“Cô xin thông báo lại, sang học kỳ 2 sẽ dừng không học các môn STEM và tiếng Anh nữa. Các bạn sẽ đăng ký tham gia câu lạc bộ sau ạ!”. Chỉ vỏn vẹn hai câu ngắn gọn từ giáo viên chủ nhiệm được một phụ huynh TP.HCM chia sẻ nhưng đủ để thổi bùng một cuộc tranh luận kéo dài nhiều ngày trong hội phụ huynh.

Người thở phào nhẹ nhõm, người tiếc nuối, người bức xúc. Và cũng từ đó, câu chuyện “có nên duy trì các môn liên kết trong nhà trường” lại một lần nữa được đặt lên bàn cân.

Chỉ vỏn vẹn hai câu ngắn gọn từ giáo viên chủ nhiệm được một phụ huynh TP.HCM chia sẻ nhưng đủ để thổi bùng một cuộc tranh luận kéo dài nhiều ngày trong hội phụ huynh.

Tranh cãi

Ở phía đồng tình với việc ngưng các môn liên kết, nhiều phụ huynh cho rằng đây là quyết định… nhẹ gánh cho cả gia đình lẫn học sinh. Không ít ý kiến thẳng thắn: các chương trình liên kết hiện nay chưa thực sự hiệu quả, tiết học ít, lớp đông, nội dung dàn trải, giáo viên từ trung tâm chất lượng không đồng đều. Có phụ huynh cho biết con học tiếng Anh liên kết suốt vài năm nhưng vốn từ, cấu trúc câu vẫn “quay đi quay lại”, không tiến bộ rõ rệt. “Thà tập trung 1-2 môn chính, tăng số tiết cho chất lượng còn hơn ôm đồm đủ thứ”, một phụ huynh bình luận.

Áp lực thời khóa biểu cũng là lý do khiến nhiều gia đình ủng hộ việc dừng lại. Một phụ huynh có con học lớp 9 kể lịch học kín từ sáng đến tối: chương trình chính khóa, STEM, tiếng Anh tăng cường, tiếng Anh bản ngữ, chưa kể các lớp học thêm buổi tối. “Nhìn con như cái máy, đi học về chỉ ngáp ngáp. Thương con mà không biết làm sao”, một người chia sẻ.

Không thể phủ nhận, trong bối cảnh học sinh thành phố phải gánh nhiều kỳ vọng, nhiều phong trào, nhiều nền tảng học trực tuyến, việc “bớt được môn nào hay môn đó” với một số phụ huynh là lựa chọn mang tính giải tỏa.

Nhưng ở chiều ngược lại, không ít ý kiến phản đối việc cắt đồng loạt các môn liên kết, đặc biệt là tiếng Anh và STEM. Lập luận quen thuộc được nhắc lại: thời đại trí tuệ nhân tạo, toàn cầu hóa, ngoại ngữ không còn là lợi thế, mà là điều kiện sống còn. “Cạnh tranh bây giờ đâu còn như thời ông bà, sáng đi học, trưa về phụ mẹ trông em. Ra đời, cùng năng lực, người nói được tiếng Anh sẽ giao tiếp trực tiếp với sếp, thăng tiến nhanh hơn. Người không nói được, mãi lẹt đẹt nhân viên”, một phụ huynh gay gắt.

Nhiều người cũng thừa nhận, vấn đề không nằm ở bản thân môn học mà ở cách tổ chức. Học tiếng Anh trong trường hiện nay nặng ngữ pháp, nhẹ giao tiếp; STEM đôi khi bị hiểu sai thành “làm cho có phong trào”. Nhưng thay vì bỏ hẳn, tại sao không cho phụ huynh quyền lựa chọn? Ai có nhu cầu thì đăng ký cho con học, ai không thì con tham gia hoạt động khác. “Đóng cửa tất cả thì những gia đình vẫn muốn con được học sẽ xoay xở thế nào?”, một phụ huynh đặt câu hỏi.

Ảnh minh hoạ

Giữa hai luồng ý kiến trái chiều, nhà trường rơi vào thế khó quen thuộc: làm dâu trăm họ. Duy trì thì bị cho là “vẽ thêm khoản thu”, dừng lại thì bị nói “thiếu tầm nhìn dài hạn”. Trong khi đó, thực tế là nếu không có sự thống nhất về chủ trương từ cấp quản lý, các trường rất khó tổ chức mô hình linh hoạt, cá nhân hóa theo nhu cầu từng gia đình.

Tranh cãi quanh các môn liên kết thực chất phản ánh một vấn đề lớn hơn: áp lực giáo dục đang đè nặng lên cả học sinh lẫn phụ huynh. Một bên lo con quá tải, kiệt sức. Bên kia lo con tụt hậu, thua thiệt khi bước ra xã hội. Hai nỗi lo đều có thật, đều chính đáng.

Có lẽ, điều phụ huynh mong mỏi không hẳn là “giữ” hay “bỏ” các môn liên kết, mà là sự minh bạch về chất lượng, sự linh hoạt trong lựa chọn và một lộ trình giáo dục đặt học sinh làm trung tâm thay vì chạy theo phong trào hay cắt giảm cho xong việc. 

Ngoài ra, chất lượng các môn học liên kết cũng là điều cần quan tâm. Không hiếm nơi liên kết với giáo viên đến từ các trung tâm bên ngoài chưa được kiểm soát chặt chẽ về năng lực sư phạm, kinh nghiệm đứng lớp hoặc khả năng quản lý học sinh tiểu học, THCS. Nếu chất lượng chưa thuyết phục thì việc bắt buộc phụ huynh đóng phí hàng tháng dễ tạo cảm giác bị ép buộc hơn là được đồng hành.

Khi tiếng nói của phụ huynh được lắng nghe, khi chương trình được thiết kế hợp lý hơn, những cuộc tranh cãi kịch liệt trong các hội nhóm có lẽ sẽ bớt gay gắt.