Gần đây, một đoạn video về kỳ thi vào lớp 10 ở Hà Bắc (Trung Quốc) bất ngờ gây chú ý trên mạng xã hội. Trong video, một cô bé khóc đến run người vì không đỗ được ngôi trường THPT mà mình mong muốn. Bên cạnh, người mẹ liên tục lấy khăn giấy lau nước mắt cho con, ánh mắt đầy xót xa. Ban đầu, nhiều người nghĩ phần bình luận sẽ tràn ngập những lời an ủi. Nhưng khi mở ra, họ lại thấy một cuộc tranh luận hoàn toàn trái ngược, với rất nhiều ý kiến gay gắt.

Ảnh: Sohu

“Tỷ lệ đỗ 60%, sao con lại có thể thi trượt?”

Cô bé trong video đã học suốt 9 năm, ngày nào cũng đến trường đúng giờ và tự cho rằng mình không hề lười biếng hay bỏ bê việc học. Thế nhưng khi điểm thi vào lớp 10 được công bố, em chỉ đạt hơn 200 điểm, thấp hơn khá nhiều so với điểm chuẩn vào THPT công lập và hoàn toàn mất cơ hội vào ngôi trường mình mong muốn.

Trên đường phố, những ấm ức tích tụ suốt thời gian dài cuối cùng cũng không thể kìm nén. Cô bé đỏ hoe mắt rồi bật khóc. Người mẹ đi bên cạnh nhìn con khóc đến đau lòng nên đã quay lại đoạn video và đăng lên mạng.

Người mẹ chia sẻ rằng học sinh ngày nay quá áp lực. Con mình đã vất vả học suốt 9 năm nhưng cuối cùng ngay cả THPT thông thường cũng không thể vào được, đồng thời mong mọi người có thể cảm thông cho sự khó khăn của con.

Nhiều phụ huynh có con đang học lớp 9 lập tức đồng cảm. Họ cho rằng kiến thức THCS nhiều và phức tạp, áp lực thi vào lớp 10 rất lớn, việc trẻ có lúc làm bài không tốt cũng là điều khó tránh khỏi, không nên chỉ trích những em thi trượt.

Thế nhưng khi đoạn video được chia sẻ rộng rãi, phần bình luận nhanh chóng đổi chiều.

Không ít người cho rằng không thể chỉ nhìn vào những giọt nước mắt của cô bé mà bỏ qua cả quá trình học tập phía sau. Có người thẳng thắn nói rằng kiến thức THCS chưa đến mức quá khó. Nếu hai năm đầu nền tảng yếu, chỉ cần nghiêm túc học và tập trung bứt phá trong năm cuối, vẫn có cơ hội cải thiện đáng kể.

Một bài thi 600 điểm mà chỉ đạt hơn 200 điểm, theo những người này, phần nào cho thấy mức độ nỗ lực của học sinh chưa tương xứng với mục tiêu mà em đặt ra.

Có người còn cho rằng ba năm THCS học thế nào, bản thân học sinh là người rõ nhất. Những em thực sự tập trung nghe giảng, làm bài và theo kịp tiến độ học tập khó có khả năng rơi vào tình trạng không đủ điểm vào bất kỳ trường THPT nào.

Nhưng liệu có thể chỉ nhìn vào điểm số để đánh giá một đứa trẻ?

Kỳ thi vào lớp 10 chỉ là một cột mốc. Việc một học sinh thi trượt không đồng nghĩa với việc em ấy lười biếng, càng không có nghĩa tương lai đã bị đóng lại. Điều đáng nói là sau kỳ thi, nhiều phụ huynh dễ rơi vào hai thái cực: hoặc trách móc con quá nặng nề, hoặc vì thương con mà phủ nhận hoàn toàn vấn đề.

Thực tế, cả hai cách đều không giúp ích nhiều.

Một đứa trẻ khóc vì thi trượt cần được an ủi. Nhưng sau khi bình tĩnh lại, em cũng cần cùng cha mẹ nhìn lại ba năm THCS: học tập có đều đặn không, thói quen có vấn đề gì, kiến thức nào còn hổng, nguyên nhân thật sự khiến điểm số thấp là gì. Bởi nước mắt không thể thay đổi điểm số, nhưng một lần thất bại có thể trở thành cơ hội để trẻ hiểu rõ bản thân hơn.

Không phủ nhận nỗi buồn của cô bé. Chín năm học tập, ôm hy vọng bước vào ngôi trường mình mong muốn rồi bất ngờ nhận kết quả không như kỳ vọng, bật khóc là phản ứng hoàn toàn bình thường. Nỗi buồn ấy cần được nhìn thấy và được an ủi. Nhưng cha mẹ cũng không nên vì thương con mà chỉ tìm lý do để bao biện, còn cộng đồng cũng không nên biến một đứa trẻ đang thất vọng thành đối tượng để chỉ trích.

Thi trượt không phải dấu chấm hết. Điều quan trọng hơn là sau lần vấp ngã này, đứa trẻ có thể đứng dậy, hiểu mình thiếu gì và lựa chọn con đường phù hợp để tiếp tục hay không.