Thứ Sáu 23/10/2026, Tam Tinh Đôi: Vị lai vãng sự (Sanxingdui: Future Past) của Bác Nạp (Bona Film Group) khởi chiếu trên toàn Trung Quốc với hơn 11.000 suất ngay ngày đầu. Theo The Paper, tính đến tối 26/10, tức sau 4 ngày, phim mới thu về 1,229 triệu tệ (khoảng 4,5 tỷ đồng). Lịch chiếu đã giảm xuống còn 8.331 suất, chiếm 2,3% tổng số suất chiếu. Tỷ lệ lấp đầy rạp chỉ còn 0,2%, mỗi suất trung bình có 0,3 khán giả. Nói cách khác, cứ ba suất chiếu thì chỉ có một người ngồi xem.

Mặt nạ vàng Tam Tinh Đôi được tái hiện bằng AI trong phim. Ảnh: Giới Diện

Nền tảng dữ liệu phòng vé Đăng Tháp dự đoán tổng doanh thu cuối cùng của phim vào khoảng 2,169 triệu tệ (khoảng 7,9 tỷ đồng). Theo ước tính của The Paper, sau khi chia với rạp, nhà sản xuất chỉ nhận được khoảng 800.000 tệ (khoảng 2,9 tỷ đồng). Số này chưa bằng 1/10 chi phí làm phim.

Cùng tuần đó, trên mạng lại có người nhắc tên một bộ phim khác: Ngưu lai, phim hoạt hình do hai mẹ con ở Đại Liên tự làm trong khoảng 5 năm. Phim từng bị chê là "xấu nhất lịch sử", nhưng đã thu hơn 64 triệu tệ (khoảng 235 tỷ đồng), tức gấp khoảng 50 lần Tam Tinh Đôi.

Phim AI rẻ hơn phim quay thật, nhưng lỗ không ít hơn

Về kỹ thuật, Tam Tinh Đôi không phải một dự án làm cho có. Theo Giới Diện, phim dài 100 phút, do trung tâm sản xuất AIGMS của Bác Nạp thực hiện, dùng mô hình Vidu của công ty Sinh Số làm đối tác công nghệ chính. Đội làm phim vẫn chia vai trò như một đoàn phim truyền thống, từ biên kịch, đạo diễn, chỉ đạo mỹ thuật đến quay phim, ánh sáng và dựng phim.

Họ đã tạo ra hơn 1,2 triệu ảnh gốc. AI đảm nhận phần hình ảnh, diễn viên và giọng nói. Con người giữ phần kịch bản, ngôn ngữ ống kính và việc kiểm chứng lịch sử. Bối cảnh phim trải dài từ vương quốc Thục cổ, Ai Cập cổ đại đến các năm 2045 và 2095.

Poster "Tam Tinh Đôi: Vị lai vãng sự", được quảng bá là phim hoạt hình AI nguyên bản. Ảnh: Bona Film Group

Nhà sản xuất Khúc Cát Tiểu Giang nói với báo chí rằng nếu quay thật một bộ phim cùng quy mô, chi phí có thể lên tới 800 đến 900 triệu tệ (khoảng 2.900 đến 3.300 tỷ đồng). Như vậy AI đã giúp giảm chi phí gần trăm lần. Bài toán hiệu quả này chính là lời hứa mà cả ngành giải trí Trung Quốc đang đặt cược vào AI.

Một cảnh trong "Tam Tinh Đôi: Vị lai vãng sự". Toàn bộ nhân vật, giọng nói và bối cảnh trong phim đều do AI tạo ra. Ảnh: Bona Film Group

Nhưng phòng vé cho thấy phép tính ấy thiếu một biến số. AI giảm được chi phí sản xuất, nhưng không giảm được chi phí để khán giả chịu bỏ tiền mua vé. Ngay hôm trước ngày công chiếu, tổng doanh thu bán vé trước trên các nền tảng chỉ khoảng 144.000 tệ (khoảng 525 triệu đồng). Trên Miêu Nhãn, số người bấm "muốn xem" chưa tới 6.000.

Theo AFP, Iris Yang, một khán giả được xem suất chiếu thử miễn phí, nói thẳng rằng với chất lượng như vậy cô sẽ không bỏ tiền mua vé. Cô chỉ sẵn sàng trả tiền khi AI tạo ra được trải nghiệm rạp chiếu ngang Avatar. Đạo diễn phim AI độc lập Trương Quân cũng nhận xét rằng khán giả sẽ không tự động mua vé chỉ vì một bộ phim được làm bằng AI. 

Khán giả có lý do để nghĩ như vậy. Theo AFP, riêng tháng 9/2026, các phim ngắn làm bằng AI trên Douyin đã đạt hơn 200 tỷ lượt xem. Khi người xem được cung cấp miễn phí và không giới hạn những hình ảnh hoành tráng do AI tạo ra ngay trên điện thoại, chữ "AI" không còn là thứ khiến họ tò mò đủ để ra rạp, bỏ ra 20 đến 90 tệ (khoảng 73.000 đến 330.000 đồng) và ngồi yên 100 phút. Những người đã xem thì khen cảnh cây thần bằng đồng, mặt nạ mắt lồi và kinh đô Thục cổ, nhưng chê nhân vật vừa qua một trận tuyết lở mà quần áo, đầu tóc vẫn y nguyên, khẩu hình không khớp lời thoại, cảm xúc chuyển đột ngột. Một khán giả nói với Khoa Sáng Bản Nhật Báo rằng phim "vẫn còn nặng mùi AI, cốt truyện khá rời rạc".

Bối cảnh tương lai trong phim. Khán giả khen phần hình ảnh nhưng chê cốt truyện rời rạc. Ảnh: Bona Film Group

Thị trường chứng khoán đặt cược trước, phòng vé trả lời sau

Chi tiết đáng chú ý nhất có lẽ không nằm ở rạp chiếu mà ở sàn chứng khoán. Ngày 28/9, khi Bác Nạp công bố phim được cấp phép và chốt ngày chiếu, cổ phiếu công ty tăng trần, lên 6,36 tệ. Ngày 9/10, cổ phiếu tăng trần lên 6,97 tệ, rồi tiếp tục tăng trần ở phiên 12/10. Công ty hai lần phải ra thông báo nhắc nhà đầu tư rằng doanh thu phòng vé còn bất định và khuyên họ "nhìn nhận đề tài phim AI một cách lý trí".

Sau đó, số liệu bán vé trước kém khiến cổ phiếu giảm 9,92% chỉ trong phiên 22/10. Ngày 26/10, sau 4 ngày phim ra rạp, cổ phiếu giảm sàn, mất 10,06% và còn 5,54 tệ. Vốn hóa của Bác Nạp lúc đó còn khoảng 7,6 tỷ tệ (khoảng 27.800 tỷ đồng).

Cổ phiếu Bác Nạp giảm sàn 10,06%, còn 5,54 tệ trong phiên 26/10. Ảnh: Bắc Kinh Nhật Báo

Sự chênh lệch giữa kỳ vọng và thực tế còn thấy rõ trong báo cáo tài chính. Nửa đầu 2026, Bác Nạp có doanh thu 458 triệu tệ, giảm 31,9% so với cùng kỳ, và lỗ 169 triệu tệ. Mảng phim và phim truyền hình AI chỉ đem về 1,93 triệu tệ (khoảng 7 tỷ đồng), chiếm 0,42% tổng doanh thu, dù biên lợi nhuận gộp lên tới 96,83%. Nhà đầu tư đã định giá câu chuyện AI của công ty lớn hơn nhiều so với tiền mà mảng này thực sự mang về.

Bác Nạp cũng không phải công ty duy nhất đặt cược. ByteDance có thương hiệu Tức Mộng Phiến Trường nhắm tới phim dài, iQiyi chạy chương trình Liệu Nguyên để ươm phim AI, còn Quang Tuyến Truyền Thông tự phát triển công cụ AI cho khâu tiền kỳ. Bác Nạp vẫn còn ba dự án phim AI đang làm. CEO Tưởng Đức Phú vẫn giữ tinh thần người đi đầu: "Chúng tôi là người đầu tiên thử, đầu tiên được cấp phép chiếu rạp, và cũng là người đầu tiên bị khán giả kiểm nghiệm".

Thứ khán giả bỏ tiền ra mua là dấu tay con người

Ngưu lai ra rạp ngày 5/8/2026 và cũng có khởi đầu thảm hại. Theo dữ liệu được Đằng Tấn tổng hợp, từ 5/8 đến 14/8, phim chỉ thu khoảng 11.300 tệ (khoảng 41 triệu đồng) với 417 lượt khán giả, có ngày chỉ bán được vài vé. Phim kể về một chú bê nhút nhát mơ được lớn lên cùng gia đình. Đồ họa 3D thô sơ, nhân vật bị chê là "xấu" và "rợn", phim không có poster chính thức, và theo một số báo quốc tế thì kinh phí chỉ khoảng 200 USD (khoảng 5 triệu đồng).

Các nhân vật trong phim "Ngưu lai". Ảnh cắt từ phim

Bước ngoặt đến từ chính những lời chê. Theo AP, các bình luận chế giễu trên Douban lan nhanh, người trẻ rủ bạn đi xem để "chơi khăm", rồi tên phim còn thành meme của giới chứng khoán vì "Ngưu lai" có thể hiểu là "bò tót tới", tức mong thị trường lên giá. Ngày 15/8, phim thu 716.000 tệ, và chỉ hai ngày sau đã chạm đỉnh 8,2 triệu tệ (khoảng 30 tỷ đồng) trong một ngày. Đến giữa tháng 9, tổng doanh thu vượt 63 triệu tệ, hơn 2,2 triệu lượt người xem. Phim được kéo dài lịch chiếu tới 4/10.

Sơ đồ ghế một suất chiếu "Ngưu lai" ở Bắc Kinh sáng 15/8, thời điểm phim bắt đầu gây sốt. Ảnh: Tân Kinh Báo

Ngoài yếu tố meme, Ngưu lai còn được khán giả quý vì một lý do khác. Khi AI ngày càng tràn ngập mạng xã hội, chính sự vụng về của phim lại thành bằng chứng rằng nó do người thật làm ra. Trên Letterboxd, có người gọi phim là "người tiên phong của phong trào chống AI". Thầy giáo Chung Gia Minh ở Quảng Châu nói với AP rằng đây là "bộ phim cho những ai còn giữ được tâm hồn trẻ thơ", mộc mạc như một câu chuyện kể trước giờ ngủ, giữa thời của những bộ phim bóng bẩy nhưng thiếu sức hút.

Rạp không có poster chính thức, khán giả tự vẽ tay poster "Ngưu lai" dựng ngay sảnh chờ. Ảnh: The Paper

Đặt hai bộ phim cạnh nhau là thấy một nghịch lý của nền kinh tế nội dung lúc này. Một bên có trăm người, hai năm và hàng chục tỷ đồng, kết quả kỹ thuật không tệ nhưng không ai cần phải ra rạp xem. Một bên có hai mẹ con và năm năm làm phim, kỹ thuật kém hơn hẳn nhưng ai cũng biết phía sau có người thật đã bỏ công sức. Khi hình ảnh đẹp có thể tạo ra hàng loạt, sự hoàn hảo không còn khan hiếm. Thứ khan hiếm là câu chuyện về những người đứng sau tác phẩm.

Tạo hình nhân vật bị khán giả chê "xấu" và "rợn" của "Ngưu lai". Ảnh cắt từ phim

Tất nhiên, không nên vội kết luận rằng phim AI đã thất bại. Ngưu lai cũng từng trải qua giai đoạn không ai biết đến, và thành công của nó phần nhiều nhờ may mắn với meme. Bản thân Bác Nạp cũng đã chứng minh mình làm ra được một bộ phim dài bằng AI đi trọn quy trình từ sản xuất, kiểm duyệt đến phát hành rạp. Nhưng 4 ngày đầu ra rạp đã cho cả ngành thấy AI có thể thay con người ở nhiều khâu sản xuất, chứ chưa thể thay câu trả lời cho câu hỏi vì sao khán giả nên bỏ tiền xem phim.

Có lẽ nhà sản xuất Khúc Cát Tiểu Giang đã nói đúng từ trước khi phim ra rạp: "Nhiệm vụ có thể giao cho AI, nhưng phán đoán và trách nhiệm thì không thể thuê ngoài cùng".