ luôn có chỗ cho các bạn…". Với Khang, câu nói này giúp anh nhìn nhận thành công của người khác theo hướng tích cực hơn: “Thay vì nhìn vào những sân khấu của người khác, hãy tự tạo chỗ đứng và tỏa sáng theo cách đặc biệt nhất”.

Thu Hiền lại không cảm thấy mình chậm hơn bạn bè khi quay lại làm người đi học ở tuổi 30. Bởi sau nhiều năm làm việc với các doanh nghiệp và đối tác đến từ nhiều quốc gia, cô nhận thấy mỗi nền văn hóa lại có cách nhìn riêng về tuổi tác, hôn nhân và sự nghiệp vì vậy cô tin rằng “không có tiêu chuẩn nào cụ thể cho việc kết hôn, mua nhà hay công việc ổn định".