Có một câu hỏi mà nhiều cha mẹ thuộc các gia đình bình thường vẫn luôn trăn trở: Vì sao dù cuộc sống không dư dả, họ vẫn cố gắng cho con học hết cấp 3, thi đại học, thậm chí chấp nhận vay mượn để con có cơ hội bước vào giảng đường?

Có người cho rằng đó là một kiểu “chấp niệm” với tấm bằng đại học, bởi học đại học chưa chắc đã có việc làm tốt, càng không đảm bảo một cuộc đời thành công. Nhưng cũng có một góc nhìn khác: với những đứa trẻ không có sẵn tiền bạc, quan hệ hay một gia đình đủ điều kiện để làm điểm tựa, đại học có thể là một trong số ít con đường giúp các em có thêm lựa chọn cho tương lai.

Đây cũng chính là đề tài khiến cộng đồng mạng Trung Quốc tranh cãi thời gian gần đây.

Ảnh minh hoạ

Từng có câu nói rằng, học hành rất khổ, nhưng rồi sẽ có ngày vượt qua được cái khổ ấy. Còn cái khổ của sự thiếu hiểu biết đôi khi có thể đeo bám một người suốt đời.

Đó cũng là lý do tại sao, dù khó khăn đến đâu, nhiều gia đình bình thường vẫn muốn con hoàn thành con đường đại học. Có lẽ đây không hẳn là một sự cố chấp.

01. Đại học là một "mức sàn" đối với nhiều người bình thường

Trong tác phẩm Émile, Rousseau từng viết rằng giáo dục giúp con người thoát khỏi sự ngu dốt, tri thức giúp con người vượt qua sự tầm thường. Nhưng nhìn vào thực tế hiện nay, có rất nhiều sinh viên sau khi tốt nghiệp 2-3 năm vẫn chưa tìm được công việc phù hợp. Vậy học đại học để làm gì?

Nhưng thử nghĩ theo chiều ngược lại, những người chưa từng học đại học thường có ít lựa chọn nghề nghiệp hơn. Phần lớn công việc họ có thể lựa chọn là những công việc đòi hỏi sức lao động, vất vả nhưng thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống, chưa nói đến cơ hội phát triển.

Tấm bằng đại học giống như một tấm vé bước vào xã hội. Nó không đảm bảo một người chắc chắn thành công, nhưng có thể giúp những đứa trẻ xuất thân bình thường có thêm lựa chọn nghề nghiệp, tránh phải chỉ dựa vào lao động chân tay để kiếm sống.

Ngay cả khi làm việc trong nhà máy, người có chuyên môn và bằng cấp vẫn có thể có cơ hội nhận mức lương tốt hơn hoặc bước vào những vị trí có triển vọng hơn, từ đó dùng kiến thức và năng lực để thay đổi con đường nghề nghiệp.

Vì vậy, với những gia đình không có nhiều tiền bạc, quan hệ hay nền tảng, điều cha mẹ có thể làm là cố gắng cho con một cơ hội học tập tốt hơn.

02. Đại học có thể tạo ra khoảng cách trong cả hành trình cuộc đời

Đọc sách không chỉ để lấy bằng hay kiếm tiền, mà còn để trở thành một người có chiều sâu, biết suy nghĩ và có đời sống tinh thần phong phú.

Đại học không chỉ đem đến kiến thức chuyên môn. Ở đó, một đứa trẻ có cơ hội gặp gỡ bạn bè từ nhiều vùng miền, tiếp xúc với những người thầy có kiến thức, nhìn thấy những cách sống và lựa chọn khác nhau. Những trải nghiệm ấy có thể mở rộng tầm mắt và thay đổi cách một người nhìn nhận cuộc sống. Đặc biệt với trẻ em xuất thân từ gia đình bình thường, những trải nghiệm và góc nhìn ấy đôi khi là thứ tiền bạc cũng khó có thể mua được.

03. Đại học cũng là quá trình rèn một đứa trẻ trưởng thành

Nhiều cha mẹ chỉ nhìn thấy giá trị của đại học ở kiến thức và cơ hội việc làm, nhưng đôi khi lại bỏ qua một điều quan trọng khác: môi trường đại học cũng là nơi giúp một người học cách tự lập. Những năm tháng học đại học buộc một người phải tự chịu trách nhiệm với việc học, cuộc sống, các mối quan hệ và kế hoạch tương lai.

Không còn cha mẹ ngày ngày nhắc học, nhưng vẫn phải hoàn thành chương trình và tốt nghiệp. Không ai thay mình giải quyết mọi vấn đề. Dần dần, những trải nghiệm ấy rèn cho một người khả năng tự chủ và thích nghi.

Hơn nữa, việc đi qua nhiều năm học tập, vượt qua kỳ thi đại học và hoàn thành chương trình đại học tự nó cũng là một quá trình rèn luyện. Một người có thể kiên trì đi hết chặng đường ấy thường đã tích lũy được không ít khả năng đối mặt với khó khăn.

04. Trong thời đại AI, có nhất thiết phải học đại học?

Có người cho rằng hiện nay đã bước vào thời đại AI. Rất nhiều kiến thức có thể tìm thấy trên mạng, nhiều công việc thậm chí có nguy cơ bị trí tuệ nhân tạo thay thế. Vậy trẻ còn cần phải cố gắng thi đại học hay không?

Thực tế, thời đại AI có thể lại càng đòi hỏi con người phải được giáo dục tốt hơn.

Trước đây, chỉ cần thành thạo một kỹ năng, một người có thể tìm được công việc tương đối ổn định. Nhưng trong tương lai, những công việc đơn giản, lặp đi lặp lại sẽ dễ bị công nghệ thay thế hơn. Những người có khả năng học hỏi, phán đoán, sáng tạo và thích nghi với sự thay đổi mới có nhiều lợi thế hơn.

Một trong những giá trị của đại học nằm ở việc giúp người trẻ hình thành khả năng học tập có hệ thống.

Tại trường, sinh viên phải học kiến thức chuyên ngành, làm bài nghiên cứu, tham gia thực hành và giao tiếp với những người có hoàn cảnh khác nhau. Những trải nghiệm ấy từng bước rèn luyện khả năng phân tích và giải quyết vấn đề.

Đương nhiên, không nên thần thánh hóa đại học. Xã hội vẫn có rất nhiều người không sở hữu bằng cấp cao nhưng bằng nỗ lực và năng lực của mình vẫn tạo dựng được sự nghiệp. Nhưng với phần lớn các gia đình bình thường, đại học vẫn là một con đường trưởng thành có chi phí tương đối có thể kiểm soát và cơ hội tương đối công bằng.

Bởi những đứa trẻ xuất thân bình thường không có quá nhiều vốn để thử sai. Học đại học có thể giúp các em có thêm cơ hội bước ra thế giới rộng lớn hơn, đồng thời có thêm những lựa chọn cho tương lai.

Học hành quả thực rất vất vả. Mười mấy năm miệt mài đèn sách có thể buồn tẻ và mệt mỏi. Nhưng so với những khó khăn mà một người có thể phải đối mặt khi thiếu kiến thức và ít lựa chọn trong cuộc sống, sự vất vả ấy có lẽ vẫn đáng giá.

Với một gia đình bình thường, cố gắng cho con học đại học, thay vì nói là một sự chấp niệm, có lẽ nên xem đó là một lựa chọn đã được cân nhắc kỹ.

Điều quý giá nhất cha mẹ có thể trao cho con, ngoài tình yêu thương, có lẽ chính là trao cho con thêm một cơ hội để lựa chọn lại cuộc đời mình.

(Nguồn: QQ)