UNESCO tìm nhà khoa học trẻ có đóng góp trong nghiên cứu và giáo dục STEM. Ảnh: © Carlo Prearo/Shutterstock

Giải thưởng Quốc tế UNESCO-Al Fozan được thành lập nhằm ghi nhận những nhà khoa học trẻ có đóng góp đáng kể trong nghiên cứu, giáo dục và hợp tác quốc tế về STEM. Giải hướng tới tăng cường phổ biến tri thức khoa học, thúc đẩy hợp tác quốc tế và hỗ trợ các nhà khoa học trẻ, đặc biệt tại những quốc gia còn hạn chế về năng lực khoa học và công nghệ.

Theo UNESCO, những tiến bộ khoa học đang tác động sâu rộng đến đời sống và trở thành một phần quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, STEM ngày càng được xem là lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với năng lực đổi mới và tăng trưởng của các quốc gia.

Tuy nhiên, giáo dục STEM tại nhiều nơi vẫn đối mặt với những thách thức như khả năng tiếp cận hạn chế, phương pháp giảng dạy chưa phù hợp và thiếu những hình mẫu có thể khuyến khích người trẻ theo đuổi khoa học. UNESCO đặc biệt lưu ý đến khoảng cách giới trong STEM, khi trẻ em gái và phụ nữ vẫn gặp nhiều rào cản trong quá trình học tập và phát triển sự nghiệp ở các lĩnh vực này.

Giải thưởng UNESCO-Al Fozan hướng tới tăng cường nghiên cứu, giáo dục và hợp tác toàn cầu về STEM, qua đó góp phần giải quyết các thách thức liên quan đến Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs). Giải cũng ghi nhận những nhà khoa học trẻ có công trình đóng góp cho tiến bộ kinh tế - xã hội, đồng thời khuyến khích phụ nữ và trẻ em gái quan tâm, theo đuổi sự nghiệp khoa học.

Giải thưởng được trao hai năm một lần cho 5 nhà khoa học đến từ 5 khu vực địa lý của UNESCO, gồm châu Phi; các quốc gia Ả Rập; châu Á và Thái Bình Dương; châu Âu và Bắc Mỹ; Mỹ Latinh và Caribe. Mỗi người đoạt giải nhận 50.000 USD, một huy chương và bằng khen.

Giải thưởng do Quỹ Al Fozan của Ả Rập Xê Út đề xuất thành lập và tài trợ. Sáng kiến này hướng tới thúc đẩy nghiên cứu, công nghệ và đổi mới trong STEM, đồng thời khuyến khích việc tạo ra và ứng dụng tri thức khoa học trở thành một phần của quá trình phát triển kinh tế - xã hội, phù hợp với Chương trình nghị sự 2030 của Liên Hợp Quốc về Phát triển bền vững.

Để được xem xét, ứng viên phải dưới 40 tuổi tại thời điểm nộp hồ sơ và có thành tích hoặc đóng góp đáng kể trong ít nhất một trong ba nhóm lĩnh vực: nghiên cứu STEM, bao gồm các công nghệ mới nổi; giáo dục STEM, phổ biến kết quả nghiên cứu, sáng tạo và đổi mới; hoặc hợp tác quốc tế, khu vực trong lĩnh vực STEM. UNESCO đặc biệt khuyến khích đề cử các nhà khoa học nữ trẻ nhằm thúc đẩy cân bằng giới trong STEM.

Ứng viên phải đăng ký trực tuyến, xác minh email, hoàn thiện thông tin cá nhân và hồ sơ học thuật, đồng thời cung cấp các tài liệu liên quan đến quá trình học tập, thành tích, công trình, ấn phẩm và những đóng góp nổi bật. Hồ sơ cũng cần có bản tường trình về đóng góp của ứng viên đối với các mục tiêu của giải thưởng.

Một điều kiện quan trọng là ứng viên không được tự đề cử. Hồ sơ chỉ có giá trị khi được một tổ chức đủ điều kiện đề cử và phải hoàn tất trước hạn chót ngày 30/11/2026, nửa đêm theo giờ UTC+1. Tất cả hồ sơ đề cử và tài liệu hỗ trợ phải được thực hiện bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.

Các tổ chức có quyền đề cử gồm chính phủ các quốc gia thành viên UNESCO sau khi tham vấn Ủy ban quốc gia; các tổ chức phi chính phủ có quan hệ đối tác chính thức với UNESCO và hoạt động trong lĩnh vực liên quan; các Ghế UNESCO; các viện và trung tâm loại 2 trực thuộc UNESCO; các liên đoàn khoa học quốc tế và các trường đại học.

Đối với trường đại học, người đề cử có thể là trưởng bộ môn, trưởng khoa hoặc chuyên gia quản lý của trường. Giảng viên và nhân viên cá nhân không được thực hiện việc đề cử với tư cách đại diện trường.

Hồ sơ đề cử phải kèm thư giới thiệu bằng văn bản, trong đó nêu lý lịch và thành tích của ứng viên; tóm tắt công trình nghiên cứu, các ấn phẩm và tài liệu hỗ trợ quan trọng; đồng thời làm rõ đóng góp của ứng viên đối với các mục tiêu của Giải thưởng UNESCO-Al Fozan. Việc đề cử có thể thực hiện bằng cách tải lên thư đề cử hoặc gửi trực tiếp trên hệ thống trực tuyến.

Người đề cử phải kích hoạt và xác minh tài khoản trước khi gửi hồ sơ. Một tổ chức đủ điều kiện có thể đề cử tối đa 3 ứng viên, nhưng mỗi hồ sơ phải được gửi riêng. UNESCO cũng khuyến nghị người đề cử thông báo cho ứng viên để phối hợp hoàn tất hồ sơ đúng hạn.

Các hồ sơ không đầy đủ, không đáp ứng yêu cầu về đề cử hoặc được gửi sau thời hạn sẽ không được xem xét. Với trọng tâm vào nghiên cứu, giáo dục và hợp tác quốc tế, Giải thưởng UNESCO-Al Fozan hướng tới ghi nhận đóng góp của các nhà khoa học trẻ và khuyến khích sự tham gia rộng hơn của phụ nữ trong các lĩnh vực STEM.