Nếu từng ở ký túc xá, từ khu lưu trú dành cho sinh viên đến nơi ở tập thể của công nhân, hẳn nhiều người không còn xa lạ với hình ảnh những chiếc giường tầng. 

Hai giường được xếp chồng lên nhau, phần diện tích bên dưới được dành cho lối đi, bàn học, tủ đồ hoặc các khoảng sinh hoạt chung.

Không chỉ phổ biến ở Việt Nam, cách bố trí này cũng xuất hiện tại nhiều mô hình ký túc xá ở Trung Quốc, Nhật Bản,... Sự quen thuộc đến mức nhiều người gần như mặc định rằng: đã là ký túc xá thì sẽ có giường tầng.

Hầu như các giường trong ký túc xá đều là giường tầng.  Ảnh minh họa Xiaohongshu.

Nhưng vì sao loại giường này lại được ưu tiên đến vậy?

Bài toán đầu tiên: Nhiều người nhưng diện tích có hạn

Lý do dễ thấy nhất khiến giường tầng xuất hiện phổ biến trong ký túc xá nằm ở một bài toán rất thực tế: một không gian phải đáp ứng chỗ ở cho nhiều người, trong khi diện tích lại có giới hạn.

Điều này thể hiện khá rõ qua các mô hình nhà ở tập thể dành cho công nhân tại Trung Quốc. Nhân Dân Nhật Báo từng ghi nhận một căn hộ rộng khoảng 130 m² tại Bắc Kinh được sử dụng làm nơi ở cho gần 30 nhân viên nhà hàng. Hai phòng ngủ và cả phòng khách đều được kê giường tầng, tạo ra khoảng 30 chỗ ngủ. Theo bài báo, một trong những lý do các doanh nghiệp lựa chọn cách bố trí này là để tiết kiệm chi phí.

Một bài viết trên Sohu về mô hình nhà ở dành cho lao động phổ thông cũng ghi nhận những căn phòng 4-6 người sử dụng giường tầng. Trong một trường hợp tại Bắc Kinh, căn phòng rộng khoảng 28 m² được bố trí 4 bộ giường tầng, tương đương 8 chỗ ngủ.

Nhìn vào những con số này, lý do của giường tầng trở nên khá dễ hiểu. Thay vì trải chỗ ngủ ra trên mặt sàn, người ta tận dụng cả phần không gian theo chiều cao. Hai người có thể sử dụng hai chỗ ngủ nhưng chỉ cần chung một khoảng diện tích sàn, thay vì mỗi người chiếm một phần riêng.

Ví dụ, nếu một căn phòng cần bố trí chỗ ngủ cho 4 người, việc đặt 4 giường đơn sẽ chiếm khá nhiều diện tích. Trong khi đó, 2 bộ giường tầng vẫn tạo ra đủ 4 chỗ ngủ nhưng để lại thêm khoảng trống cho bàn, tủ quần áo, hành lý và lối đi.

Khi cách bố trí này được áp dụng cho hàng chục, thậm chí hàng trăm phòng, phần diện tích tiết kiệm được sẽ trở thành một con số đáng kể. Đặc biệt với những nơi phải giải quyết chỗ ở cho số lượng lớn công nhân, sinh viên, tận dụng từng mét vuông là bài toán khó có thể bỏ qua.

Mục đích là để tối ưu tiện tích. Ảnh minh họa Xiaohongshu.

Tại Trung Quốc, mô hình ký túc xá sinh viên nhiều người/phòng cũng từng rất phổ biến. Những căn phòng 6-8 người với giường tầng trở thành hình ảnh quen thuộc của nhiều thế hệ sinh viên.

Như vậy, giường tầng không đơn thuần là một kiểu nội thất được dùng theo thói quen. Nó xuất hiện vì đáp ứng đúng nhu cầu của nhà ở tập thể: cùng một diện tích nhưng phải tạo ra được nhiều chỗ ngủ nhất có thể. Và khi số lượng người càng lớn, việc tận dụng được thêm từng khoảng trống trên mặt sàn cũng đồng nghĩa với việc có thể giảm bớt nhu cầu về diện tích xây dựng.

Hầu hết ký túc xá sinh viên đều dùng giường tầng. Ảnh minh họa Xiaohongshu.

Đó cũng là lúc bài toán diện tích bắt đầu gắn trực tiếp với bài toán chi phí.

Và đằng sau diện tích là bài toán chi phí

Với ký túc xá công nhân, điều này càng rõ hơn. Nếu muốn tăng số chỗ ở, doanh nghiệp có thể phải xây thêm phòng, mở rộng khu lưu trú hoặc thuê thêm diện tích. Tất cả đều kéo theo chi phí.

Nếu muốn có thêm chỗ ở, doanh nghiệp có thể xây thêm phòng hoặc thuê thêm diện tích. Nhưng cả hai phương án đều đồng nghĩa với chi phí tăng lên. Trong khi đó, tận dụng phần không gian phía trên bằng giường tầng giúp tăng số chỗ ngủ mà không nhất thiết phải mở rộng căn phòng.

Nói đơn giản, một mét vuông sàn có thể phục vụ nhiều người hơn nếu không gian được sử dụng theo chiều dọc.

Đó cũng là lý do mô hình này phù hợp với những nơi phải bố trí chỗ ở cho số lượng lớn công nhân, sinh viên trong khi ngân sách dành cho nhà ở có giới hạn. Khi nhân con số đó lên hàng chục hoặc hàng trăm phòng, việc tận dụng từng khoảng diện tích nhỏ sẽ tạo ra khác biệt đáng kể.

Nếu ưu điểm lớn nhất của giường tầng là tiết kiệm diện tích, thì mặt trái cũng nằm ở chính điều đó.

Nhiều khu công nghiệp, các nơi ở cho công nhân, nhiều người vẫn để đồ dưới gầm giường, hoặc tận dụng các thanh trên giường làm chỗ phơi đồ.  Ảnh minh họa Xiaohongshu.

Khi quá nhiều người được bố trí trong cùng một phòng, không gian riêng tư giảm xuống, tiếng ồn dễ ảnh hưởng lẫn nhau và những khu vực như lối đi, chỗ để đồ cũng trở nên chật chội hơn.

Vì thế, giường tầng giải quyết rất tốt bài toán chỗ ngủ trong một không gian có hạn, nhưng không có nghĩa đây là cách bố trí mang lại trải nghiệm sống thoải mái nhất. Khi số người trong phòng quá đông, những vấn đề như thiếu không gian riêng tư, tiếng ồn hay chỗ để đồ cũng dễ xuất hiện.

Chính vì vậy, khi điều kiện nhà ở được cải thiện, cách bố trí giường trong ký túc xá cũng bắt đầu thay đổi. Tại Trung Quốc, nếu trước đây giường tầng trên - dưới là hình ảnh quen thuộc trong các phòng ký túc xá sinh viên, thì hiện nay nhiều trường chuyển sang kiểu giường phía trên, bàn học và không gian cá nhân phía dưới.

Hai cách bố trí này thực chất vẫn dựa trên cùng một nguyên tắc: tận dụng chiều cao của căn phòng thay vì chỉ sử dụng mặt sàn. Nhưng mục tiêu đã khác.

Với giường tầng truyền thống, phần không gian theo chiều dọc được dùng để tạo thêm chỗ ngủ, phù hợp với những căn phòng cần bố trí nhiều người. Còn với kiểu giường phía trên, bàn phía dưới, không gian được “trả lại” cho từng người để học tập, cất đồ và sinh hoạt cá nhân.

Sự thay đổi này cho thấy tiêu chuẩn của một chỗ ở tập thể cũng đang dần dịch chuyển. Nếu trước đây câu hỏi quan trọng nhất là “Làm sao để nhiều người có chỗ ngủ?”, thì hiện tại người ta quan tâm thêm “Mỗi người có đủ không gian để sống thoải mái không?”

Vì vậy, việc giường tầng xuất hiện phổ biến trong ký túc xá ở nhiều nơi không đơn thuần vì đây là kiểu giường dành cho sinh viên hay công nhân. Đằng sau nó là một bài toán rất thực tế: nhiều người cần chỗ ở, trong khi diện tích và chi phí đều có giới hạn.

Khi những điều kiện đó thay đổi, nhu cầu của người ở cũng thay đổi theo, và chiếc giường trong ký túc xá cũng được thiết kế lại để đáp ứng một tiêu chuẩn sống mới.

(Tổng hợp)