Chưa cập nhật sinh trắc học và giấy tờ tùy thân hết hạn

Đây là trường hợp phổ biến nhất hiện nay, xuất phát từ nỗ lực làm sạch dữ liệu người dùng của hệ thống ngân hàng theo Thông tư 17/2024/TT-NHNN và Quyết định 2345/QĐ-NHNN. Theo quy định mới nhất có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, tất cả các tài khoản thanh toán chưa được thu thập dữ liệu sinh trắc học hoặc dữ liệu sinh trắc học không khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ bị dừng toàn bộ các giao dịch rút tiền, chuyển tiền bằng phương thức điện tử.

Đồng thời, quy định cũng nêu rõ các tổ chức tín dụng phải tạm dừng giao dịch đối với những tài khoản mà khách hàng sử dụng giấy tờ tùy thân (như Chứng minh nhân dân) đã hết hiệu lực. Cụ thể, việc sử dụng CMND 9 số đã chính thức hết giá trị pháp lý sau ngày 31/12/2024. Nếu chủ tài khoản không chủ động mang Căn cước công dân gắn chíp mới đến chi nhánh ngân hàng để cập nhật và đồng bộ lại hồ sơ, hệ thống sẽ tự động đóng băng chiều đi của tài khoản để ngăn chặn tình trạng sử dụng tài khoản ảo, tài khoản không chính chủ.

Ngoài ra, theo Thông tư số 17/2024/TT-NHNN và Thông tư số 18/2024/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán, từ ngày 01/01/2026, ngân hàng ngừng chấp nhận hộ chiếu làm giấy tờ tùy thân đối với công dân Việt Nam khi thực hiện giao dịch ngân hàng. 

Phong tỏa theo lệnh của cơ quan chức năng và luật phòng chống rửa tiền

Việc phong tỏa tài khoản mang tính cưỡng chế mạnh nhất thường liên quan trực tiếp đến các quy định tại Nghị định 52/2024/NĐ-CP quy định về thanh toán không dùng tiền mặt. Theo đó, ngân hàng thương mại bắt buộc phải phong tỏa một phần hoặc toàn bộ số tiền trên tài khoản thanh toán của khách hàng khi có văn bản yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Các cơ quan này bao gồm Tòa án, Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra, hoặc Cơ quan thi hành án dân sự. Điều này thường xảy ra khi chủ tài khoản vướng vào các vụ án dân sự, hình sự, có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản, trốn thuế hoặc để đảm bảo nghĩa vụ thi hành án.

Đặc biệt, theo Luật Phòng, chống rửa tiền 2022, các ngân hàng có trách nhiệm giám sát chặt chẽ các giao dịch. Khi phát hiện các giao dịch có dấu hiệu bất thường, luân chuyển dòng tiền lớn không rõ nguồn gốc hoặc có liên quan đến các danh sách đen về khủng bố, tài trợ vũ khí hủy diệt hàng loạt, ngân hàng có quyền lập tức đóng băng tài khoản, đình chỉ giao dịch và báo cáo ngay lên Cục Phòng, chống rửa tiền thuộc Ngân hàng Nhà nước để điều tra làm rõ.

Đóng băng tạm thời do phát hiện rủi ro gian lận và lỗi bảo mật

Ngoài các yêu cầu từ cơ quan nhà nước, bản thân các ngân hàng cũng được cấp quyền tự động khóa tài khoản để bảo vệ tài sản của người gửi tiền trong các tình huống khẩn cấp. Quy định này cũng được ghi nhận rõ trong các điều khoản sử dụng dịch vụ thanh toán mà khách hàng đã ký kết với ngân hàng. Hệ thống an ninh trí tuệ nhân tạo của Vietcombank, BIDV hay VietinBank sẽ ngay lập tức kích hoạt lệnh khóa nếu phát hiện tài khoản bị nhập sai mật khẩu đăng nhập hoặc mã PIN quá số lần quy định.

Bên cạnh đó, nếu hệ thống ghi nhận tài khoản bất ngờ phát sinh các giao dịch liên tục với giá trị lớn vào khung giờ đêm khuya, hoặc đăng nhập từ một địa chỉ IP lạ tại nước ngoài, ngân hàng sẽ đánh giá đây là rủi ro xâm nhập trái phép (hack). Trong trường hợp này, việc khóa thẻ hoặc vô hiệu hóa ứng dụng ngân hàng số là biện pháp nghiệp vụ phòng vệ chính đáng nhằm ngăn chặn việc kẻ gian tẩu tán tài sản trước khi chủ tài khoản thực sự phát hiện ra sự cố.

Ngoài ra, từ 1/3/2026, Vietcombank, BIDV hay VietinBank... cũng đã thông báo về việc ứng dụng Mobile Banking sẽ tự động thoát hoặc ngừng hoạt động nếu phát hiện dấu hiệu rủi ro bảo mật. Động thái này nhằm tuân thủ Thông tư số 77/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 50/2024/TT-NHNN.

Theo quy định, ứng dụng ngân hàng sẽ tự động thoát hoặc ngừng hoạt động và hiển thị lý do nếu phát hiện một trong ba dấu hiệu mất an toàn. Thứ nhất, thiết bị đang bật trình gỡ lỗi (debugger), chạy trong môi trường giả lập (emulator), máy ảo hoặc kích hoạt chế độ cho phép máy tính giao tiếp trực tiếp với Android qua Android Debug Bridge (ADB). Thứ hai, ứng dụng bị can thiệp trái phép trong quá trình vận hành, như bị chèn mã lạ, theo dõi hàm, ghi lại dữ liệu truyền qua API (hook) hoặc bị chỉnh sửa, đóng gói lại (repacking). Thứ ba, thiết bị đã bị phá khóa bảo mật như root (đối với thiết bị chạy hệ điều hành Android), jailbreak (đối với thiết bị chạy hệ điều hành iOS) hoặc mở khóa cơ chế bảo vệ (unlock bootloader).

Phong tỏa tài khoản do các trường hợp thanh toán chung

Căn cứ theo Điều 11 Nghị định 52/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, tài khoản thanh toán của bạn có thể bị phong tỏa khẩn cấp trong một số tình huống cụ thể. Quy định này cho phép ngân hàng chủ động đóng băng một phần hoặc toàn bộ số tiền khi phát hiện có sai sót, nhầm lẫn trong quá trình chuyển tiền, đảm bảo chỉ phong tỏa đúng số tiền bị nhầm lẫn. Thêm vào đó, tài khoản cũng sẽ lập tức bị khóa nếu có văn bản yêu cầu chính thức từ cơ quan pháp luật, hoặc khi phát sinh tranh chấp giữa các chủ tài khoản chung mà trước đó chưa có văn bản thỏa thuận giải quyết rõ ràng.

Tài khoản ngủ đông không phát sinh giao dịch

Trường hợp cuối cùng liên quan đến việc tối ưu hóa hệ thống quản lý dữ liệu của các tổ chức tín dụng. Theo quy chế quản lý nội bộ của hầu hết các ngân hàng hiện nay, một tài khoản thanh toán sẽ được chuyển sang trạng thái "ngủ đông" nếu không phát sinh bất kỳ giao dịch chủ động như nạp, rút, chuyển tiền trong khoảng thời gian từ 12 tháng đến 24 tháng liên tục.

Khi số dư trong tài khoản rơi xuống mức 0 đồng hoặc dưới mức duy trì tối thiểu quá lâu, hệ thống sẽ tự động đóng tài khoản. Việc này được thực hiện dựa trên thỏa thuận cung cấp và sử dụng dịch vụ tài khoản thanh toán, giúp ngân hàng giải phóng dung lượng lưu trữ, đồng thời giúp khách hàng tránh bị ghi nhận nợ xấu do các khoản phí quản lý tài khoản, phí duy trì dịch vụ thường niên tự động phát sinh cộng dồn qua nhiều năm.

Cách xử lý khi tài khoản bất ngờ bị đóng băng

Nếu rơi vào tình huống tài khoản bị vô hiệu hóa, điều quan trọng nhất là cần giữ bình tĩnh và lập tức kiểm tra các thông báo hoặc tin nhắn OTT được gửi đến trên ứng dụng ngân hàng số như VCB Digibank, VietinBank iPay hoặc BIDV SmartBanking.

Khi đã xác định được nguyên nhân, hãy mang theo Căn cước công dân gắn chip hoặc Thẻ căn cước mới nhất ra quầy giao dịch gần nhất của ngân hàng để đối soát. Tại đây, các giao dịch viên sẽ hỗ trợ khách hàng cập nhật lại toàn bộ thông tin định danh trên hệ thống lõi và hướng dẫn thực hiện thủ tục ký giấy xác nhận mở khóa, giúp khôi phục lại mọi hoạt động giao dịch một cách nhanh chóng nhất.