Có hai bức ảnh của cùng một người đàn ông đang được lan truyền khắp mạng xã hội Trung Quốc.

Bức thứ nhất chụp năm 2012. Hứa Gia Ấn tươi cười giữa đám đông, thắt lưng hàng hiệu Hermes, quần áo bảnh bao, đang ở trên đỉnh cao của quyền lực và tiền bạc.

Bức thứ hai chụp ngày 20/8/2026. Vẫn là người đàn ông ấy, nhưng giờ đứng cúi đầu giữa hai cảnh sát trong phòng xử án, tóc đã bạc trắng, phía trước là tấm bảng ghi hai chữ "bị cáo", cùng bản án tù chung thân vừa được tuyên.

Mười bốn năm, một con người, hai số phận trái ngược hoàn toàn. Và đằng sau hành trình từ đỉnh cao xuống vực sâu ấy có một người phụ nữ từng đi cùng ông gần trọn chặng đường, từ khi còn là một anh công nhân nghèo cho tới lúc thành người giàu nhất nước.

Tỷ phú mồ côi mẹ, lớn lên bằng khoai sắn trừ bữa

Hứa Gia Ấn không phải con nhà giàu. Ông sinh năm 1958 trong một gia đình nghèo ở làng quê tỉnh Hà Nam, và cuộc đời bắt đầu bằng một mất mát lớn. Khi ông mới hơn một tuổi, mẹ ông qua đời vì bệnh, gia đình quá nghèo không có tiền chạy chữa. Từ đó, ông lớn lên trong sự chăm sóc của bà nội. Nhà nghèo đến mức chẳng có nổi một chiếc chăn lành lặn, ăn uống thì khoai sắn trừ bữa quanh năm.

Chính vì nghèo, ông càng khao khát học hành để thoát ra. Con đường đổi đời của ông là con đường thi cử. Ông thi đỗ Học viện Gang thép Vũ Hán, và sau khi tốt nghiệp năm 1982, được phân về làm việc tại một nhà máy gang thép ở Hà Nam.

Cô hoa khôi nhà máy và anh sinh viên nghèo

Chính tại nhà máy thép ấy, Hứa Gia Ấn gặp người phụ nữ sẽ thay đổi cả cuộc đời mình, bà Đinh Ngọc Mai. Thời đó, bà là một hoa khôi có tiếng của nhà máy, dáng cao, da trắng, tính tình hiền lành, được không ít thanh niên theo đuổi. Hứa Gia Ấn cũng nằm trong số những người mê mẩn cô gái họ Đinh, còn bà thì tò mò về anh sinh viên đại học mới về nhà máy. Dần dà hai người nảy sinh tình cảm, và đến năm 1983 thì về quê ông tổ chức đám cưới.

Bước ngoặt lớn nhất của mối tình này đến khi Hứa Gia Ấn muốn bỏ công việc ổn định để ra ngoài lập nghiệp. Ở thời điểm đó, một suất làm việc trong cơ quan nhà nước là niềm mơ ước của bao người, nên cả gia đình, họ hàng đều phản đối, cho rằng ông làm liều. Chỉ riêng bà Đinh Ngọc Mai đứng về phía chồng. Bà tin tưởng ông vô điều kiện, nói sẽ cùng ông gánh mọi áp lực, và chính sự ủng hộ ấy đã cho ông cảm giác an toàn để dám bước ra khi cả nhà quay lưng.

Những năm tháng nằm sàn hứng gió điều hòa hàng xóm

Hai vợ chồng rời Hà Nam xuống Thâm Quyến vào cuối thập niên 80, đầu những năm 1990, khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng. Đó là quãng thời gian cơ cực nhất. Cả nhà thuê một căn phòng trọ nhỏ và nóng bức, mùa hè không có tiền lắp điều hòa. Nhà hàng xóm có máy lạnh, hơi mát lọt qua khe cửa, và Hứa Gia Ấn luôn nhường cho vợ cùng con trai lớn nằm ở chỗ sát cửa để hứng chút gió mát ấy, còn mình nằm phía trong.

Có một chuyện khiến ông ám ảnh mãi. Bà Đinh Ngọc Mai từng bị chửa ngoài dạ con, phải cấp cứu trong bệnh viện, nguy kịch tính mạng. Nhưng biết chồng đang có một cuộc họp quan trọng, bà lặng lẽ tự vào viện một mình, cố không cho ai báo cho ông. Đến khi biết chuyện, Hứa Gia Ấn gần như ngã quỵ, chạy một mạch tới bệnh viện. Sau này ông kể lại, lúc đó trong đầu ông chỉ còn nỗi sợ mất bà, và mọi sự nghiệp hay tiền bạc bỗng chẳng còn nghĩa lý gì.

Cũng chính bà là người khuyên ông để tâm vào ngành bất động sản. Ông nghe theo, vào làm cho một công ty địa ốc và bán được rất nhiều dự án. Đến khi ông đề nghị được trả lương xứng với năng lực mà bị từ chối, cũng lại là bà giục ông ra làm riêng, rằng nếu thất bại thì quay đầu cũng chưa muộn. Nghe lời vợ, năm 1996, ông lập nên công ty của riêng mình.

Lời "tạ lỗi" của người chồng và cái kết của một gia đình

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2008, khi đã thành đạt, Hứa Gia Ấn từng nói về vợ bằng giọng của một người mang ơn. Ông kể bà vốn có học vấn, có việc kinh doanh riêng, nhưng đã bỏ tất cả để chăm sóc ông. Ông thừa nhận hai vợ chồng cũng có lúc cãi vã, nhưng chưa bao giờ nghĩ đến chuyện từ bỏ, và tình cảm của họ luôn là điều ông tự hào nhất. Nhiều lần, ông gọi bà là người ông yêu nhất, nhưng cũng là người ông thấy có lỗi nhiều nhất trong đời.

Thế nhưng đoạn cuối của câu chuyện lại không trọn vẹn như thuở hàn vi. Khi đế chế bắt đầu lung lay, dư luận Trung Quốc xôn xao với thông tin bà Đinh Ngọc Mai đã thực hiện cái gọi là "ly hôn kỹ thuật" với ông trước khi mọi chuyện vỡ lở. Và trong phiên tòa ngày 20/8/2026, không chỉ riêng ông lãnh án. Hai người con trai của ông cũng nằm trong số những người bị tuyên án tù cùng ngày, khép lại hình ảnh một gia đình từng là biểu tượng của sự giàu có bậc nhất.

Nhìn lại hai bức ảnh cách nhau mười bốn năm, điều khiến người ta lặng đi không hẳn là chuyện một người giàu mất hết tài sản. Mà là chuyện một con người đi gần trọn một vòng đời, từ cậu bé nghèo mồ côi mẹ, ăn khoai sắn trừ bữa, từng có người vợ chịu nằm sàn nhà cùng mình những đêm hè nóng bức, để rồi khi trở lại vạch xuất phát của hai bàn tay trắng, bên cạnh ông đã không còn nguyên vẹn những người của ngày xưa nữa.