Gan nắm giữ nhiều vai trò quan trọng để duy trì sức khỏe con người, gồm cả chức năng nội tiết và ngoại tiết. Ví dụ như chức năng chống độc, giải độc, chuyển hóa, dự trữ (máu, glucid, vitamin) và tạo mật… Tuy nhiên, cơ quan này lại rất dễ tổn thương, hình thành bệnh tật trong âm thầm từ những thói quen rất nhỏ hàng ngày, bao gồm cả ăn uống. 

Trường hợp của anh Hứa (Thượng Hải, Trung Quốc) chính là một trong những ví dụ điển hình. Anh luôn tự hào vì đã 40 tuổi nhưng chưa từng động đến một giọt rượu bia, luôn tự nấu ăn ở nhà. Thế nhưng, đi khám vì vàng da, mệt mỏi, đau tức vùng sườn lại "lộ" ra ung thư gan. Bác sĩ hỏi kỹ hơn về lối sống mới biết, anh cực mê đồ ngọt và món chiên rán. Nấu món gì cũng bỏ nhiều đường, thích nhất là thịt chiên ngập dầu. Cứ như vậy nhiều năm, gan đổ bệnh nặng mà không hề hay biết.

Ảnh minh hoạ

Bác sĩ điều trị của anh Hứa nhắc nhở, uống nhiều bia rượu luôn là thói xấu đầu tiên được nhắc đến trong chế độ ăn uống gây hại cho gan. Nhưng ngay trong bếp cũng có một số gia vị khi ăn quá nhiều khiến gan tổn thương, mắc bệnh mà ít người biết đến như:

1. Dầu ăn

Việc tiêu thụ quá nhiều chất béo khiến gan phải làm việc quá tải, dễ dẫn đến tình trạng tích tụ mỡ và viêm nhiễm kéo dài. Đặc biệt, các loại dầu để lâu bị oxy hóa hoặc dầu tái sử dụng nhiều lần sẽ sản sinh ra các độc tố nguy hiểm, trực tiếp phá hủy tế bào gan và làm tăng nguy cơ ung thư.

Để bảo vệ sức khỏe, nên hạn chế tối đa các món chiên rán và tuyệt đối không dùng lại dầu đã qua nhiệt. Mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ khoảng 20g đến 25g dầu ăn mỗi ngày, ưu tiên các loại chất béo chưa bão hòa từ thực vật thay vì mỡ động vật. Việc bảo quản dầu ăn đúng cách trong thời gian ngắn sau khi mở nắp giúp ngăn chặn sự biến chất của thực phẩm, đảm bảo hệ thống chuyển hóa luôn hoạt động ổn định.

Ảnh minh hoạ

2. Đường

Tiêu thụ quá mức chất ngọt là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh gan nhiễm mỡ không do bia rượu và các tình trạng viêm nhiễm nội tạng. Lượng đường dư thừa thường được lưu trữ dưới dạng chất béo, làm thay đổi cấu trúc gan và thúc đẩy các nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Không chỉ đường gia vị, các loại đồ uống hay thực phẩm quá ngọt cũng khiến cơ thể dễ béo phì và suy giảm khả năng tự phục hồi của gan. Cắt giảm độ ngọt trong thực đơn hằng ngày giúp bảo vệ gan khỏi áp lực oxy hóa và duy trì chỉ số sức khỏe lý tưởng.

Lượng đường bổ sung được khuyến cáo không nên vượt quá 25g đến 37.5g mỗi ngày tùy thể trạng, nhằm tránh việc năng lượng dư thừa tích tụ dưới dạng chất béo trong các mô gan.

3. Nước tương

Nước tương (hay còn gọi xì dầu) là một loại nước chấm cũng như gia vị trong nấu ăn phổ biến với người Việt bởi hương vị thơm ngon. Nhưng nếu sử dụng quá nhiều sẽ có ảnh hưởng nhất định tới sức khỏe, đặc biệt là gan.

Do nó có nguồn gốc từ quá trình lên men của đậu nành. Trong quá trình này sẽ sinh ra amoni nitrit - một chất có khả năng gây ung thư. Trong khi gan là bộ phận thải độc chính của cơ thể, dù biết amoni nitrit là chất độc nhưng cơ thể vẫn vận chuyển đến gan để đào thải.

Nếu sử dụng quá nhiều nước tương, đồng nghĩa với việc gia tăng tiếp xúc giữa gan và amoni nitrit sẽ khiến quá trình phân chia tế bào gan sẽ bị gián đoạn, ức chế. Thời gian dài, gan sẽ dần bị tổn thương thậm chí là xơ hóa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng gan.

Ảnh minh hoạ