01

Có lẽ tâm lý chung của rất nhiều bậc cha mẹ Á Đông cả đời là gói gọn trong tư tưởng: "Trẻ cậy cha, già cậy con".

Từ khoảnh khắc con chào đời, họ gác lại mọi ước mơ riêng, dốc cạn tiền bạc, thời gian và tâm sức cho con. Họ tin rằng chỉ cần mình hy sinh vô điều kiện, bao dung hết mực thì khi xế chiều sẽ được con cháu quây quần, an hưởng tuổi già.

Nhưng thực tế đôi khi lại rất phũ phàng: Những bậc cha mẹ nuôi con với tâm lý "đầu tư để dưỡng lão" lại là những người dễ bị con cái đối xử lạnh nhạt, thậm chí quay lưng khi về già.

Đây không còn là bi kịch của riêng một vài cá nhân, mà đang trở thành một thực trạng đáng báo động trong đời sống gia đình hiện đại.

02

Nhiều người cả đời bị mắc kẹt trong cái bẫy tư duy: "Bố mẹ cho đi, con cái phải trả lại".

Một khảo sát về chi phí nuôi con cho thấy, để nuôi một đứa trẻ đến năm 18 tuổi, số tiền bỏ ra là một con số khổng lồ, đặc biệt là ở các đô thị lớn. Biết bao cha mẹ thắt lưng buộc bụng, dốc hết tiền tiết kiệm để lo cho con mua nhà, nuôi cháu, trợ cấp cuộc sống. Họ tạo cho mình thói quen nhường nhịn vô điều kiện, đặt nhu cầu của con lên trên hết.

Thế nhưng, một số liệu nghiên cứu xã hội học đã dội gáo nước lạnh vào niềm tin ấy: Những người con nhận được sự trợ cấp quá mức từ cha mẹ lúc trẻ, lại có xu hướng ít tự nguyện gánh vác trách nhiệm phụng dưỡng hoặc chi trả viện phí khi cha mẹ già yếu, đau ốm hơn (thấp hơn tới 41% so với những người tự lập sớm).

Sự hy sinh không giới hạn của cha mẹ đôi khi không nuôi dưỡng được lòng biết ơn, mà lại vô tình tạo ra tâm lý "đòi hỏi" vô tội vạ ở con cái. Họ coi sự giúp đỡ đó là điều hiển nhiên.

Đáng nói hơn, những người ôm giữ tư tưởng "nuôi con để nhờ vả" thường có xu hướng giáo dục kiểu áp đặt và kể công. Họ hay nói những câu như: "Bố mẹ làm tất cả là vì con", "Sau này lớn lên phải nuôi lại bố mẹ đấy". Chiếc vòng kim cô đạo đức này vô tình khiến đứa trẻ lớn lên trong áp lực và cảm giác tội lỗi.

Khi trưởng thành, khát vọng thoát khỏi sự kiểm soát của gia đình để tự do sống cuộc đời mình càng lớn. Khoảng cách cứ thế nảy sinh, và tình cảm gia đình cũng dần trở nên nguội lạnh.

03

Xã hội hiện đại đã thay đổi hoàn toàn tư duy dưỡng lão truyền thống. Các báo cáo gần đây cho thấy tỷ lệ người trẻ còn giữ tư tưởng "nuôi con để phòng thân lúc già" đang giảm mạnh, phần lớn đều tỏ ra hoài nghi.

Người trẻ ngày nay phải gánh trên vai quá nhiều áp lực: cơm áo gạo tiền, áp lực công việc, trả góp mua nhà, nuôi dạy con cái. Bản thân họ nhiều khi lo chưa xong, nên khó có thể gánh vác trọn vẹn kỳ vọng của cha mẹ.

Bên cạnh đó, làn sóng già hóa dân số nhanh chóng khiến tỷ lệ người cao tuổi sống một mình ngày một tăng. Nhiều cha mẹ trẻ dốc hết ruột gan cho con, đến khi già yếu, không còn giá trị hỗ trợ nữa, lại thấy mình bị ra rìa trong cuộc sống mới của con cái.

Ở những gia đình đông con, bi kịch "cha chung không ai khóc" lại càng dễ xảy ra. Các con đùn đẩy trách nhiệm phụng dưỡng cho nhau, khiến những năm tháng cuối đời của cha mẹ càng thêm tủi hổ.

Thực ra, gốc rễ của vòng lặp đau lòng này không hẳn vì con cái bất hiếu, mà là do sự lệch lạc trong tư duy của chính cha mẹ.

Bản chất của việc nuôi dạy con là một hành trình đồng hành rồi học cách buông tay trong tôn trọng, chứ không phải một thương vụ đầu tư có điều kiện.

04

Đặt cược toàn bộ tuổi già của mình vào con cái là một ván bài rủi ro quá lớn. Cha mẹ hy sinh quá mức sẽ làm mờ đi ranh giới trách nhiệm của con; nuôi con theo kiểu "đổi chác" sẽ khó nhận lại được chân tình.

Một tuổi già thảnh thơi thực sự chỉ bắt đầu khi cha mẹ học được cách buông bỏ chấp niệm "cậy con".

Làm cha mẹ, đừng vì con mà bạc đãi chính mình. Hãy tích lũy tài chính, giữ gìn sức khỏe, và tự tìm niềm vui trong cuộc sống của riêng mình. Đó mới là chỗ dựa và đường lui vững chắc nhất.

Mối quan hệ gia đình đẹp nhất là khi đôi bên cùng làm chỗ dựa tinh thần cho nhau, cùng sống tốt cuộc đời của mình, chứ không phải là sự ràng buộc, đòi hỏi hay bào mòn lẫn nhau.

Chỉ khi tự chủ được cuộc sống và không đặt quá nhiều kỳ vọng vào con cái, chúng ta mới có thể mỉm cười đi qua những năm tháng xế chiều một cách bình yên nhất.