Cơ quan chức năng sau đó xác nhận đây là hành vi sử dụng formaldehyde để giữ rau tươi lâu hơn.

Cải thảo được nhúng hóa chất để giữ tươi thêm 2-3 ngày

Những ngày qua, mạng xã hội lan truyền đoạn video ghi lại cảnh cải thảo tại một điểm thu mua ở tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc được xử lý bằng một loại dung dịch trước khi đưa lên xe tải.

Theo nội dung được phản ánh, người thu mua đã nhúng phần gốc của từng cây cải thảo vào dung dịch trước khi vận chuyển đi nơi khác. Người thực hiện giải thích rằng cách làm này có thể giúp rau giữ được độ tươi thêm khoảng 2-3 ngày trong quá trình vận chuyển đường dài.

Sau khi video gây chú ý, chính quyền huyện Khang Bảo đã vào cuộc kiểm tra và ngày 22/8 xác nhận nội dung trong video là có thật. Theo thông tin từ cơ quan chức năng, đây là hành vi vi phạm pháp luật của một thương lái nhằm kéo dài thời gian bảo quản rau trong quá trình vận chuyển. Những người và phương tiện liên quan đã bị áp dụng các biện pháp pháp lý, đồng thời cơ quan chức năng đang tiếp tục truy tìm đường đi của số cải thảo này.

Cơ quan chức năng Trung Quốc sau đó yêu cầu các địa phương tiến hành kiểm tra trên diện rộng đối với các loại rau dễ hư hỏng, đặc biệt là cải thảo, đồng thời truy xuất nguồn gốc và ngăn sản phẩm có vấn đề tiếp tục lưu thông.

Thông tin này nhanh chóng gây lo ngại tại các thị trường lân cận. Hàn Quốc đã tăng cường kiểm tra cải thảo nhập khẩu từ Trung Quốc. Theo thông tin được công bố ngày 26/8, các lô cải thảo Trung Quốc được kiểm tra tại cửa khẩu chưa phát hiện formaldehyde. Việc số cải thảo trong vụ việc tại Hà Bắc có được xuất khẩu hay không vẫn đang được xác minh.

Vì sao thương lái lại dùng formaldehyde?

Lý do được đề cập chủ yếu liên quan đến chi phí vận chuyển và tỷ lệ hao hụt.

Cải thảo chứa nhiều nước, dễ mất nước, héo và thối trong quá trình vận chuyển đường dài. Một bài điều tra được đăng trên trang Sina cho biết, tuyến vận chuyển dài khoảng 1.000 km, sử dụng xe lạnh có thể tốn thêm đáng kể chi phí so với xe tải thông thường. Đây được cho là một trong những nguyên nhân khiến một số thương lái bất chấp quy định để tìm cách kéo dài thời gian bảo quản.

Tuy nhiên, formaldehyde không phải chất bảo quản thực phẩm.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng Trung Quốc, formaldehyde bị cấm sử dụng trong thực phẩm và không được phép dùng làm chất hỗ trợ chế biến thực phẩm. Việc sử dụng hóa chất này để xử lý rau củ là hành vi vi phạm quy định an toàn thực phẩm.

Formaldehyde là gì mà khiến nhiều người lo ngại?

Formaldehyde, công thức hóa học HCHO, là một hóa chất không màu, có mùi hắc và khả năng gây kích ứng mạnh. Dung dịch formaldehyde trong nước thường được gọi là formalin.

Hóa chất này được sử dụng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp và y tế, chẳng hạn sản xuất nhựa, keo, vật liệu xây dựng, khử khuẩn và bảo quản mẫu bệnh phẩm. Tuy nhiên, việc một hóa chất có khả năng tiêu diệt vi sinh vật không đồng nghĩa với việc nó an toàn để sử dụng trên thực phẩm.

Cơ quan Đăng ký Chất độc và Bệnh tật Mỹ (ATSDR) cho biết formaldehyde có thể được hấp thu qua đường hô hấp, đường tiêu hóa và ở mức độ thấp hơn qua da. Đây là chất có độc tính cao và có khả năng gây kích ứng mạnh đối với mắt, da và đường hô hấp.

1. Tiếp xúc ở nồng độ cao có thể gây tổn thương cấp tính

Đây là điều cần đặc biệt lưu ý.

Formaldehyde có tính ăn mòn. Nếu con người nuốt phải dung dịch formaldehyde với nồng độ cao, hóa chất có thể gây tổn thương nghiêm trọng niêm mạc miệng, họng, thực quản và dạ dày.

Các biểu hiện có thể bao gồm: Buồn nôn, nôn ói; Đau bụng; Kích ứng và bỏng niêm mạc đường tiêu hóa; Chảy máu đường tiêu hóa trong trường hợp nặng; Rối loạn chuyển hóa; Tổn thương thận; Rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê trong những trường hợp ngộ độc nghiêm trọng.

ATSDR cảnh báo formalin khi được nuốt với lượng lớn có thể gây tổn thương ăn mòn nghiêm trọng đường tiêu hóa và độc tính toàn thân.

Qua đường hô hấp, hơi formaldehyde cũng có thể gây cay mắt, kích ứng mũi họng, ho, khó thở, khò khè; phơi nhiễm ở nồng độ cao có thể gây tổn thương nghiêm trọng đường hô hấp.

2. Formaldehyde được xếp vào nhóm chất gây ung thư ở người

Đây là lý do cụm từ "cải thảo formaldehyde" khiến người tiêu dùng đặc biệt lo lắng.

Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp formaldehyde vào Nhóm 1 - chất gây ung thư ở người. Các bằng chứng dịch tễ học đặc biệt liên quan đến phơi nhiễm formaldehyde trong môi trường nghề nghiệp và nguy cơ ung thư vòm mũi họng; các nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên quan với một số ung thư vùng mũi xoang và bệnh bạch cầu dòng tủy.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng một điểm rất quan trọng: Việc formaldehyde được xếp vào nhóm chất gây ung thư không có nghĩa là cứ ăn một lần thực phẩm nghi nhiễm formaldehyde là sẽ bị ung thư.

Phân loại "Nhóm 1" của IARC cho biết chất này có đủ bằng chứng về khả năng gây ung thư ở người, chứ không phải mọi mức phơi nhiễm đều có cùng một nguy cơ.

Nguy cơ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nồng độ, lượng tiếp xúc, đường phơi nhiễm và thời gian tiếp xúc. Phần lớn bằng chứng về ung thư liên quan đến formaldehyde đến từ những nhóm người có phơi nhiễm kéo dài hoặc ở mức cao, đặc biệt trong môi trường nghề nghiệp.

Lời khuyên cho người tiêu dùng

Mặc dù sự việc được phát hiện ở Trung Quốc nhưng người dân ở bất kỳ quốc gia nào cũng cần lưu ý một điều rằng: Điều đáng lo nhất trong vụ việc không chỉ là một cây cải thảo. Về mặt sức khỏe cộng đồng, vấn đề của vụ việc nằm ở chỗ một hóa chất không được phép sử dụng trong thực phẩm đã được đưa vào một loại rau vốn được sử dụng thường xuyên trong bữa ăn.

Đặc biệt, người tiêu dùng gần như không thể xác định bằng mắt thường chính xác một cây rau có chứa bao nhiêu formaldehyde. Vì vậy, việc "ngửi thấy mùi lạ" hay "nhìn thấy rau vẫn xanh tươi" không thể được xem là phương pháp kiểm nghiệm an toàn thực phẩm.

Trước những thông tin nhiễu loạn và thực trạng an toàn thực phẩm phức tạp, mỗi người nội trợ cần trang bị cho mình kiến thức để tự bảo vệ sức khỏe gia đình:

Không chọn mua rau củ quả trông "quá hoàn hảo": Cải thảo hay rau củ quả thông thường sẽ có dấu hiệu héo úa nhẹ ở phần lá ngoài, hoặc có vết dập xước nhỏ sau quá trình vận chuyển. Nếu bắp cải trông tươi xanh bất thường, cứng cáp, không có một vết xước dù được bày bán ở điều kiện thường trong nhiều ngày, hãy cảnh giác.

Dựa vào mùi hương: Formaldehyde có mùi hắc, cay nồng rất đặc trưng, tương tự như mùi ở các phòng thí nghiệm hay mùi hóa chất. Nếu khi mua hoặc khi rửa rau mà ngửi thấy mùi lạ, hăng hắc khó chịu, hãy vứt bỏ ngay lập tức.

Sơ chế kỹ: Dù formol có tan trong nước, nhưng việc rửa thông thường không thể loại bỏ hoàn toàn hóa chất đã ngấm vào bên trong. Tuy nhiên, việc bóc bỏ những lớp lá ngoài cùng, rửa kỹ nhiều lần dưới vòi nước chảy, ngâm nước muối loãng hoặc các dung dịch rửa rau quả chuyên dụng vẫn là bước bắt buộc để giảm thiểu rủi ro từ các loại thuốc bảo vệ thực vật nói chung.

Chọn nguồn mua uy tín: Nên ưu tiên mua rau củ quả ở các siêu thị, cửa hàng tiện lợi hoặc các quầy hàng có chứng nhận nguồn gốc xuất xứ rõ ràng (VietGAP, GlobalGAP, rau hữu cơ...).

Vụ việc lần này một lần nữa cho thấy: trong cuộc đua giữ rau "tươi lâu hơn", việc đánh đổi bằng một hóa chất độc hại là cái giá quá đắt đối với sức khỏe người tiêu dùng.

(Tổng hợp: Sina, 163, sohu)