Chưa đầy 2 tuần nữa là đến Tết Bính Ngọ 2026. Thế nhưng điều khiến không ít người thắc mắc khi tháng Chạp năm Ất Tỵ chỉ có 29 ngày, đồng nghĩa với việc không có ngày 30 Tết như nhiều năm trước. Đáng nói, mãi đến năm 2033, người dân mới lại trải qua ngày 30 Tết.

Thực tế, đây không phải hiện tượng hiếm gặp, mà là đặc điểm quen thuộc của âm lịch loại lịch vận hành theo chu kỳ Mặt Trăng.

Ảnh minh họa

Chuỗi 8 năm vắng bóng ngày 30 Tết

Theo lịch Âm, tháng Chạp năm Ất Tỵ (để đón Tết Bính Ngọ 2026) là tháng thiếu, chỉ có 29 ngày. Điều này đồng nghĩa năm Âm lịch sẽ kết thúc vào ngày 29 tháng Chạp. Lễ Giao thừa sẽ diễn ra vào đêm 29 (tương ứng 16/2/2026 Dương lịch) và người dân sẽ bước sang mùng 1 Tết vào ngày 17/2/2026.

Đáng chú ý, đây không phải là sự kiện đơn lẻ. Năm Ất Tỵ là năm bắt đầu chuỗi 8 năm liên tiếp mà tháng Chạp chỉ có 29 ngày, kéo dài cho tới hết năm 2032. Phải đến Tết Nguyên đán Quý Sửu 2033, tức 7 năm sau Tết Bính Ngọ, chúng ta mới gặp lại ngày 30 tháng Chạp.

Sự "biến mất" dài hạn của ngày 30 Tết khiến dư luận đặt câu hỏi về quy luật chi phối hiện tượng này.

Trước đó, chia sẻ với báo Lao động, nhà nghiên cứu Đặng Vũ Tuấn Sơn - Chủ tịch Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA) - lý giải, mỗi chu kỳ Mặt trăng tròn đến lần trăng tròn tiếp theo là 29,53 ngày, tương đương với 1 tháng Âm lịch. Do không phải ngày chẵn nên các tháng Âm lịch thay phiên nhau có 29 hoặc 30 ngày để bù trừ sao cho khớp với chu kỳ.

Theo tính toán, từ nay đến tận khi kết thúc năm Tân Hợi (2032), tháng Chạp luôn chỉ có 29 ngày. Tuy nhiên, theo ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, điều này không ảnh hưởng gì đến điều kiện tự nhiên hay thời tiết.

Chuyên gia khẳng định: "Đây hoàn toàn chỉ là trùng hợp do quy ước của chính con người. Việc này không hề có nguyên nhân tự nhiên, cũng không liên quan hoặc gây ảnh hưởng gì tới chu kỳ thời tiết mà có chăng chỉ liên quan tới thói quen sinh hoạt và chuẩn bị cho những ngày Tết".

Năm nay, người dân trên cả nước được nghỉ Tết 9 ngày, bắt đầu từ 25.1 đến 2.2 (ngày 26 tháng Chạp năm Giáp Thìn đến mùng 5 tháng 1 năm Ất Tỵ). Dù nghỉ từ 26 Tết nhưng tháng Chạp chỉ có 29 ngày khiến nhiều người có cảm giác thời gian chuẩn bị cho Tết bị rút ngắn.

Có ảnh hưởng đến đời sống?

Trên thực tế, việc tháng Chạp có 29 hay 30 ngày không làm thay đổi phong tục truyền thống. Lễ tất niên và cúng Giao thừa vẫn được tổ chức vào ngày cuối cùng của năm âm lịch - dù đó là ngày 29 hay 30.

Tuy nhiên, trong cảm nhận của nhiều người, “mất” ngày 30 Tết đồng nghĩa thời gian chuẩn bị bị rút ngắn hơn thường lệ. Cảm giác này càng rõ khi năm nay người lao động được nghỉ Tết kéo dài 9 ngày. Dù kỳ nghỉ bắt đầu từ 26 tháng Chạp, nhưng do tháng Chạp chỉ có 29 ngày nên khoảng thời gian cận Tết dường như trôi qua nhanh hơn.

Dưới góc độ khoa học, chuỗi 8 năm không có ngày 30 Tết chỉ là kết quả tất yếu của chu kỳ 29,53 ngày của Mặt Trăng và cách con người quy ước làm lịch để hài hòa giữa âm lịch và dương lịch. Còn với đời sống, dù có hay không ngày 30, thời khắc đoàn viên vẫn diễn ra vào đêm cuối cùng của năm âm lịch - khi mọi gia đình cùng chờ đón khoảnh khắc giao mùa thiêng liêng.