Những năm đầu tiên của tuổi hưu trí luôn là khoảng thời gian chênh vênh nhất. Nó không chỉ là sự thay đổi về nhịp sinh học mà còn định hình cả tài chính lẫn tâm lý của bạn trong suốt chặng đường dài phía trước. Khi chính thức rời chốn công sở vào cuối năm 2022, Stephen (68 tuổi) và Karen (69 tuổi) từng đinh ninh rằng sau vài năm, họ sẽ rời bỏ San Francisco đắt đỏ để chuyển đến vùng Trung Tây, sống một cuộc đời tiết kiệm và gần gũi với họ hàng. Thế nhưng, thực tế lại rẽ sang một hướng khác. Và hóa ra, việc "trụ lại" thành phố lại là món quà tuyệt vời nhất, mở ra một chương mới rực rỡ mà họ gọi là những năm tháng "cứ đi và tận hưởng".

Phố thị đắt đỏ, nhưng là nơi ta thực sự "sống"

Một trong những quyết định sáng suốt nhất mà chúng tôi từng đưa ra khi nghỉ hưu chính là ở lại thành phố. Điều đó chợt hiện lên rõ nét vào một buổi sáng tháng trước. Đó là một buổi sáng thong thả, tôi tản bộ đến tiệm bánh cách nhà một dãy phố để mua ổ bánh mì men tự nhiên nóng hổi, rồi rẽ qua tiệm tạp hóa gia đình để chọn vài mớ rau thơm tươi rói. Đi dọc theo vỉa hè, tôi ghé bưu điện gửi chút đồ cho các con, rồi nán lại tiệm photocopy để in tài liệu cho buổi tình nguyện dạy học vào cuối tuần. Và tuyệt vời làm sao, tất cả những nơi đó chỉ cách cửa hàng kim khí và quán phở Việt Nam mà chúng tôi yêu thích vài bước chân.

Vào buổi chiều hôm ấy, sau chuyến đạp xe dọc theo làn đường dành riêng cho xe đạp nối thẳng từ gara nhà ra đến bãi biển, chồng tôi, Steve đã thốt lên: "Chúng mình thật sự quá may mắn. Làm sao chúng ta có thể rời xa nơi này được cơ chứ?". Khi mới nghỉ hưu, chúng tôi từng nghĩ mình sẽ dọn đi. Nhưng rồi, mỗi tháng trôi qua lại càng khẳng định rằng, thành phố này chính là nơi thuộc về chúng tôi. Đơn giản là vì, giờ đây chúng tôi mới có đủ thời gian để tận hưởng trọn vẹn những đặc quyền của phố thị - những thứ đã thu hút chúng tôi từ hàng chục năm trước nhưng guồng quay công việc đã tước đoạt mất.

Đặc quyền "Thành phố 15 phút": Chìa khóa vàng cho tuổi xế chiều

Đối với những người nghỉ hưu như chúng tôi, ngôi nhà lý tưởng nhất nằm trong một "thành phố 15 phút" - khái niệm của các nhà quy hoạch đô thị, nơi mọi nhu cầu thiết yếu từ thực phẩm, y tế, văn hóa đến giải trí đều nằm trong vòng 15 phút đi bộ, đạp xe hoặc phương tiện công cộng. Và chúng tôi đang sở hữu chính xác cuộc sống ấy.

Bán kính bốn dãy phố quanh nhà là cả một hệ sinh thái thu nhỏ với bốn siêu thị, hàng chục quán ăn, các cửa hàng nhỏ xinh và hai công viên rợp bóng mát. Chỉ mất 5 phút đạp xe để đến bệnh viện, 11 phút đến nhà thờ và nửa tiếng để ngắm nhìn Cầu Cổng Vàng hay đại dương mênh mông. Khi không còn vướng bận công việc giờ hành chính, chúng tôi có thể ung dung đến bảo tàng Mỹ thuật hay tản bộ trong rừng sồi vào những khung giờ vắng vẻ nhất.

Nhưng điều khiến chúng tôi an tâm nhất để trụ lại đây chính là sự tự do về di chuyển. Hãy thử tưởng tượng đến một ngày khi tuổi tác khiến chúng ta không thể tự lái xe máy hay ô tô được nữa, điều gì sẽ xảy ra? Ở phố, đó chẳng phải là vấn đề. Các trạm xe buýt bao quanh khu nhà, tàu điện ngầm, bến phà hay thậm chí là taxi tự lái luôn sẵn sàng đưa chúng tôi đến bất cứ đâu. Chúng tôi sẽ không bao giờ bị giam lỏng trong chính ngôi nhà của mình vì thiếu phương tiện đi lại.

Tình người nơi hiên nhà và những bận rộn đầy ý nghĩa

Nhiều người sợ cảnh "đèn nhà ai nấy rạng" ở thành phố, nhưng chúng tôi lại thấy nhịp sống hối hả của dòng người nơi đây tiếp thêm cho mình sinh lực. Thật khó để cảm thấy cô đơn khi chúng tôi luôn chạm mặt những người bạn cùng khu phố đang đi dạo, đạp xe hay đón cháu tan trường. Thi thoảng, chúng tôi tổ chức những buổi tiệc nhỏ ngay trước hiên nhà. Chỉ cần vài chiếc ghế xếp và một tấm biển "Mời uống bia miễn phí", chúng tôi đã có thêm những người bạn mới, từ hàng xóm láng giềng đến những người khách lạ tình cờ ngang qua.

Hơn thế nữa, ngôi nhà mang kiến trúc cổ điển của chúng tôi giờ đây luôn rộng cửa đón khách. Thay vì vội vã đi làm và bỏ mặc người thân tự lo liệu như trước kia, chúng tôi giờ có cả một quỹ thời gian khổng lồ để dẫn bạn bè, họ hàng đi khám phá thành phố. Chúng tôi dạy các cháu đạp xe đạp đôi, mở tiệc thiết đãi những người bạn phương xa, và dành phần lớn thời gian trong tuần để làm tình nguyện. Từ việc dạy chữ cho phạm nhân đến may chăn cho người tị nạn, cuộc sống hiện tại mang lại một cảm giác gắn kết sâu sắc. Rễ của chúng tôi đã bám sâu vào mảnh đất này. Đây là nhà.

Bức tranh nào cũng có tì vết, nhưng ta chọn cách thích nghi

Tất nhiên, sẽ là nói dối nếu bảo rằng cuộc sống ở thành phố là hoàn hảo. San Francisco, hay bất kỳ thành phố lớn nào, đều có những "điểm trừ" cố hữu.

Mọi thứ đều đắt đỏ. Hóa đơn nhà hàng đôi khi khiến chúng tôi giật mình, chi phí sửa chữa nhà cửa thì đắt đỏ và thuế thì luôn ở mức cao. Đôi khi chúng tôi cũng tự hỏi, liệu việc giữ lại khối tài sản chôn vùi trong ngôi nhà mua từ năm 1989 này có phải là sự lãng phí, thay vì bán đi để đầu tư vào việc khác? Đường phố thì đôi khi đầy những tài xế lái xe ẩu, và tin tức trên tivi thỉnh thoảng lại vẽ ra một viễn cảnh u ám về an ninh đô thị.

Nhưng bạn biết không, chúng tôi chọn cách thích nghi thay vì phàn nàn. Để tiết kiệm, chúng tôi thích nấu ăn ở nhà hơn là la cà quán xá. Chúng tôi vui vẻ đóng thuế vì biết rằng số tiền đó được dùng để duy trì công viên, bệnh viện và hệ thống an sinh xã hội cho những người kém may mắn hơn. Và trái ngược với những lời đồn đại trên mạng xã hội, khu phố chúng tôi sống chưa bao giờ an toàn và rực rỡ đến thế. Tỷ lệ tội phạm thực chất đang giảm mạnh, và những nhà quy hoạch đô thị vẫn đang nỗ lực từng ngày để đường phố trở nên thân thiện hơn với người đi bộ.

Có những lúc, đôi chân cuồng đi lại thôi thúc chúng tôi khóa cửa nhà, bắt một chuyến bay và biến mất vài tháng để thoát khỏi thói quen thường nhật. Nhưng rồi, khoảnh khắc chiếc xe trượt dọc theo đường cao tốc vào lúc đêm muộn, nhịp đập của thành phố hiện ra trước mắt với biển đèn rực rỡ, hai vợ chồng tôi lại nhìn nhau mỉm cười. Một trong hai chúng tôi sẽ khẽ nói: "Và chúng ta được sống ở nơi này". Chẳng phải sự mãn nguyện đó chính là cảnh giới cao nhất của tuổi hưu trí hay sao?