Con sinh tháng nào, có trùng với những “tháng thông minh” được nhiều người nhắc đến hay không là chủ đề khiến không ít bố mẹ tò mò. Thấy con tiếp thu nhanh, người lớn có thể vui vẻ cho rằng bé được hưởng lợi từ tháng sinh. Ngược lại, khi con chậm hơn bạn bè một chút, có người lại băn khoăn liệu thời điểm chào đời có khiến con thiệt thòi.

Thực tế, khi so sánh khả năng của những đứa trẻ, có nhiều yếu tố cần được xem xét cùng lúc. Một em bé có nhiều cơ hội vận động sẽ có những trải nghiệm khác với bé ít được khám phá. Một học sinh lớn hơn bạn cùng lớp gần một tuổi cũng có thêm thời gian để phát triển ngôn ngữ, khả năng tập trung và tính tự lập.

Bởi vậy, những lợi thế thường được gắn với trẻ sinh tháng 9, 10, 11 cần được hiểu trong hoàn cảnh cụ thể.

1. Thời tiết có thể tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ tập vận động

Một trong những cách lý giải được nhắc đến là sự trùng hợp giữa mùa sinh và giai đoạn trẻ bắt đầu bò, trườn, khám phá xung quanh.

Với một số em bé sinh vào mùa thu ở những nơi có bốn mùa rõ rệt, thời điểm tập bò có thể rơi vào những tháng thời tiết ấm áp. Khi ấy, việc cho con mặc đồ gọn nhẹ, chơi trên sàn hoặc ra ngoài cũng thuận tiện hơn. Trẻ có thêm cơ hội với lấy đồ chơi, di chuyển đến chỗ mình thích và quan sát những điều mới mẻ.

Mỗi lần tìm cách lấy một món đồ ngoài tầm tay, bé được thử phối hợp mắt, tay và cơ thể. Những trải nghiệm như vậy giúp trẻ dần làm quen với khoảng cách, vị trí và cách giải quyết những tình huống nhỏ.

Tuy nhiên, điều kiện này còn tùy khí hậu, nhà ở và cách chăm sóc của từng gia đình. Ngay cả những em bé sinh cùng một tháng cũng có thể có môi trường vận động rất khác nhau.

Điều bố mẹ có thể chủ động làm là dành cho con một khoảng chơi an toàn, phù hợp với khả năng của bé. Khi trẻ muốn khám phá, hãy cho con thời gian thử sức và ở bên hỗ trợ khi cần.

2. Trẻ có thể lớn tuổi hơn các bạn trong cùng lớp

Hai đứa trẻ cùng học một lớp chưa chắc đã có mức độ trưởng thành tương đương. Ở những năm đầu đời, chênh nhau vài tháng cũng có thể thể hiện khá rõ trong cách nói chuyện, làm theo hướng dẫn hay tự chăm sóc bản thân.

Tại một số nơi lấy ngày 31/8 làm mốc xác định tuổi nhập học, trẻ sinh ngay sau thời điểm này sẽ vào khóa học tiếp theo. Khi đến trường, các em có thể thuộc nhóm lớn tuổi nhất lớp, trong khi những bạn sinh sát trước hạn nhập học lại nằm trong nhóm nhỏ tuổi nhất.

Khoảng cách ấy giúp giải thích vì sao một số trẻ dễ thích nghi với lớp học hơn. Con có thêm thời gian luyện cách diễn đạt, chờ đến lượt, tự thu xếp đồ dùng và làm quen với việc tập trung vào một hoạt động.

Khi so sánh hai học sinh, nếu chỉ nhìn vào việc cùng học lớp 1 mà bỏ qua số tháng tuổi thực tế, người lớn rất dễ nhận xét một bé “thông minh hơn”, bé còn lại “chậm hơn”.

Cách lý giải này gắn với quy định nhập học của từng nơi. Bố mẹ cần xem xét bối cảnh cụ thể trước khi áp dụng cho con mình.

3. Sự trưởng thành sớm hơn có thể giúp trẻ tự tin trong những năm đầu đi học

Lợi thế về tuổi còn có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm của trẻ trên lớp.

Một em bé diễn đạt rõ hơn, theo kịp hướng dẫn và hoàn thành nhiệm vụ thuận lợi thường dễ mạnh dạn giơ tay phát biểu. Khi được ghi nhận, con có thể hào hứng tham gia những hoạt động tiếp theo. Những trải nghiệm tích cực nối tiếp nhau giúp trẻ thêm tự tin vào khả năng của mình.

Trong khi đó, một bạn nhỏ tuổi hơn có thể cần thêm thời gian để quen với nề nếp. Có bé hiểu bài nhưng diễn đạt chưa trôi chảy, có bé biết làm nhưng còn lúng túng trước yêu cầu của cô giáo. Nếu liên tục bị so sánh, con dễ ngại thử sức dù vẫn có khả năng tiến bộ.

Vì vậy, kết quả trong những năm đầu đi học cần được nhìn cùng với độ tuổi, quá trình thích nghi và sự thay đổi của từng trẻ. Một vài biểu hiện nổi bật ở thời điểm này chưa đủ để dự đoán toàn bộ chặng đường học tập về sau.

Với bố mẹ, theo dõi xem con đã tiến bộ thế nào so với chính mình sẽ giúp nhận ra nhu cầu của trẻ rõ hơn. Con có thể chưa đọc nhanh bằng bạn, nhưng đã biết kiên trì đọc hết một trang. Con còn ít phát biểu, nhưng đã dám hỏi cô khi chưa hiểu bài. Những bước tiến ấy đều đáng được ghi nhận.

Những việc bố mẹ có thể làm mỗi ngày

Từ các cách lý giải trên, có thể thấy môi trường sinh hoạt và trải nghiệm học tập là những điều rất đáng quan tâm khi nuôi dạy trẻ.

Với trẻ nhỏ, bố mẹ có thể bắt đầu bằng việc trò chuyện trong lúc ăn, tắm, thay quần áo hoặc đi dạo. Khi con chỉ vào một chiếc xe, hãy gọi tên, nói về màu sắc rồi chờ phản ứng của bé. Khi đọc sách, có thể dừng lại để con quan sát tranh, đặt câu hỏi hoặc tự kể theo cách mình hiểu.

Bên cạnh đó, hãy dành chỗ cho những hoạt động trẻ được trực tiếp tham gia như xếp khối, vẽ, chơi bóng, chạy nhảy và khám phá ngoài trời. Người lớn cũng có thể tạo cơ hội để con tự làm những việc vừa sức, từ cất đồ chơi đến chuẩn bị đồ dùng đi học.

Điện thoại dễ khiến trẻ ngồi yên, nhưng những khoảng chơi cùng người thân đem lại cơ hội trao đổi, thử làm và nhận phản hồi. Chính trong những lần nói chuyện, chơi đùa và cùng nhau giải quyết một việc nhỏ, bố mẹ mới nhìn rõ con đang hiểu gì, thích gì và cần được hỗ trợ ở đâu.

Một đứa trẻ sinh tháng nào cũng cần được lắng nghe, có cơ hội học hỏi và có người kiên nhẫn đồng hành. Thay vì chờ một lợi thế từ ngày chào đời, bố mẹ có thể bắt đầu từ buổi tối hôm nay, bằng một cuốn sách đọc cùng con hoặc một cuộc trò chuyện được nghe đến hết câu.