Theo lịch âm dương, thứ Năm ngày 13/8/2026 dương lịch tương ứng ngày 1/7 năm Bính Ngọ Âm lịch. Vào ngày đầu tháng, nhiều gia đình Việt có thói quen dọn dẹp khu vực thờ cúng, chuẩn bị hoa, quả và thắp hương tưởng nhớ tổ tiên.

Thờ cúng tổ tiên từ lâu là một nét văn hóa quen thuộc của người Việt. Báo Điện tử Chính phủ từng nhận định đây là nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng thành kính và biết ơn của con cháu đối với cha mẹ, ông bà, tổ tiên đã khuất.

Bởi vậy, việc giữ bàn thờ sạch sẽ, gọn gàng và trang nghiêm có thể hiểu trước hết là sự chăm chút đối với không gian dành cho việc tưởng nhớ người đã khuất. Điều này không đồng nghĩa phải chuẩn bị mâm lễ cầu kỳ, càng không cần gắn những hiện tượng thông thường với các lời truyền miệng về may rủi.

Một trong những việc nên làm trước khi thắp hương là kiểm tra những bình hoa, đĩa quả đã được đặt trên bàn thờ từ trước. Hoa quả là vật chất hữu cơ nên theo thời gian có thể mất nước, chín quá mức, dập, lên men, nấm mốc hoặc phân hủy.

Loại hoa, quả không nên tiếp tục để trên bàn thờ

Trước hết là hoa đã héo rũ lâu ngày, cánh rụng nhiều, thân lá nhũn, có dấu hiệu mốc hoặc nước cắm hoa đã đục, xuất hiện mùi.

Cần lưu ý, một bông hoa vừa kém tươi không có nghĩa lập tức trở thành vấn đề vệ sinh. Tuy nhiên, khi hoa chết đã để lâu trong môi trường ẩm, thân và lá bắt đầu phân hủy thì việc thay bỏ là cần thiết để giữ khu vực thờ cúng sạch sẽ.

Đặc biệt, không nên chỉ lấy hoa cũ ra rồi tiếp tục giữ nguyên nước trong bình trong thời gian dài. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết muỗi Aedes có thể đẻ trứng trong các vật chứa nước như xô, bát, chậu cây và bình hoa. CDC khuyến nghị mỗi tuần nên đổ nước, cọ rửa các vật dụng giữ nước để loại bỏ trứng và ấu trùng muỗi. 

Loại thứ hai cần dọn ngay là quả đã dập nát, mềm nhũn, nứt vỏ, chảy dịch, có mùi lên men, xuất hiện nấm mốc hoặc bắt đầu mục thối.

Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho biết vi khuẩn gây hư hỏng có thể khiến thực phẩm xuất hiện mùi bất thường, thay đổi màu sắc, trở nên dính hoặc nhớt; nấm mốc cũng có thể phát triển và nhìn thấy bằng mắt thường. Do đó, một đĩa quả đã để nhiều ngày trong phòng khách, nhất là những quả mềm bắt đầu chảy nước hoặc lên men, hoàn toàn có thể ảnh hưởng đến cảm giác sạch sẽ và mùi trong không gian chung.

Một vấn đề khác là côn trùng. Utah State University Extension cho biết ruồi giấm đẻ trứng trên trái cây chín hoặc chín quá mức, rau củ và vật chất hữu cơ đang phân hủy; đây đồng thời cũng là nguồn thức ăn của chúng. Cơ quan này khuyến cáo muốn kiểm soát ruồi giấm trong nhà cần tìm và loại bỏ nguồn sinh sản, đồng thời tăng cường vệ sinh khu vực có thực phẩm.

Vì vậy, nếu quanh đĩa chuối, xoài hay các loại quả mềm đã chín quá mức xuất hiện những con ruồi nhỏ, nguyên nhân có thể đơn giản đến từ quá trình quả tiếp tục chín, lên men và phân hủy. 

Đáng chú ý, với trái cây mềm đã xuất hiện nấm mốc, USDA khuyến cáo nên bỏ đi do thực phẩm có độ ẩm cao có thể bị nhiễm bên dưới bề mặt, thay vì chỉ ở phần mốc nhìn thấy.

Nói cách khác, lý do không nên giữ hoa quả hỏng trên bàn thờ không phải vì chúng được cho là mang lại "điềm xấu" hay khiến gia đình "mất tài lộc". Đây đơn giản là thực phẩm và vật chất hữu cơ đã xuống cấp, có thể gây mùi, thu hút côn trùng và làm ảnh hưởng sự sạch sẽ của nơi thờ cúng cũng như không gian sinh hoạt.

Trước khi thắp hương, nên làm gì?

Trước khi thắp hương ngày mồng 1, gia đình có thể dành vài phút kiểm tra toàn bộ hoa quả đang có trên bàn thờ. Những quả mốc, thối, chảy nước, lên men cần được loại bỏ; hoa đã héo rũ, nhũn hoặc nước bình có mùi cũng nên được thay mới. Nếu quả hỏng đã làm bẩn đĩa hoặc mặt bàn, cần lau sạch phần dịch còn sót lại.

Với bình hoa, nên bỏ nước cũ, súc rửa sạch rồi mới cắm hoa mới. Cánh hoa, lá khô rụng quanh bát hương, đèn hoặc nến cũng cần được dọn gọn gàng.

An toàn cháy nổ cũng là điều không nên bỏ qua. Cục Cảnh sát PCCC và CNCH khuyến cáo đèn, bát hương, nến phải được đặt chắc chắn trên vật không cháy, cách xa vật dễ cháy; chỉ thắp hương, đèn, nến khi có người lớn ở nhà trông coi.

Tổng hợp