Trong những năm gần đây, trên mạng xã hội và nhiều diễn đàn sức khỏe xuất hiện không ít quan điểm cho rằng tỏi là “tác nhân gây bệnh gan”, đặc biệt đối với những người đang mắc viêm gan, gan nhiễm mỡ hay xơ gan. Thông tin này khiến không ít người lo lắng và chủ động loại bỏ tỏi khỏi chế độ ăn hằng ngày. Tuy nhiên, liệu tỏi có thực sự nguy hiểm cho gan như lời đồn?

PGS.TS Nguyễn Văn Hùng - chuyên gia Tiêu hóa – Gan mật cho biết:Tỏi không phải là nguyên nhân gây bệnh gan. Ngược lại, nếu sử dụng đúng cách và đúng liều lượng, tỏi còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, kể cả với gan. Vấn đề nằm ở chỗ dùng quá nhiều hoặc dùng không phù hợp với tình trạng bệnh.

Tỏi từ lâu đã là nguyên liệu phổ biến trong bữa ăn của nhiều gia đình châu Á. Thành phần nổi bật nhất trong tỏi là allicin, cùng các hợp chất sulfur hữu cơ – những chất được chứng minh có tác dụng kháng khuẩn, kháng virus, chống oxy hóa và điều hòa miễn dịch.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, allicin giúp tăng cường khả năng phòng vệ của cơ thể trước vi khuẩn, virus, đồng thời hỗ trợ giảm cholesterol xấu, cải thiện tuần hoàn máu và bảo vệ sức khỏe tim mạch. Một số bằng chứng còn chỉ ra rằng việc ăn tỏi ở mức vừa phải có thể góp phần giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ nhờ khả năng điều hòa lipid máu.

Đặc biệt, tỏi sống hoặc tỏi đập dập để ngoài không khí vài phút trước khi chế biến sẽ giúp giải phóng allicin nhiều hơn, từ đó tăng hiệu quả sinh học của loại gia vị này.

Vì sao tỏi bị “mang tiếng” gây hại cho gan?

Mặc dù có nhiều lợi ích, tỏi không phải là thực phẩm phù hợp với tất cả mọi người. Với bệnh nhân mắc bệnh gan, đặc biệt là viêm gan mạn tính, xơ gan hoặc những người có chức năng tiêu hóa suy giảm, tỏi có thể gây ra một số khó chịu nếu dùng quá nhiều.

Theo các bác sĩ, allicin là chất có tính kích thích mạnh. Khi vào cơ thể với liều lượng lớn, nó có thể kích thích niêm mạc đường tiêu hóa, làm tăng tiết axit dạ dày, dẫn đến các triệu chứng như đầy bụng, ợ nóng, trào ngược axit. Trong khi đó, người mắc bệnh gan thường có hệ tiêu hóa yếu hơn bình thường, nên những kích thích này dễ gây khó chịu kéo dài.

Chính vì vậy, nếu ăn quá nhiều tỏi - đặc biệt là tỏi sống - người bệnh gan có thể cảm thấy mệt mỏi hơn, từ đó hình thành quan niệm sai lầm rằng tỏi “làm hại gan”.

Người mắc bệnh gan nên ăn tỏi thế nào?

Các chuyên gia khuyến cáo, không cần loại bỏ hoàn toàn tỏi khỏi bữa ăn, ngay cả với người mắc bệnh gan. Điều quan trọng là kiểm soát liều lượng và cách sử dụng.

Tỏi nên được dùng như gia vị, không nên ăn sống với số lượng lớn hay sử dụng liên tục trong thời gian dài. Khi nấu chín, tính kích thích của tỏi sẽ giảm đi đáng kể, giúp an toàn hơn cho hệ tiêu hóa. Nếu sau khi ăn tỏi xuất hiện cảm giác khó chịu rõ rệt, người bệnh nên giảm lượng hoặc tạm ngưng và tham khảo ý kiến bác sĩ.

3 nhóm thực phẩm người bệnh gan nên tránh

Bên cạnh việc sử dụng tỏi hợp lý, chế độ ăn tổng thể đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ gan.

Thứ nhất, thực phẩm nhiều dầu mỡ và chất béo bão hòa như đồ chiên rán, thịt mỡ, nội tạng động vật. Những thực phẩm này làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan, dễ dẫn đến gan nhiễm mỡ và làm chậm quá trình phục hồi tế bào gan.

Thứ hai, rượu bia và đồ uống có cồn. Đây là “kẻ thù số một” của gan. Ngay cả một lượng nhỏ rượu cũng có thể gây tổn thương tế bào gan, đặc biệt ở người đã có bệnh nền về gan. Kiêng rượu tuyệt đối là nguyên tắc bắt buộc.

Thứ ba, thực phẩm mốc, đồ muối chua và thực phẩm quá mặn. Thực phẩm mốc có thể chứa aflatoxin – chất độc nguy hiểm liên quan trực tiếp đến ung thư gan. Trong khi đó, ăn mặn kéo dài làm tăng nguy cơ phù nề, tăng huyết áp và gây áp lực lớn lên gan.

3 nhóm trái cây nên tăng cường để “nuôi dưỡng” gan

Các loại trái cây giàu vitamin C và chất chống oxy hóa như nho, táo, cam, bưởi rất có lợi. Nho chứa resveratrol – chất giúp chống viêm và bảo vệ tế bào gan. Táo giàu pectin, hỗ trợ quá trình giải độc và đào thải chất cặn bã. Trái cây họ cam quýt giúp tăng cường miễn dịch và hỗ trợ tái tạo tế bào.

Bên cạnh đó, protein chất lượng cao từ cá, thịt nạc, trứng và các loại đậu cũng rất cần thiết. Gan cần protein để sửa chữa mô tổn thương và duy trì chức năng sinh lý bình thường.

Tóm lại, tỏi không phải là tác nhân gây bệnh gan. Với người khỏe mạnh, ăn tỏi điều độ mang lại nhiều lợi ích rõ rệt. Ngay cả với bệnh nhân gan, tỏi vẫn có thể sử dụng nếu biết kiểm soát liều lượng và cách chế biến.

Quan trọng hơn cả là duy trì chế độ ăn uống cân bằng, khoa học, tránh rượu bia, thực phẩm độc hại và tăng cường thực phẩm giàu dinh dưỡng. Gan là cơ quan có khả năng tái tạo mạnh mẽ, nhưng chỉ thực sự được “nuôi dưỡng” khi chúng ta lựa chọn đúng cách sống và ăn uống hợp lý mỗi ngày.

Thùy Linh