Trong bất kỳ môi trường lao động nào, mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động luôn tồn tại điểm căng thẳng nhất định, vẫn thương được gọi là xung đột lợi ích.

Một bên bán sức lao động để đổi lấy thu nhập và sự ổn định. Một bên đầu tư vốn, chi phí vận hành (bao gồm cả lương nhân viên) và kỳ vọng tối đa hóa lợi nhuận. Về lý thuyết, đó là mối quan hệ trao đổi công bằng. Nhưng trên thực tế, ranh giới giữa “công bằng” và “bóc lột” lại mỏng đến mức chỉ cần một trải nghiệm tiêu cực cũng đủ khiến cán cân cảm xúc lệch hẳn về một phía.

Và khi những câu chuyện nội bộ không còn được giữ kín mà bị đưa lên MXH, xung đột đó không chỉ dừng lại ở hai phía chủ - nhân viên. Nó trở thành cuộc tranh luận công khai, nơi mỗi người đều có lý lẽ của riêng mình.

Nhân viên luôn cảm giác sếp đòi hỏi quá nhiều mà lương thì trả thấp

Câu chuyện gây chú ý gần đây xuất phát từ bài đăng viral trên Threads của nhân viên quán cà phê nổi tiếng ở Đà Nẵng. Bài viết là màn “bóc phốt” môi trường làm việc tại quán, sự bất bình với chủ quán và sự mâu thuẫn giữa hình ảnh bên ngoài và thực tế nội bộ.

Theo mô tả của bài đăng cùng với những bình luận phía dưới, chủ quán bị tố trả tiền thưởng không minh bạch, đãi ngộ không tương xứng với doanh thu, trong khi hình ảnh trên mạng lại tích cực nhưng thực tế bị cho là thiếu tôn trọng nhân viên. Bên cạnh đó, nhân viên cho rằng điều kiện làm việc kém, lương thấp, thiếu công bằng, lời hứa tăng lương không được thực hiện, phúc lợi gần như không có, luôn có lỗi trong mọi tình huống.

Tổng thể, bài đăng, nhân viên cho rằng chủ quán đầu tư mạnh vào hình ảnh trên mạng nhưng lại tiết kiệm trong việc chăm lo nội bộ, tạo nên môi trường làm việc bị cho là thiếu công bằng.

(Ảnh minh hoạ)

Trong thực tế, câu chuyện này không chỉ là một trường hợp cá biệt, mà là cảm giác rất phổ biến của người lao động, đặc biệt là người trẻ.

Vấn đề mấu chốt nhất vẫn luôn là lương. Lương là tiền, là cảm giác được “định giá” đúng. Với nhân viên, công việc phải tương xứng với những gì họ nhận được. Khi sự tương xứng này bị phá vỡ - làm nhiều nhưng nhận ít, hoặc nỗ lực không được ghi nhận – cảm giác bất công sẽ xuất hiện. Và một khi đã thấy mình bị trả thấp hơn giá trị, họ sẽ không còn làm việc để cống hiến mà chỉ làm cho đủ.

Cảm giác đó càng rõ khi khoảng cách giữa thu nhập cá nhân và doanh thu công ty quá lớn. Bạn làm với mức vài chục nghìn đồng/giờ, vài trăm nghìn/ngày, trong khi sếp nói về những con số hàng trăm triệu, hàng tỷ đồng. Một bên cho rằng trả lương là đã tròn trách nhiệm, bên còn lại tin rằng mình chỉ nên làm đúng với những gì được trả - khoảng cách này gần như không thể lấp đầy.

Chưa kể, nhiều người còn có cảm giác mình đã làm việc chăm chỉ, đã hoàn thành công việc nhưng vẫn “chưa đủ tốt” với sếp, lúc nào cũng bị bắt lỗi. “Tốt” dường như là một tiêu chuẩn vô hình mà bạn không bao giờ chạm tới. Ngày qua ngày, tháng qua tháng, nỗi bất bình cứ thế tích tụ.

Trong bối cảnh đó, im lặng hay chịu đựng không còn là lựa chọn duy nhất. Nếu một ngày bạn thấy mình làm quá nhiều so với mức lương, hãy tự hỏi: “Liệu mình có thực sự xứng đáng với mức giá này không?”. Nếu câu trả lời là không, có lẽ đã đến lúc cần một lựa chọn khác. Bởi suy cho cùng, công việc luôn là một phép tính rõ ràng: bạn làm gì và bạn nhận lại bao nhiêu.

Người làm chủ không có nghĩa phụ phải "dỗ" nhân viên, nhưng chỉ một chút xẵng giọng thì sẽ bị ghim 

Ở phía ngược lại, người làm chủ cũng có câu chuyện của riêng mình.

Phản hồi trước sự việc, chủ quán cà phê nói trên cho biết cảm thấy sốc khi nhân viên mang câu chuyện lên mạng “bóc phốt” trong khi trước đó không hề chia sẻ trực tiếp bất kỳ bức xúc nào. Theo lời chủ quán, những gì nhân viên kể lại đã khiến hình ảnh của mình trở nên “tệ”, tiêu cực một cách không công bằng.

“Mỗi khi tụi em làm sai, chị có bao giờ chửi hay mắng không? Một vài khoảnh khắc em bức xúc thì em rất nhớ, còn lúc chị bức xúc tụi em thì không ai để ý” - người này nói.

Về lương và công việc, phía chủ quán khẳng định mọi thỏa thuận đều đã được thông báo từ lúc phỏng vấn. Ngoài ra chủ quán cũng không chậm lương, không giữ lương, không ép buộc và mọi công việc được giao đều dựa trên sự tự nguyện của nhân viên khi đồng ý nhận việc.

Từ góc nhìn này, mâu thuẫn không nằm ở việc đúng - sai tuyệt đối, nó phụ thuộc vào cách mỗi bên ghi nhớ và diễn giải trải nghiệm cảm xúc của mình. Nhân viên nhớ chuyện lương thấp, người làm chủ nhớ mình đã làm đúng thỏa thuận ban đầu. Nhân viên nhớ những lần bị sếp mắng, người làm chủ nhớ những lần phải xử lý sai sót của nhân viên.

Ảnh minh hoạ

Rõ ràng người làm chủ cũng có cái khó riêng. Bởi kinh doanh là bài toán vận hành tổng thể gồm doanh thu, chi phí mặt bằng và nguyên vật liệu, nhân sự, trải nghiệm khách hàng,... tất cả đều đè lên cùng một thời điểm. Mỗi sai sót nhỏ của nhân viên có thể kéo theo phản hồi tiêu cực từ khách, ảnh hưởng đến hình ảnh thương hiệu và cả dòng tiền. Vì vậy, những lời nhắc nhở, thậm chí là sự khó tính, trong mắt họ không phải là gây áp lực, mà là cách để giảm thiểu rủi ro.

Quan trọng hơn, người làm chủ thường nhìn vấn đề theo góc độ dài hạn như duy trì hoạt động, giữ khách, tối ưu chi phí để tồn tại. Trong khi đó, nhân viên lại cảm nhận công việc theo từng ngày làm việc, từng ca trực, từng trải nghiệm cụ thể.

Cùng một hành động, sếp có thể thấy nhân viên thiếu chủ động, chỉ làm cho có, không quan tâm đến sự phát triển của công ty. Trong khi đó, nhân viên lại cảm thấy mình có quyền được nghỉ ngơi vì đang bị khai thác quá mức. Từ đó, mâu thuẫn dễ bị đẩy lên cao vì mỗi bên đang đứng ở một vị trí hoàn toàn khác nhau trong cùng một không gian.

Thực tế, dù có khác biệt về lợi ích thì mối quan hệ giữa sếp và nhân viên không hoàn toàn là đối lập. Đó đơn thuần là sự hợp tác đôi bên cùng có lợi.

Người làm chủ cần tối ưu chi phí, tăng lợi nhuận, duy trì vận hành. Nhân viên cần thu nhập đủ sống, môi trường thoải mái và sự ghi nhận xứng đáng. Hai mục tiêu này vốn dĩ không trùng nhau, thay vào đó phải hỗ trợ cho nhau - đó mới là mối quan hệ lành mạnh nơi làm việc.

Sếp có thể thu hút và giữ chân những nhân viên xuất sắc bằng cách cung cấp môi trường làm việc tốt, chế độ đãi ngộ và phúc lợi hấp dẫn, cùng với cơ hội phát triển nghề nghiệp. Nhân viên có thể kiếm được mức lương tốt hơn và cơ hội phát triển sự nghiệp bằng cách làm việc chăm chỉ, nâng cao kỹ năng và đóng góp giá trị.

Người làm chủ cũng không thể chỉ dừng lại ở việc trả đủ lương mà bỏ qua cảm nhận của nhân viên về sự công bằng và tôn trọng. Ngược lại, nhân viên cần nhìn thấy áp lực và bài toán vận hành phía sau mỗi quyết định của doanh nghiệp, thay vì chỉ nhìn vào những con số.

Suy cho cùng, một môi trường làm việc bền vững không phải là nơi không có xung đột, mà là nơi sếp và nhân viên hiểu rằng mình đang đứng trên cùng một con thuyền, chỉ khác vị trí. Và để con thuyền đó đi xa, cả hai bên cần thực sự nhìn nhận giá trị của nhau.