"Titanic là đỉnh Everest của những xác tàu đắm, và với tư cách một thợ lặn, tôi muốn được tận mắt chứng kiến nó, nên tôi sẽ làm một bộ phim Hollywood để lấy tiền tài trợ cho chuyến thám hiểm".

Đó là những gì James Cameron từng chia sẻ, một câu nói khiến bất kỳ ai từng xem đi xem lại bộ phim từng đoạt giải Oscar này phải nhìn lại toàn bộ tác phẩm dưới một góc độ hoàn toàn khác. Nếu lời thú nhận ấy là thật, thì Titanic chính là một phần trong kế hoạch tài chính tinh vi của một người đàn ông say mê đại dương, đến mức sẵn sàng làm cả một bộ phim Hollywood để có tiền lặn xuống đáy biển.

Câu chuyện bắt đầu từ chính động cơ khiến Cameron quyết định làm Titanic ngay từ đầu. Theo lời ông tiết lộ, quyết định này đến sau khi ông biết một nhóm khác từng lặn xuống xác tàu Titanic để thực hiện một bộ phim IMAX, và điều đó thôi thúc ông tìm cách tự mình chạm đến con tàu huyền thoại ấy dưới danh nghĩa một thợ lặn. Điều đáng chú ý là trình tự công việc của Cameron hoàn toàn ngược với cách một bộ phim thường ra đời: trước khi đặt bút viết kịch bản Titanic năm 1997, ông đã tổ chức hẳn một chuyến thám hiểm để tận mắt quan sát xác tàu nằm dưới đáy Đại Tây Dương. 

Những thước phim quay được từ chuyến đi ấy, trong đó có cảnh các thợ lặn phát hiện những bản phác thảo còn sót lại trên con tàu, sau này được đưa thẳng vào bộ phim hoàn chỉnh, như thể bộ phim được xây dựng xung quanh chuyến thám hiểm, chứ không phải ngược lại.

Nếu chỉ dừng ở một chuyến đi, có lẽ người ta vẫn có thể xem đó là công đoạn nghiên cứu bối cảnh thông thường của một đạo diễn cầu toàn. Nhưng quy mô những gì Cameron thực hiện sau đó lại vượt xa mức cần thiết cho bất kỳ khâu chuẩn bị làm phim nào. Ông đã lặn xuống xác tàu Titanic tổng cộng 33 lần, và riêng chuyến thám hiểm đầu tiên đã tiêu tốn khoảng 20 triệu USD, được tài trợ bởi sự kết hợp giữa các nhà đầu tư tư nhân cùng những tên tuổi lớn như National Geographic và Discovery Channel. 

Nếu Titanic là bước khởi đầu, thì thành công vang dội của Avatar năm 2009 mới thực sự mở ra cánh cửa để Cameron theo đuổi đam mê đại dương ở một quy mô chưa từng có. Ông đã tự tay thiết kế và điều khiển tàu lặn Deepsea Challenger, lập kỷ lục về chuyến lặn solo sâu nhất từng được thực hiện với độ sâu 10.898 mét. 

Đến năm 2012, khi thực hiện bộ phim tài liệu Deepsea Challenge 3D ghi lại hành trình này, Cameron không còn cần đến các nhà tài trợ bên ngoài như hồi làm Titanic nữa. Ông tự bỏ tiền túi tài trợ toàn bộ dự án với chi phí khoảng 10 triệu USD, một điều chỉ trở nên khả thi sau khi khối tài sản của ông tăng vọt nhờ thành công của Avatar. Từ chỗ phải nhờ vả các đơn vị tài trợ như National Geographic hay Discovery Channel, giờ đây Cameron đã có đủ khả năng tự chi trả cho chính đam mê của mình, một minh chứng rõ ràng cho việc dòng tiền từ điện ảnh và dòng chảy đam mê đại dương của ông đã hòa làm một.

Đến bộ phim Avatar: The Way of Water, ranh giới giữa hai thế giới ấy dường như biến mất hoàn toàn. Theo SlashFilm, bộ phim được nhiều người mô tả như một lời thỉnh cầu của Cameron nhằm bảo vệ đại dương. Bản thân Cameron cũng công khai bày tỏ hy vọng rằng bộ phim có thể góp phần vào nỗ lực bảo vệ môi trường biển. 

Nếu ở Titanic, tình yêu đại dương của ông chỉ là động lực ẩn sau một câu chuyện tình yêu giữa người và người, thì đến Way of Water, chính đại dương và các sinh vật biển đã trở thành nhân vật trung tâm của tác phẩm. Đam mê cá nhân của Cameron, từ chỗ là một "cái cớ" kín đáo đằng sau những siêu phẩm điện ảnh, giờ đây đã công khai bước ra ánh sáng và trở thành linh hồn của chính bộ phim.

 James Cameron lặn biển giỏi đến mức cả ngành công nghiệp điện ảnh phải trả tiền để được đi cùng ông.