Phim Sex Education và những đứa trẻ tưởng nổi loạn nhưng thật ra rất cô đơn

Xem phim Sex Education, nhiều người ban đầu dễ nghĩ đây chỉ là một bộ phim học đường về tuổi mới lớn, nơi những cô cậu học sinh loay hoay với tình bạn, rung động đầu đời, những thay đổi trong cảm xúc và hành trình đi tìm bản sắc của mình. Nhưng càng xem, người lớn càng nhận ra phía sau sự hài hước, táo bạo và có phần khác thường của bộ phim là rất nhiều câu chuyện gia đình khiến người xem phải lặng đi.

Trong phim, các nhân vật trẻ đều mang một vẻ ngoài rất riêng. Otis thông minh nhưng vụng về trong chính cảm xúc của mình. Maeve mạnh mẽ, gai góc, tưởng như không cần ai nhưng bên trong lại chất chứa nhiều tổn thương. Eric luôn cố gắng sống đúng với con người mình, nhưng cũng có lúc phải đối diện với nỗi sợ bị tổn thương. Còn Adam Groff lại là một trường hợp khiến người xem ban đầu dễ khó chịu.

Adam xuất hiện với vẻ ngoài cộc cằn, thô lỗ, thường phản ứng bằng sự gai góc và gần như không biết cách nói ra điều mình thật sự nghĩ. Nhưng càng về sau, phim Sex Education càng hé lộ một góc khác: đằng sau vẻ ngoài bất cần ấy là một đứa trẻ lớn lên trong áp lực, thiếu sự công nhận và không biết phải bộc lộ tổn thương của mình bằng cách nào.

Adam không phải kiểu nhân vật "ngoan" để người lớn dễ thương ngay từ đầu. Cậu khiến người khác mệt mỏi, thậm chí làm tổn thương người xung quanh. Nhưng chính điều đó lại khiến câu chuyện của Adam trở nên đáng nghĩ: có những đứa trẻ không im lặng theo cách ngoan ngoãn, mà im lặng bằng sự chống đối, bằng vẻ lạnh lùng, bằng những hành vi khiến người lớn chỉ nhìn thấy lỗi sai mà không nhìn thấy nỗi đau phía sau.

Từ chi tiết ấy, phim Sex Education gợi ra một điều rất đáng sợ với cha mẹ: đôi khi, thứ con âm thầm chịu đựng không hiện ra bằng nước mắt. Nó có thể hiện ra bằng sự cáu gắt, đóng cửa phòng, né tránh trò chuyện, hoặc một câu "không có gì" lặp đi lặp lại đến mức người lớn tưởng con thật sự ổn.

Xem phim Sex Education mới hiểu: Sự im lặng của con không tự nhiên mà có

Trong nhiều gia đình, cha mẹ thường nghĩ con ít nói vì đến tuổi dậy thì nên thay đổi tính nết. Con đóng cửa phòng, cha mẹ cho rằng con bướng. Con không kể chuyện ở trường, cha mẹ nghĩ con có bí mật. Con chỉ đáp "không có gì", người lớn dễ nổi nóng vì cho rằng con lạnh nhạt, vô tâm.

Nhưng có một khả năng khác đau lòng hơn: con không phải không muốn nói, mà là con đã từng nói nhưng không được lắng nghe.

Có thể đã có lần con kể mình bị bạn trêu, nhưng nhận lại câu: "Chắc con cũng phải thế nào người ta mới nói". Có thể đã có lần con nói mình buồn, nhưng cha mẹ đáp: "Trẻ con thì biết gì mà buồn". Có thể đã có lần con muốn giải thích, nhưng vừa mở miệng đã bị chặn lại bằng câu: "Đừng cãi".

Sau nhiều lần như thế, đứa trẻ sẽ tự rút ra một bài học rất âm thầm: nói ra cũng không ích gì. Từ đó, con bắt đầu giấu bớt cảm xúc, giấu bớt câu chuyện, giấu cả những tổn thương đáng lẽ cần được người lớn nhìn thấy.

Đó cũng là điều khiến phim Sex Education chạm tới nhiều phụ huynh. Bộ phim không chỉ kể chuyện học sinh trưởng thành, mà còn cho thấy một sự thật: có những đứa trẻ không thiếu cha mẹ ở bên, nhưng vẫn thấy mình phải tự xoay xở trong thế giới riêng. Chúng vẫn ăn cơm cùng gia đình, vẫn đi học, vẫn trả lời cha mẹ mỗi ngày, nhưng bên trong đã có một khoảng cách rất xa.

Đến khi cha mẹ nhận ra con không còn tâm sự, mọi thứ thường đã không còn là chuyện của một ngày. Sự im lặng ấy được tích tụ từ rất nhiều lần con muốn nói nhưng người lớn không đủ kiên nhẫn để nghe.

Từ phim Sex Education, chuyên gia tâm lý nói gì về việc trẻ ngừng chia sẻ?

Dưới góc nhìn tâm lý, tuổi vị thành niên là giai đoạn trẻ bắt đầu hình thành bản sắc riêng, nhạy cảm hơn với việc được tôn trọng và công nhận. Trẻ muốn được nhìn nhận như một cá thể độc lập, nhưng điều đó không có nghĩa là con không cần cha mẹ. Ngược lại, đây là giai đoạn trẻ rất cần một người lớn đủ an toàn để có thể quay về khi bối rối.

Theo UNICEF, khi giao tiếp với trẻ tuổi teen, cha mẹ nên thực hành lắng nghe chủ động. Điều này không chỉ là ngồi yên nghe con nói, mà còn là cố gắng hiểu cảm xúc phía sau lời nói của con, không vội phán xét, không lập tức phủ nhận và không biến mọi cuộc trò chuyện thành một bài học đạo đức.

Nhà tâm lý học Lisa Damour cũng từng phân tích rằng khi trẻ buồn bã hoặc gặp rắc rối, phản ứng đầu tiên của người lớn thường là đưa lời khuyên, đặt câu hỏi hoặc cố gắng sửa vấn đề. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, điều trẻ cần trước hết là được thừa nhận cảm xúc. Một câu nói như "Bố mẹ hiểu chuyện này khiến con rất khó chịu" đôi khi có giá trị hơn rất nhiều so với một bài giảng dài.

Các chuyên gia của HealthyChildren.org, thuộc Học viện Nhi khoa Mỹ, cũng khuyến nghị cha mẹ nên tránh phản ứng quá mức khi con chia sẻ chuyện khó nói. Nếu mỗi lần con mở lòng, cha mẹ đều hoảng hốt, tức giận, tra hỏi hoặc quy chụp, trẻ sẽ dần học cách tự bảo vệ mình bằng sự im lặng

Điều này không có nghĩa là cha mẹ phải đồng ý với mọi suy nghĩ hay hành vi của con. Trẻ vẫn cần giới hạn, nguyên tắc và sự hướng dẫn. Nhưng trước khi sửa con, cha mẹ cần kết nối với con. Trước khi hỏi "ai đúng ai sai", hãy hỏi "chuyện đó đã khiến con cảm thấy thế nào".

Sau cùng, phim Sex Education khiến người lớn phải nhìn lại không phải vì bộ phim đưa ra một công thức nuôi dạy con hoàn hảo. Nó nhắc cha mẹ về một điều giản dị: đừng vội mừng khi con "ngoan" đến mức không bao giờ than phiền. Đôi khi, phía sau một đứa trẻ quá im lặng là rất nhiều điều con đã âm thầm chịu đựng rất lâu.

Theo HealthyChildren, UNICEF, CDC