Dư luận đa chiều từ phòng vé

Dù phải đến ngày 21/8 mới chính thức khởi chiếu toàn quốc, bộ phim Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu của đạo diễn Huỳnh Lập đã chiếm top đầu doanh thu phòng vé Việt. Chỉ trong vòng 5 ngày mở các suất chiếu sớm, tính đến hết ngày 18/8, tác phẩm đã ghi nhận mốc doanh thu gần 50 tỷ đồng. Con số ấn tượng này không chỉ chứng minh sức hút thương mại mạnh mẽ của Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu mà còn cho thấy sự quan tâm rất lớn của công chúng đối với những câu chuyện về tình cảm gia đình và về lòng yêu nước.

Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu kể về Trí Bình (Cody Nam Võ) - một chàng trai Gen Z quyết định rời thành phố để về quê nghỉ hè cùng ông nội mình, ông Thời (NSƯT Cao Minh) - một cựu chiến binh già sống khép kín. Sự đối lập giữa một người trẻ quen với nhịp sống số hóa, hiện đại và một người lính già quen với sự kỷ luật, hoài niệm đã tạo nên vô vàn tình huống dở khóc dở cười.

Thế nhưng, đằng sau tình huống hài hước và tâm linh kỳ bí xuất hiện quanh ngôi nhà cũ, bộ phim dần bóc tách những mảng ký ức tổn thương thời chiến của ông Thời. Từ một người trẻ vô tâm, Trí Bình bước vào cuộc hành trình tìm hiểu quá khứ, để rồi nhận ra những vết sẹo tinh thần mà thế hệ cha ông vẫn âm thầm mang theo ngay cả trong thời bình. Qua đó, tác phẩm không chỉ mang lại tiếng cười mà còn mở ra một khoảng lặng sâu sắc, giúp người trẻ học cách lắng nghe, thấu cảm và trân trọng giá trị của hai chữ "hòa bình".

Ngay sau những suất chiếu sớm đầu tiên, mạng xã hội đã bùng nổ với hàng trăm lượt review về Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu. Nhiều khán giả dành lời khen cho nội dung cũng như cảm xúc mà bộ phim tạo. Sự kết hợp giữa tiếng cười tự nhiên ở nửa đầu và những nốt lặng bi tráng lấy đi nhiều nước mắt ở nửa sau đã khiến nhiều người trẻ thừa nhận bản thân đã khóc nghẹn vì thương thế hệ cha ông.

"Một bộ phim có nhiều yếu tố, từ gia đình, tâm lý, hài, lịch sử, tâm linh đều có đủ, mà yếu tố nào cũng được Huỳnh Lập làm tốt, đặc biệt là mấy cái miếng hài rất duyên, bất ngờ", "Trải nghiệm gần 2 tiếng với cảm xúc vỡ òa. Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu là một bộ phim dễ xem, dễ cảm và mang đến nhiều suy ngẫm", "Khóc điên. Có thể là phim ý nghĩa và xúc động nhất năm",... là một vài nhận xét của khán giả về Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu.

Tuy nhiên, bên cạnh những phản hồi tích cực, tác phẩm cũng vấp phải không ít ý kiến trái chiều. Đáng chú ý, trong các dòng bình luận, không ít khán giả đã đặt Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu lên bàn cân so sánh với Mưa Đỏ - hiện tượng phòng vé năm 2025. Họ cho rằng bộ phim mới của Huỳnh Lập mang tính yêu nước nhưng câu chuyện được triển khai như web-drama, chưa mang tính quy mô lớn, chưa đủ sâu sắc và tái hiện được tinh thần yêu nước, xả thân vì nước như bộ phim 2/9 trước đó. "Chưa đủ hay", "Mưa Đỏ hay hơn nhiều", "Xem xong phải về xem lại Mưa Đỏ", "Đã từng rất kỳ vọng về một bộ phim 2/9 như Mưa Đỏ"... là một vài bình luận khác về Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu.

Sự khác biệt từ hai lát cắt lịch sử

Để nhìn nhận một cách công bằng, việc lấy Mưa Đỏ làm thước đo tiêu chuẩn của một bộ phim yêu nước là điều chưa hợp lý. Điểm chung của hai bộ phim còn là chạm đúng vào máu yêu nước và cùng ra mắt vào dịp lễ 2/9 - thời gian mà lòng yêu nước được khơi dậy mạnh mẽ nhất. 

Tuy nhiên, chiến thắng đậm với con số kỷ lục gần 714 tỷ đồng của Mưa Đỏ vào năm ngoái không đơn thuần chỉ đến từ chất lượng nghệ thuật. Nó là sự cộng hưởng của yếu tố "thiên thời, địa lợi" khi bộ phim được ra mắt đúng vào dịp Đại lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025). Trong bầu không khí hân hoan, sục sôi của toàn dân tộc, hiệu ứng truyền thông và làn sóng hướng về cội nguồn đã đẩy cảm xúc của người xem lên mức cao nhất, biến việc ra rạp xem phim thành một làn sóng văn hóa. Đó là bệ phóng mà không phải tác phẩm nào ở thời bình cũng có thể sở hữu được. Và bấy giờ, Mưa Đỏ cũng nhận nhiều ý kiến trái chiều bên cạnh những lời khen hệt như Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu hiện tại.

Bên cạnh thời điểm, nội dung và ngôn ngữ điện ảnh của hai tác phẩm cũng khác biệt. Mưa Đỏ là một bộ phim sử thi chiến tranh trực diện, lấy cảm hứng từ sự kiện 81 ngày đêm chiến đấu anh dũng bảo vệ Thành Cổ Quảng Trị năm 1972. Sức nặng của bộ phim nằm ở khúc tráng ca khói lửa, sự hy sinh máu thịt nơi lằn ranh sinh tử để đổi lấy vị thế trên bàn đàm phán.

Trong khi đó, Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu lại tiếp cận lòng yêu nước từ một góc nhìn thầm lặng, dung dị và mang tính chữa lành của thời bình, khai thác những sang chấn hậu chiến và khoảng cách thế hệ giữa một người lính già cô quạnh và đứa cháu Gen Z. 

Sự khác biệt này khiến những lời nhận xét theo kiểu "phim này chưa hay bằng Mưa Đỏ" trở nên khập khiễng. Mỗi tác phẩm chọn một cách chạm vào khán giả khác nhau: một bên dùng sự khốc liệt của bom đạn để tạo ra sự choáng ngợp và tự hào, một bên dùng những nốt lặng dung dị để người trẻ học cách bao dung, thấu cảm và cúi đầu biết ơn trước những vết sẹo chưa lành của thế hệ đi trước. Lòng yêu nước và cảm xúc thiêng liêng của con người vốn không có một mẫu số chung hay một barem điểm số cố định nào để chấm xem phim nào "hay hơn". Việc lấy trải nghiệm cảm xúc của một bộ phim này để làm thước đo bắt bộ phim khác phải vượt qua, vô tình tạo ra một giới hạn bất công, khiến chúng ta quên mất rằng giá trị cốt lõi của cả hai tác phẩm đều là hướng về cội nguồn.

Đừng đem phim yêu nước lên bàn cân

Một bộ phim đề tài yêu nước vốn mang sứ mệnh khơi gợi tinh thần dân tộc, chứ không phải một sản phẩm giải trí thông thường để mang ra chấm điểm, cân đo. Mỗi tác phẩm khi ra đời đều sở hữu một dòng chảy cảm xúc và một sắc thái điện ảnh rất riêng. Có bộ phim chọn góc nhìn bùng nổ, rực lửa nơi trận địa để khơi dậy niềm tự hào, nhưng cũng có bộ phim chọn những nốt lặng dung dị, khai thác nỗi trăn trở của người lính thời bình để tạo sự thấu cảm. Khán giả tiếp nhận phim yêu nước bằng những rung động khác nhau: có người cần sự hoành tráng của sử thi, nhưng có người lại cần sự lắng đọng của những câu chuyện gia đình gần gũi.

Lấy doanh thu phòng vé, độ hoành tráng của kỹ xảo, thành công của một tác phẩm trong quá khứ hay cảm xúc khen - chê cá nhân làm "thước đo tiêu chuẩn" để định lượng cái hay - cái dở của một bộ phim yêu nước là một tư duy rập khuôn và không nên có. Bởi dòng phim này không phải là một cuộc đua cúp, một bảng xếp hạng hơn thua hay tranh giành vị thế thống trị phòng vé. Mục đích cuối cùng của chúng là làm cầu nối đưa thế hệ hôm nay chạm vào quá khứ. Một bộ phim khiến hàng triệu người choáng ngợp là một thành công, nhưng một tác phẩm dù ế vé mà lại khiến người xem thấy bồi hồi và ngẫm ra được giá trị của hai chữ "hòa bình" thì cũng không hề thất bại. Suy cho cùng, phim yêu nước sinh ra để chúng ta cùng ngồi lại, cùng cảm nhận và tự hào, chứ không phải để biến thành một bàn cân hơn thua xem tác phẩm nào "yêu nước nhiều hơn".