Với nhiều người trẻ, mua được một căn nhà riêng vẫn thường được xem như một cột mốc của sự ổn định. Đi làm, kết hôn, tích góp rồi mua nhà - một lộ trình khá quen thuộc. Nhưng cũng có những người sau vài năm đi làm lại nhận ra họ chưa muốn bỏ một khoản tiền rất lớn để đổi lấy quyền sở hữu một căn nhà, ít nhất là ở thời điểm hiện tại.

Minh Anh (SN 1995), làm trong lĩnh vực truyền thông, đã sống ở Hà Nội khoảng 8 năm và hiện thuê một căn hộ 2 phòng ngủ tại Thanh Xuân với giá khoảng 12 triệu đồng/tháng. Nếu tính cả điện, nước, phí dịch vụ và các khoản sinh hoạt khác, chi phí cho chỗ ở vào khoảng 14-15 triệu đồng mỗi tháng. Cô từng đặt mục tiêu phải mua nhà trước tuổi 30, nhưng sau vài năm đi làm lại thay đổi cách nhìn.

Thành Trung (SN 1993), nhân viên văn phòng, cũng từng có thời điểm rất muốn mua nhà đất Hà Nội. Khoảng năm 2021-2022, khi chuẩn bị kết hôn, hai vợ chồng từng tìm một mảnh đất khoảng 30m² trong ngõ, giá khoảng 3 tỷ đồng. Khi đó, họ không đủ tiền và cũng chưa đủ quyết đoán để vay thêm. Sau này nhìn lại, Trung cho biết một diện tích tương tự ở khu vực đó có thể đã lên 7-8 tỷ đồng.

Cả hai đều từng có cảm giác tiếc vì đã không mua nhà sớm hơn. Nhưng thay vì tiếp tục chạy theo mục tiêu sở hữu bằng mọi giá, họ chọn một phương án khác: Thuê nhà dài hạn. 

“Mua nhà cho mình sự sở hữu, còn thuê nhà cho mình sự lựa chọn”

Ban đầu, cả Minh Anh và Thành Trung đều không chủ động xác định sẽ thuê nhà dài hạn. Với họ, thuê nhà từng chỉ là giải pháp trong thời gian chưa đủ tiền mua.

Minh Anh từng khá áp lực khi bước vào tuổi 27-28. Nhìn bạn bè lần lượt mua căn hộ, kết hôn và ổn định cuộc sống, cô cũng có cảm giác mình đang chậm hơn. Nhưng khi ngồi tính cụ thể, cô nhận ra việc mua nhà không chỉ là chuyện có đủ tiền trả trước, mà còn là khoản vay và áp lực tài chính kéo dài nhiều năm nếu chưa đủ vốn.

“Lúc đó mình tự hỏi: Mình muốn mua nhà vì thực sự cần một căn nhà của riêng mình, hay vì mình sợ cảm giác không có nhà khi nhìn những người xung quanh? Câu hỏi đó khiến mình thay đổi khá nhiều. Mình nhận ra nếu mua nhà mà sau đó tài chính lúc nào cũng căng thẳng, không còn tiền dự phòng, không dám thay đổi công việc hay đi đâu vì còn khoản vay phải trả thì chưa chắc đó đã là cuộc sống mình muốn”, Minh Anh chia sẻ.

Từ đó, cô không còn đặt mục tiêu “phải mua nhà trước tuổi 30”, mà chuyển sang mục tiêu khác: có nền tảng tài chính đủ tốt để đến khi thực sự cần mua thì vẫn có quyền lựa chọn.

Hiện tại, Minh Anh trả khoảng 12 triệu đồng tiền thuê mỗi tháng cho căn hộ 2 phòng ngủ. Cô hiểu đây không phải khoản nhỏ và nếu chỉ lấy tiền thuê nhân với số năm, rất dễ có cảm giác đang “mất tiền” mà không tạo ra tài sản. Nhưng với cô, bài toán không chỉ nằm ở số tiền thuê.

“Nếu mua một căn hộ tương đương, mình phải bỏ ra một khoản vốn rất lớn ngay từ đầu. Nếu vay thì có thêm lãi vay và áp lực trả nợ. Số tiền đó nếu không dùng để mua nhà thì mình có thể giữ một phần làm quỹ dự phòng, một phần tiết kiệm và đầu tư. Ngoài ra, mình đang trả tiền để được sống ở một vị trí phù hợp với công việc và nhu cầu hiện tại. Nếu vài năm nữa nhu cầu thay đổi, mình có thể chuyển. Với mình, đó cũng là một phần giá trị của khoản tiền thuê”, cô nói.

 

Thành Trung cũng từng nghĩ đơn giản rằng đã đi làm, chuẩn bị lập gia đình thì bước tiếp theo chắc chắn phải là mua nhà. Hai vợ chồng thậm chí đã đi xem đất và có thời điểm tìm được mảnh khoảng 30m² giá tầm 3 tỷ đồng ở Hà Nội. 

Nhưng khi đó, tài chính chưa đủ và cả hai cũng không đủ quyết đoán để vay thêm. Cơ hội trôi qua, đến hiện tại, Trung vẫn tiếc vì giá một diện tích tương tự có thể đã tăng lên 7-8 tỷ đồng. Dù vậy, chính trải nghiệm đó lại khiến anh nhìn chuyện mua nhà thận trọng hơn.

“Sau này mình nhận ra giá nhà tăng không đồng nghĩa với việc mình nhất định phải mua bằng mọi giá. Nếu để mua được một căn nhà mà phải vay quá nhiều, áp lực tài chính kéo dài hàng chục năm thì mình cũng phải cân nhắc xem cuộc sống sau đó có thực sự thoải mái hay không. Quan điểm của mình thay đổi từ ‘phải mua nhà càng sớm càng tốt’ sang ‘nếu mua thì phải mua khi mình thực sự sẵn sàng’. Còn nếu chưa phù hợp thì thuê hoặc lựa chọn một nơi sống khác cũng không có gì đáng xấu hổ”, Trung chia sẻ.

Với cả hai, điểm họ đánh đổi khi không mua nhà là cảm giác sở hữu. Nhưng thứ nhận lại là khả năng thay đổi.

Minh Anh hiện ưu tiên một căn hộ gần nơi làm việc, giao thông thuận tiện. Sau này nếu công việc thay đổi, muốn chuyển khu vực, cần nhà rộng hơn hoặc đơn giản là không còn thích môi trường sống hiện tại, cô có thể tìm nơi khác.

“Mua nhà cho mình sự sở hữu, còn thuê nhà cho mình sự lựa chọn. Ở thời điểm này mình coi trọng vế thứ hai hơn”, Minh Anh nói.

Với Trung, sự linh hoạt còn thể hiện ở việc anh không còn xem sống trong nội thành Hà Nội là điều kiện bắt buộc để có một cuộc sống ổn định. Hiện anh xác định có thể sống ở quê, cách trung tâm Hà Nội khoảng 20km và di chuyển vào thành phố khi công việc yêu cầu.

“Nếu nhà ở quê phù hợp, khoảng cách khoảng 20km và việc đi lại có thể đáp ứng được công việc thì mình hoàn toàn có thể sống ở đó. Mình thấy thuê nhà hoặc không sở hữu nhà ở Hà Nội cho mình quyền lựa chọn nhiều hơn. Mình không phải cố bám vào một khu vực chỉ vì đã bỏ rất nhiều tiền để mua nhà ở đó”, Trung chia sẻ.

 

Mua nhà giờ không chỉ là để có nơi ở, phải nhìn thấy tương lai phát triển trong 10-20 năm tới 

Một trong những điều cả hai đều thừa nhận là thuê nhà có những bất tiện rất rõ. Nhà không đứng tên mình, hợp đồng có thời hạn, chủ nhà có thể tăng giá hoặc không tiếp tục cho thuê. Nếu cần chuyển đi, người thuê cũng phải chuẩn bị tiền cọc, chi phí chuyển đồ và tìm một nơi ở mới.

Minh Anh giải quyết chuyện này bằng cách đọc kỹ hợp đồng, quan tâm đến thời hạn, điều khoản gia hạn và mức tăng giá. Cô cũng giữ một khoản tiền dự phòng đủ để có thể chuyển nhà khi cần và hạn chế mua quá nhiều đồ đạc cố định.

“Thực ra sau một thời gian thuê, mình nhận ra ổn định không nhất thiết phải là ‘mình sở hữu căn nhà này’. Đôi khi ổn định là mình có đủ tiền dự phòng, công việc tương đối ổn và dù có chuyện gì xảy ra với căn nhà hiện tại thì mình vẫn có khả năng tìm một nơi khác”, Minh Anh nói.

Thành Trung cũng nhìn sự ổn định theo hướng tương tự. Anh cho rằng mua nhà không đồng nghĩa với việc mọi thứ sau đó tự động ổn định, trong khi thuê nhà cũng không có nghĩa cuộc sống luôn bấp bênh.

Anh bạn bày tỏ: “Nếu thuê thì mình sẽ quan tâm kỹ đến hợp đồng, thời hạn thuê, điều khoản gia hạn và mức tăng giá. Mình cũng luôn muốn có một khoản dự phòng để nếu có chuyện phải chuyển nhà thì mình không bị động. Thực ra mình chấp nhận sự bất tiện đó để đổi lấy sự linh hoạt. Mình không nghĩ thuê nhà là hoàn toàn ổn định, nhưng cũng không nghĩ mua nhà thì cuộc sống sẽ tự động ổn định”. 

 

Cả hai cũng không phủ nhận những lúc mình từng nghĩ “giá như ngày đó mua nhà”.

Với Minh Anh, đó là một căn hộ cô từng xem vài năm trước, khi giá còn thấp hơn đáng kể. Nhìn giá bất động sản hiện tại, cô từng nghĩ nếu quyết liệt mua thì có thể đã sở hữu một tài sản có giá trị hơn. Nhưng cô không muốn dùng kết quả của hiện tại để đánh giá lại một quyết định được đưa ra trong hoàn cảnh vài năm trước.

Thành Trung thì có một “cột mốc” cụ thể hơn: Mảnh đất 30m² khoảng 3 tỷ đồng mà hai vợ chồng từng xem vào năm 2021-2022.

“Có lúc mình nghĩ: ‘Giá mà ngày ấy mạnh dạn hơn thì bây giờ tốt biết mấy’. Nhưng mình cũng không quá day dứt về chuyện đó. Vì mình không biết nếu ngày ấy mua thì mọi chuyện sau đó sẽ diễn ra như thế nào. Có thể mình sẽ phải vay thêm, có thể phải chịu áp lực trả nợ, và cũng có thể khu vực đó sau này có những thay đổi khác. Nên mình nghĩ tiếc thì vẫn tiếc, nhưng không vì thế mà hiện tại mình phải cố mua một căn nhà khác chỉ để ‘gỡ lại’ cơ hội đã bỏ lỡ”, Trung nói.

Chuyện quy hoạch và tốc độ thay đổi của đô thị cũng là một yếu tố khiến cả hai nghĩ nhiều hơn về việc sở hữu bất động sản. Trung cho rằng nếu mua một căn nhà, anh không chỉ cần xem căn nhà hiện tại có phù hợp hay không mà còn phải nghĩ đến khu vực đó trong 10-20 năm tới sẽ thay đổi như thế nào.

Anh nhấn mạnh đây không phải lý do để cho rằng mua nhà là rủi ro còn thuê nhà thì an toàn. Nhưng với người chưa chắc chắn mình muốn sống ở đâu lâu dài, việc bỏ một khoản tiền lớn vào một vị trí cố định khiến khả năng thay đổi sau này phức tạp hơn.

Minh Anh cũng có cách nhìn tương tự: Nếu mua nhà, cô muốn đánh giá cả tương lai của vị trí đó chứ không chỉ nhìn căn nhà đẹp hay giá hiện tại.

“Tất nhiên mình không nghĩ thuê nhà thì không có rủi ro. Nhưng nếu môi trường sống thay đổi quá nhiều, người thuê có quyền lựa chọn chuyển đi tương đối dễ dàng hơn. Còn nếu mình đã bỏ vài tỷ đồng để mua một căn nhà thì việc thay đổi sẽ phức tạp hơn rất nhiều. Mình không coi đây là lý do để nói mua nhà là rủi ro hay thuê nhà là an toàn. Mình chỉ nghĩ khi mua nhà, mình cần đánh giá cả tương lai của vị trí đó chứ không chỉ nhìn căn nhà đẹp hay giá hiện tại”, Minh Anh chia sẻ.

 

Dù vậy, không mua nhà cũng không đồng nghĩa với việc cứ thuê mãi mà không cần tích lũy. Đây là điểm cả hai nhân vật đều nhắc đến.

Minh Anh cho rằng thuê dài hạn chỉ thực sự có ý nghĩa nếu phần tiền không dùng để mua nhà được chuyển thành những khoản tiết kiệm, đầu tư hoặc tài sản khác. Nếu không mua nhà nhưng tiền cũng tiêu hết, sau 10-20 năm sẽ rất khó trả lời mình đã tích lũy được gì.

Với cô, thuê nhà phù hợp với những người còn muốn giữ sự linh hoạt, công việc có thể thay đổi, chưa xác định chắc chắn sẽ sống ở đâu lâu dài hoặc có những mục tiêu tài chính khác quan trọng hơn việc sở hữu nhà ngay lúc này. Ngược lại, nếu một người đã xác định sẽ sống lâu dài ở một khu vực, có công việc và thu nhập ổn định, đủ khả năng tài chính để mua mà không phải vay quá sức thì mua nhà vẫn là một lựa chọn có thể cân nhắc.

Thành Trung cũng không coi việc thuê nhà là một lựa chọn cố định cho cả đời. Trong 5-10 năm tới, anh muốn tiếp tục giữ khả năng thay đổi. Nếu công việc vẫn ở Hà Nội, anh có thể đi lại từ quê vào thành phố. Nếu công việc, gia đình hoặc nhu cầu sống thay đổi, anh sẽ tính tiếp.

“Sau 5-10 năm, nếu tài chính tốt hơn và mình tìm được một nơi mà mình thực sự muốn sống lâu dài thì lúc đó mua nhà vẫn chưa muộn. Còn nếu cuộc sống vẫn phù hợp với việc thuê nhà hoặc ở quê và đi lại, mình cũng không thấy có lý do gì phải mua chỉ để có một căn nhà đứng tên mình. Mình muốn giữ cho mình khả năng thay đổi càng lâu càng tốt, ít nhất là trong giai đoạn hiện tại”, Trung nói.

Sau cùng, cả hai đều không xem câu chuyện thuê hay mua là một cuộc đua có đáp án chung. Với Minh Anh, cô muốn trong 10 năm tới thứ mình tích lũy được không chỉ là một căn nhà mà còn có tiền tiết kiệm, các khoản đầu tư, kinh nghiệm và khả năng tự quyết định mình muốn sống ở đâu.

“Nếu một người đã xác định rất rõ mình muốn sống lâu dài ở một khu vực, có công việc và thu nhập ổn định, có đủ khả năng tài chính để mua mà không phải vay quá sức, đồng thời thực sự cần một nơi ở cố định thì mình vẫn nghĩ mua nhà là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Mình không nghĩ thuê nhà hay mua nhà có một đáp án chung cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là mình đang ở giai đoạn nào của cuộc sống và mình muốn tiền của mình đổi lấy điều gì. Có người muốn đổi tiền lấy quyền sở hữu. Còn mình hiện tại muốn đổi một phần tiền lấy sự linh hoạt. Đến khi nhu cầu thay đổi, mình hoàn toàn có thể thay đổi lựa chọn của mình”, Minh Anh chia sẻ. 

 

Ảnh minh họa