Theo quy định sửa đổi, bổ sung tại Luật số 118/2025/QH15 vừa được Quốc hội thông qua, điểm sáng đáng chú ý nhất là sự thay đổi về điều kiện nhập hộ khẩu cho trẻ em. Người dưới 6 tuổi khi về ở chung với cha, mẹ hoặc người giám hộ sẽ được phép đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình mà hoàn toàn không cần đến sự đồng ý của chủ hộ hay chủ sở hữu nhà.

Điều này đồng nghĩa với việc trên Tờ khai thay đổi thông tin cư trú của nhóm đối tượng này, cơ quan chức năng sẽ không yêu cầu chữ ký xác nhận đồng ý từ chủ nhà hoặc người được ủy quyền. Sự thay đổi mang tính đột phá này giúp các bậc phụ huynh tiết kiệm đáng kể thời gian, tránh được những vướng mắc rườm rà khi làm giấy tờ cho con nhỏ. Bên cạnh đó, luật cũng quy định rõ người chưa thành niên có thể có nơi cư trú khác với cha mẹ nếu nhận được sự đồng ý từ cha mẹ hoặc theo các quy định đặc thù khác của pháp luật.

Đặc biệt, ngay cả tại các địa điểm vốn thuộc diện không được phép đăng ký thường trú mới theo Điều 23 Luật Cư trú, cơ quan chức năng vẫn xem xét giải quyết ngoại lệ cho trẻ em dưới 6 tuổi khi chuyển về ở với cha, mẹ hoặc người giám hộ, đảm bảo tối đa quyền lợi an sinh cho trẻ.

Không chỉ ưu tiên trẻ nhỏ, luật mới còn mở rộng cánh cửa đoàn tụ cho nhiều nhóm đối tượng khác khi họ được chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp chấp thuận. Cụ thể, vợ chồng có thể dễ dàng chuyển về sống chung với nhau; con cái từ đủ 6 tuổi trở lên được chuyển về ở với cha mẹ, hoặc cha mẹ chuyển về sống cùng con.

Đối với những người gặp hoàn cảnh đặc biệt như người cao tuổi, người khuyết tật nặng, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động, quy định mới cho phép họ được đăng ký thường trú khi về sống nương tựa cùng những người thân thích. Mạng lưới người thân được pháp luật công nhận cho phép nhập hộ khẩu đã được mở rộng bao gồm: anh chị em ruột, ông bà nội ngoại, cô dì chú bác ruột và thậm chí là cháu ruột. Đối với người chưa thành niên nếu không còn cha mẹ hoặc được cha mẹ đồng ý, các em cũng được phép đăng ký thường trú khi về ở với các bậc phụ huynh hoặc họ hàng ruột thịt.

Để thực hiện thủ tục, người dân cần chuẩn bị Tờ khai thay đổi thông tin cư trú. Trừ trường hợp của trẻ dưới 6 tuổi đã nêu ở trên hoặc khi đã có văn bản đồng ý từ trước, công dân bắt buộc phải ghi rõ ý kiến chấp thuận của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp vào trong tờ khai này.

Về giấy tờ chứng minh mối quan hệ nhân thân với chủ hộ hoặc thành viên gia đình, người dân sẽ được giảm tải đáng kể các thủ tục hành chính. Nếu thông tin về mối quan hệ nhân thân này đã được cập nhật đầy đủ và chính xác trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc Cơ sở dữ liệu về cư trú, công dân sẽ không cần phải nộp thêm bất kỳ giấy tờ chứng minh nào khác.

Riêng đối với cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhưng vẫn còn giữ quốc tịch Việt Nam, khi muốn đăng ký thường trú theo các diện đoàn tụ gia đình này, hồ sơ bắt buộc phải kèm theo hộ chiếu Việt Nam còn giá trị sử dụng. Trong trường hợp không có hộ chiếu, người đăng ký phải xuất trình được các giấy tờ hoặc tài liệu hợp lệ khác chứng minh bản thân đang mang quốc tịch Việt Nam để được giải quyết theo quy định.