Trẻ em không chỉ lớn lên từ những bữa ăn đủ đầy, những bài học hay lời dạy của cha mẹ. Các em còn lớn lên từ cách người lớn trò chuyện, chơi cùng, vận động và hiện diện bên con mỗi ngày.

Khi quan niệm về nuôi dạy thay đổi, “đồng hành” ngày càng được nhắc đến như một cách để cha mẹ xây dựng mối quan hệ gần gũi hơn với con - không cố tạo ra một đứa trẻ theo khuôn mẫu, mà cùng con khám phá cách trưởng thành phù hợp với chính mình.

Từ người dẫn đường đến người đồng hành

Một đứa trẻ khỏe mạnh cần dinh dưỡng đầy đủ, giấc ngủ phù hợp, được học tập và vui chơi trong môi trường an toàn. Nhưng bên cạnh đó còn có một nhu cầu quan trọng không kém: được kết nối.

Trong nhiều gia đình, cha mẹ từng quen với vai trò người định hướng: Người lớn đặt ra nguyên tắc, lựa chọn điều tốt nhất, còn trẻ có trách nhiệm nghe theo. Ngày nay, cách nhìn ấy đang dần thay đổi. Cha mẹ quan tâm nhiều hơn đến cảm xúc, nhu cầu và cá tính riêng của con, đồng thời tìm cách xây dựng mối quan hệ hai chiều trong gia đình.

Sự kết nối không nhất thiết phải đến từ những hoạt động cầu kỳ. Đó có thể là một bữa cơm cả nhà cùng ngồi, một buổi chiều đi bộ ngoài trời, lúc cha mẹ kiên nhẫn nghe con kể chuyện ở trường hay đơn giản là khi con muốn thử một điều mới và người lớn hỏi: “Con muốn thử như thế nào?”.

Những khoảnh khắc tưởng nhỏ ấy giúp trẻ cảm thấy mình được lắng nghe, được tôn trọng và có không gian để bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc.

Đồng hành vì thế không có nghĩa cha mẹ đứng bên cạnh để quyết định thay con mọi việc. Đó là quá trình cha mẹ cùng con trải nghiệm, quan sát và điều chỉnh cách nuôi dạy theo từng giai đoạn trưởng thành.

Khi con lớn lên, cha mẹ cũng lớn lên cùng con

Với nhà báo Trần Mai Anh, Nhà sáng lập Chương trình Thiện Nhân & Social Impact, thành viên Hội đồng Thẩm định WeFamily Awards 2026, “đồng hành cùng con” không phải một lựa chọn đối lập với việc nuôi dạy con. Chị gọi đó là một hành trình hai chiều.

“Nuôi con mà đồng hành cùng con thì là điều đương nhiên. Nhưng ở nhà tôi, không hẳn là tôi đồng hành với các con. Mẹ con đồng hành với nhau”, chị chia sẻ.

Khi các con còn nhỏ, chị quyết định thay chúng gần như mọi thứ: ăn gì, học ở đâu, khi nào cần đi bác sĩ, điều gì nguy hiểm và điều gì được phép. Đó là phần việc của cha mẹ khi một đứa trẻ chưa đủ khả năng tự quyết định.

Nhưng trẻ con lớn lên. Và cha mẹ cũng phải học cách quyết định thay ít đi.

Trong gia đình chị, các con có việc của các con, mẹ có việc của mẹ. Khi con ngồi học, mẹ làm công việc của mình. “Việc của mẹ không phải là dạy học. Việc học là việc của con. Mẹ có thể pha cho con cốc nước cam, cốc sữa vì mẹ là mẹ và mẹ thích chăm con. Nhưng mẹ không thể học thay con”, chị nói.

Thay vì thường xuyên bảo con phải sống thế nào, chị kể cho con nghe mình sẽ làm gì nếu ở trong một hoàn cảnh nhất định. Con thấy phù hợp thì học, không phù hợp có thể chọn cách khác.

Điều thú vị là sự học hỏi không chỉ đi theo một chiều từ cha mẹ sang con. “Con tôi học bằng chính cách sống hàng ngày của tôi, bằng cách tôi đối xử với mọi người, với cuộc sống và với chính con mình. Nhưng ngược lại, tôi cũng nhìn cách các con phản ứng, cách chúng xử lý mọi chuyện để học và điều chỉnh mình”, chị chia sẻ.

Ba người con trai giờ đã lớn. Trong nhà, chuyện vui kể, chuyện không vui cũng kể. Mẹ mệt thì mẹ nói. Con gặp chuyện thì con kể. Không ai nhất thiết phải biến khó khăn thành một vấn đề quá lớn để người khác lập tức lao vào giải quyết.

“Bọn chị là những người kể chuyện với nhau”, chị nói.

Có lẽ đó cũng là một cách khác để định nghĩa sự đồng hành: không phải lúc nào cũng giải quyết vấn đề thay nhau, mà là biết mình luôn có một nơi để trở về và kể câu chuyện của mình.

Những mùa hè không điện thoại

Những năm các con còn nhỏ, mùa hè của gia đình Trần Mai Anh thường gắn với những hoạt động rất giản dị.

Xuống công viên, mỗi đứa một chiếc xe. Có mùa hè, Thiện Nhân quẳng nạng sang một bên, chạy theo đám trẻ trong khu đi đổ dế. Bọ ngựa, chuồn chuồn, bọ dừa bắt được thường chỉ ở lại một đêm rồi được thả về tự nhiên. Sau những trận mưa, cả nhà lại nhặt những con giun bò lên đường, đặt chúng lên lá rồi mang về chỗ đất ẩm.

Tuổi thơ của các con khi ấy đầy những việc nhỏ như thế.

Rồi đến những mùa hè học bơi. Những ngày đầu, Nhân xuống nước thường bị lật về phía chân bị mất. Mẹ tìm được một thầy dạy trẻ khuyết tật, dù lớp học cách nhà khá xa. Chiều nào, mấy mẹ con cũng cùng nhau di chuyển giữa giờ thành phố đông đúc. Sau đó, tìm được lớp gần hơn, cả ba anh em đều đặn đi bơi từ 6 đến 9 giờ tối.

Nhiều năm sau, khi con đã lớn, hai mẹ con nhắc lại những ngày cậu bé “lượn nát cả khu nhà”. Chị chỉ cười: “Nhưng lượn thế tuổi thơ cũng hay, mẹ thấy chẳng sao cả”.

Đó cũng là tinh thần có thể nhìn thấy trong cách nhiều gia đình hiện đại tiếp cận chuyện vận động của trẻ: không biến vận động thành một nhiệm vụ phải hoàn thành, mà đưa nó trở thành một phần tự nhiên của đời sống gia đình.

Một buổi chiều đi bộ, một chuyến đạp xe cuối tuần, một trận bóng giữa bố và con hay vài giờ vui chơi ngoài trời đều có thể trở thành khoảng thời gian để trẻ vận động, khám phá và cha mẹ thực sự hiện diện bên con.

Khi người lớn cùng tham gia, thông điệp về một lối sống năng động không còn nằm ở lời nhắc “con phải vận động”, mà được truyền đi bằng chính cách cha mẹ sống.

Growing With Love: Cùng con lớn lên

Gia đình là cộng đồng đầu tiên một đứa trẻ thuộc về. Tại đó, trẻ học cách giao tiếp, chia sẻ, hợp tác, bày tỏ cảm xúc và tôn trọng người khác. Những bài học ấy không nhất thiết bắt đầu từ những lời dạy lớn lao, mà có thể hình thành qua một bữa cơm, một buổi chơi, một cuộc trò chuyện trước giờ ngủ hay một lần cha mẹ chọn lắng nghe thay vì vội phán xét.

Khi những khoảnh khắc ấy được duy trì, gia đình trở thành nơi trẻ cảm thấy mình được thuộc về và được kết nối.

Đó cũng là tinh thần của Growing With Love - không chỉ là yêu thương và chăm sóc một đứa trẻ, mà là cùng nhau xây dựng một môi trường để cả gia đình trưởng thành.

Trẻ lớn lên qua từng giai đoạn, cha mẹ cũng phải học cách thay đổi: biết lắng nghe nhiều hơn, trao cho con sự tự do phù hợp và chấp nhận rằng con có thể chọn một con đường khác với điều mình từng nghĩ.

Nuôi con vì thế không chỉ là chuẩn bị cho một đứa trẻ bước vào tương lai. Đó còn là hành trình một gia đình cùng xây dựng những giá trị của mình trong hiện tại.

Cha mẹ vẫn là người lớn, nhưng không nhất thiết lúc nào cũng phải đứng trước con. Đôi khi, điều con cần là một người lớn sẵn sàng bước chậm lại, đi cùng con và cùng nhìn về một hướng.

Để rồi trên hành trình ấy, cả con và cha mẹ đều lớn lên.