Bà cũng là một trong 4 nhân vật Á Đông được vinh danh ở Mỹ, là người sáng lập tổ chức phi chính phủ hoạt động nhân đạo Đông Tây Hội Ngộ (East meets West Foundation) và Làng Toàn Cầu (Global Village Foundation), đã tổ chức không ít dự án về giáo dục và y tế hướng tới trẻ em ở những vùng quê nghèo, hẻo lánh ở một số nước châu Á, trong đó có Việt Nam. Nhân kỷ niệm ngày Quốc tế Phụ nữ 8-3, bà Phùng Thị Lệ Lý dành cho Phụ nữ Mới cuộc trò chuyện thú vị chung quanh cuộc đời và những hoạt động rất đặc biệt của bà.

Nhà văn Phùng Thị Lệ Lý (Le Ly Hayslip)

Được biết trong chuyến thăm quê nhà Đà Nẵng lần này, mục đích trong tâm của bà là để tham dự cuộc Hội thảo về họ Phùng miền Trung-Tây nguyên, bà có thể giới thiệu cho bạn đọc biết thêm vài thông tin chung quanh sự kiện này?

Chim có tổ, người có tông, nên khi cộng đồng tổ chức những chương trình văn hóa, tâm linh, truyền thống dân tộc và cội nguồn, tôi rất vui và tham gia. Vì thế, hồi năm ngoái, khi được Trung tướng Phùng Khắc Đăng (Chủ tịch Hội đồng họ Phùng Việt Nam) mời gặp ông ở Hà Nội, với  nhã ý phối hợp tổ chức một ngày hội thảo cho dòng tộc họ Phùng Việt Nam nói chung và tộc Phùng Miền Trung nói riêng, tôi rất hoan hỉ. Vì Bắc và Nam đã làm rồi, nhưng miền Trung thì chưa có. Tôi rất vinh dự được tham gia đóng góp ngày hội thảo này, nhằm góp phần để lại cho hậu thế, con cháu mình biết rõ hơn tổ tông và dòng tộc họ Phùng là những ai? Bắt đầu từ đâu? Và đã làm được những gì cho đất nước, tổ tông, quê hương và gia đình? Hội thảo sẽ diễn ra tại Đà Nẵng vào tháng 4 sắp tới.

Sau chuyến trở về nước lần đầu từ năm 1986, bà đã viết 2 cuốn hồi ký: When Heaven and Earth Changed Places (Khi đất trời đảo lộn) và Child of war, woman of peace (Đứa trẻ thời chiến, người phụ nữ thời bình), trong đó, đạo diễn danh giá Oliver Stone đã chuyển thể thành bộ phim Heaven & Earth (Trời và đất) rất nổi tiếng, đến nay bà có thêm những tác phẩm nào mới không?

Hai cuốn hồi ký của đời tôi ra đời đã khá lâu rồi, sau đó, vào năm 2006, nhà xuất bản Raintree cho ra một series gồm bốn cuốn và bốn tên người Á Đông,  "làm tấm gương" giới thiệu vào nền giáo dục khắp nước Mỹ để cho các con em trong trường lớp nghiên cứu  học tập. Trong đó, nhắc về tôi Titles cuốn sách  Lệ Lý Hayslip là ai? Cùng 3 nhân vật khác như Yo-Yo Ma, I.M. Pei và Kristi Yamaguchi. Năm nay 2026 này, tôi cũng vừa hoàn chỉnh cuốn sách có hình, 400 trang, gói ghém và tóm tắt sơ lược những gì mình đã thực hiện và thành tựu trong 40 năm qua, kể từ ngày về thăm quê lần đầu tiên năm 1986 đến 2026. Title: Tre Uốn Cong Nhưng Không Gãy. Hiện đang làm thủ tin in và ra mắt trong những ngày tôi có mặt tại Việt Nam.

 Những tác phẩm trước đó của bà ( sách và phim) đã được phổ biến tại Việt Nam rộng rãi chưa? 

Hai cuốn sách đầu tiên nói trên của tôi đã được dịch ra 20 ngôn ngữ khác nhau. Sinh viên tại Mỹ nếu học về lịch sử, chiến tranh, văn hóa Việt Nam và phụ nữ Đông Nam Á đều phải đọc sách này. Vậy mà đến nay, tiếng Việt vẫn chưa có và sách tiếng Anh vẫn chưa được bán công khai trong các hiệu sách ở quê nhà tác giả. Phim cũng vậy, chưa được trình chiếu rộng rãi cho công chúng xem như các nước khác. Đây là thiệt thòi cho con em mình. Vì khi chúng ra ngoài cộng đồng quốc tế, nhất là trong những trường đại học lớn, họ sẽ hỏi: “Đọc sách này chưa? Xem phim này chưa? Biết bà Lệ Lý Hayslip là ai không? Hoàn toàn không biết. Tuy nhiên, may mắn là đã có Amazon, nếu ai cần đọc thì cứ việc vào mạng order vậy thôi.

Nhà văn Phùng Thị Lệ Lý và diễn viên Kiều Chinh tại buổi khai mạc sự kiện Phố Hoa chợ Tết năm Bính Ngọ 2026 của người Viêt tại California, Hoa Kỳ.

Ngoài việc viết sách, cùng lúc nhiều năm qua, bà còn thành lập 2 quỹ từ thiện Đông Tây hội ngộ (East Meets West Foundation) và Làng toàn cầu (Global Village Foundation) với mục đích cứu trợ nhân đạo, giáo dục, giúp nuôi, dạy trẻ em có hòan cảnh khó khăn cho hàng ngàn trẻ em mồ côi…Đến nay, 2 tổ chức này được duy trì và phát triển ra sao?

Trước hết, tôi vô cùng tri ân những nhà hảo tâm đã đồng hành, đóng góp công sức qua hai Tổ Chức Nhân Đạo mà tôi đã sáng lập, với mục đích xây dựng quê hương sau bao nhiêu năm chiến tranh tàn phá. Qua tình người và tình cảm đó, hai tổ chức phi chính phủ của tôi đã đóng góp, giúp hàn gắn, kết nối và từ từ chữa lành được rất nhiều vết thương lòng, học được sự tha thứ cho nhau và góp phần đưa đến việc Mỹ bỏ cấm vận vào năm 1994, tái thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào năm 1995, và cả hai bên Việt/Mỹ vẫn tiếp tục quan hệ đối phương tốt đến nay. 

Là người rất trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam, nhân dịp kỷ niệm ngày phụ nữ Việt Nam 8-3, bà có muốn gởi gắm những ý kiến gì với chị em phụ nữ trong việc lưu giữ và truyền tải những giá trị nói trên đến thế hệ mai sau hay không?   

Trong những thập niên 1990, tôi có duyên gặp được một số chị, họ đã biểu tôi rất nhiều cuốn cassette nói về vai trò của phụ nữ hoặc nữ giới. và những câu ca, hò vè từng là một phần máu thịt quê hương, gắn liền với ký ức của tôi…  Trời Phật cho tôi được nhiều năng lượng, tôi sẽ lần lượt chia sẻ trên mạng để các chị em phụ nữ khắp mọi nơi trong và ngoài nước nghe, thấm thía với vai trò của mình.

Vừa qua, ngày 26/2, tại Santa Monica, Cali, tôi được vinh dự chia sẻ về đời tư của mình cho một số khán giả  các thời chiến tranh và hòa bình.  Những ngày tới, có mặt ở Việt Nam, tôi sẽ giới thiệu qua hai cuốn phim tư liệu mà tôi và con trai Thomas Hayslip, một người sản xuất phim lừng danh hiện nay ở Hollywood, mới vừa hoàn tất cho kịp kỷ niệm ngày 8/3. Phim này được trình chiếu trong một không gian với khoảng trên 100 người cựu chiến binh Mỹ đã từng tham chiến ở Việt Nam và gia đình họ. Hiện tại, vẫn còn một số cựu chiến binh có cái nhìn không thiện cảm với người Việt và không muốn trở lại thăm đất nước ta. Tôi làm cầu nối, vận động và mời họ về để họ được nhìn thấy quê hương mình sống trong hòa bình thịnh vượng hiện nay, cần họ lấy lại sự yên tâm và xóa bỏ hận thù trong quá khứ.   

Cảm ơn nhà văn Phùng Thị Lệ Lý đã dành cho chúng tôi cuộc trò chuyện thú vị ý nghĩa. Chúc bà sức khỏe và nhiều năng lượng để tiếp tục thành công mọi công việc bà đang theo đuổi./.