Tiểu Vũ năm nay học lớp 6, học lực trung bình, bình thường khá ngoan. Vì sợ con tiêu xài linh tinh nên mẹ em hầu như không cho tiền tiêu vặt.

Một ngày nọ, mẹ phát hiện trong nhà mất gần 2 triệu. Lục tung khắp nơi, cuối cùng bà tìm thấy trong phòng Tiểu Vũ một đống đồ chơi mới mua, thẻ Ultraman, robot biến hình, hộp mù… nhét đầy cả ba lô.

Mẹ nổi giận, không nói không rằng lao thẳng đến trường, đổ hết đồ chơi lên bàn trước mặt cả lớp, chỉ vào mặt con mà mắng:

“Con lấy trộm tiền chỉ để mua mấy thứ rác rưởi này à? Con có xứng đáng với mẹ không? Mẹ ngày nào cũng vất vả kiếm tiền dễ lắm sao?”

Hơn 40 học sinh trong lớp đồng loạt nhìn theo. Có đứa cười khúc khích, có đứa hùa theo. Tiểu Vũ cúi gằm mặt, đỏ bừng, không nói nổi một lời.

Tan học hôm đó, em không về nhà.

Mẹ đợi đến 7 giờ, 8 giờ, 9 giờ tối… gọi điện không được, nhắn tin không trả lời. Bà hoảng loạn, huy động cả gia đình đi tìm. Đến 1 giờ sáng mới tìm thấy Tiểu Vũ.

Không cho con tiền tiêu vặt, hậu quả nghiêm trọng hơn bạn nghĩ

Một cậu bé 10 tuổi ở Hoài Hóa, vì bố mẹ tin rằng “con trai phải nuôi kham khổ”, nên gần như không cho tiền tiêu vặt. Ở trường, em thường xuyên bị bạn bè chê cười vì không có tiền. Cuối cùng, em đã lấy trộm trong nhà tới 36 triệu.

Một bé trai 7 tuổi ở Lạc Dương lấy gần 3 triệu trong nhà nhưng không dám tiêu, sợ bị bố mẹ phát hiện nên lén giấu vào bồn cây dưới khu nhà. Cuối cùng, em chỉ biết đứng nhìn người dọn vệ sinh nhặt mất số tiền đó.

Tại sao trẻ thà “lấy trộm” mà không dám mở miệng xin tiền?

Bởi với nhiều đứa trẻ, “xin tiền” là một việc đầy căng thẳng. Không ít cha mẹ dùng tiền làm công cụ thưởng phạt: học tốt mới được thưởng, làm sai sẽ bị trừ tiền. Dần dần, tiền bạc trở thành thứ gắn với áp lực và kiểm soát, khiến trẻ sợ hãi.

Vậy bao nhiêu tuổi nên cho tiền tiêu vặt?

Các nhà tâm lý học trẻ em cho rằng, từ 6–7 tuổi (thời điểm bắt đầu tiểu học) là giai đoạn phù hợp nhất để bắt đầu cho trẻ tiền tiêu vặt.

Lúc này, trẻ đã có khái niệm cơ bản về tiền, biết tính toán đơn giản và quan trọng hơn là bắt đầu mong muốn “tự quyết định”.

Cho tiền tiêu vặt thế nào cho đúng?

5–6 tuổi (mẫu giáo lớn)

Mỗi lần cho số tiền nhỏ, tùy tình huống.

Mục tiêu: nhận biết mệnh giá tiền, hiểu 10 nghìn và 100 nghìn khác nhau.

Hình thành khái niệm “tiền có thể đổi lấy đồ”.

6–7 tuổi (lớp 1)

Mỗi tuần số tiền nhiều hơn trước, phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình.

Cho đều đặn, để trẻ tự chi tiêu, không can thiệp.

Mục tiêu: học cách “chờ đợi” (hết tiền phải đợi tuần sau) và “lập kế hoạch” (muốn mua đồ đắt phải tiết kiệm).

8–10 tuổi (lớp 2–4)

Mỗi tháng số tiền nhiều hơn trước, phù hợp với gia đình và đủ để con tiêu vặt cơ bản.

Áp dụng nguyên tắc “chia ba”: tiêu vặt – tiết kiệm cho mục tiêu – tích lũy.

Mục tiêu: Hình thành ý thức quản lý tài chính đơn giản.

11–12 tuổi (lớp 5–6)

Mỗi tháng 1 khoản tiền phù hợp với kế hoạch kinh tế gia đình.

Cùng con nhìn lại chi tiêu: cái nào đáng, cái nào có thể tiết kiệm.

Mục tiêu: phân biệt “muốn” và “cần”.

Từ 13 tuổi trở lên (THCS+)

Cùng con bàn bạc mức tiền mỗi tháng, để con đề xuất số tiền con cần và cân đối đưa ra phương án phù hợp.

Có thể mở tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử để con tự quản lý.

Mục tiêu: Rèn khả năng lập kế hoạch tài chính độc lập, thử các hình thức tiết kiệm an toàn.

4 nguyên tắc vàng khi cho con tiền tiêu vặt

1. Đúng hẹn, đúng mức

Phát “lương” cố định hàng tuần hoặc đầu tháng để trẻ học cách chờ đợi và lên kế hoạch.

2. Đã cho thì đừng kiểm soát quá mức

Con mua sticker, thẻ bài hay thứ bạn thấy “vô bổ” cũng được, miễn không gây hại. Sai lầm là bài học tốt nhất, hết tiền và cảm giác tiếc nuối còn hiệu quả hơn cả trăm lời nhắc nhở.

3. Đừng dùng tiền làm thưởng phạt

“Thi tốt thưởng 100 tệ”, “làm sai bị trừ tiền” là cách làm phản tác dụng. Trẻ sẽ coi tiền là công cụ kiểm soát, không phải nguồn lực của chính mình.

4. Cho con thấy tiền đến từ đâu

Dẫn con đi chợ, siêu thị, hoặc nếu có thể, cho con thấy nơi bạn làm việc. Khi hiểu tiền không phải chỉ là một cú quét điện thoại, trẻ mới biết trân trọng.

Chuyên gia Điền Hồng Kiệt (Trung tâm Nghiên cứu Thanh thiếu niên Trung Quốc) cho rằng:

Khi trẻ đạt đến một độ tuổi nhất định, cha mẹ nên định kỳ cho con một khoản tiền tiêu vặt cố định và để con tự lên kế hoạch. Điều này giúp trẻ xây dựng khái niệm về tiền bạc, ý thức quản lý tài chính và học cách cân bằng giữa mong muốn và lý trí.

Thực ra, tiền tiêu vặt không phải điều quan trọng nhất. Quan trọng là trẻ cần một “môi trường an toàn” để học cách lựa chọn và chịu trách nhiệm.

Trong môi trường đó, nếu sai, cái giá chỉ là vài đồng tiền tiêu vặt. Nhưng nếu đến tuổi thiếu niên mới lần đầu tiếp xúc với tiền, cái giá của sai lầm có thể là hàng trăm, hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn.

Thay vì đợi con lấy trộm hoặc tiêu xài bừa bãi rồi mới hối hận, chi bằng ngay từ bây giờ hãy trao cho con khoản tiền nhỏ thuộc về mình, để con tự quyết định, tự chịu trách nhiệm và tự trưởng thành.