Trong nhiều gia đình, khu vực mái nhà thường ít được chú ý đến sau khi hoàn thiện xây dựng, trừ những lúc cần sửa chữa hoặc kiểm tra các thiết bị. Đây cũng là nơi nhiều nhà lựa chọn đặt bồn chứa nước sinh hoạt để thuận tiện cho việc cấp nước xuống các tầng. Tuy nhiên, vì nằm ở vị trí khuất tầm mắt, chiếc bồn này đôi khi bị gia chủ "bỏ quên" suốt nhiều tháng, thậm chí cả năm mà không kiểm tra hay vệ sinh. Ít ai để ý rằng, bụi bẩn, cặn lắng, rong rêu, côn trùng hoặc những hư hỏng nhỏ ở nắp bồn, đường ống đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng nước và quá trình sử dụng. Nếu gia đình đã lâu chưa lên mái kiểm tra khu vực này, có một số điều nhất định không nên bỏ qua.

1. Kiểm tra nắp bồn nước, không để côn trùng và bụi bẩn lọt vào

Đây là chi tiết nhỏ nhưng có ảnh hưởng trực tiếp đến độ sạch của nguồn nước. Nắp bồn nước có nhiệm vụ ngăn bụi, lá cây, côn trùng, chim chóc và các dị vật từ bên ngoài rơi vào bên trong. Tuy nhiên, sau thời gian dài sử dụng, nắp có thể bị lỏng, lệch, nứt vỡ hoặc không còn khít với miệng bồn. Gia đình nên quan sát xem nắp bồn có được đậy kín hay không, phần gioăng cao su (nếu có) còn nguyên vẹn không. Đặc biệt, cần chú ý những khe hở quanh miệng bồn, bởi đây có thể là nơi khiến muỗi, gián, kiến hoặc các loại côn trùng khác xâm nhập. Nếu phát hiện nắp bị hỏng, cần thay thế hoặc sửa chữa phù hợp, không nên dùng những vật dụng tạm bợ để che chắn trong thời gian dài. Ngoài ra, lỗ thông hơi và các đường ống dẫn vào bồn cũng cần có biện pháp bảo vệ phù hợp, tránh trở thành đường xâm nhập của côn trùng và dị vật. Tuy nhiên, không nên bịt kín hoàn toàn các bộ phận này nếu chúng được thiết kế để đảm bảo thông khí và vận hành của hệ thống.

2. Quan sát bên trong bồn, chú ý cặn lắng và rong rêu

Sau một thời gian chứa nước, cặn khoáng, bùn đất và các hạt nhỏ có thể lắng xuống đáy bồn. Nếu nguồn nước đầu vào có nhiều tạp chất hoặc bồn không được vệ sinh định kỳ, lượng cặn này có thể tích tụ ngày càng nhiều. Một vấn đề khác cần chú ý là rong rêu và lớp màng bám trên thành bồn. Tình trạng này dễ xuất hiện hơn khi bồn có ánh sáng lọt vào, nắp không kín hoặc bề mặt bên trong đã lâu không được làm sạch. Đặc biệt, những bồn đặt ngoài trời, thường xuyên tiếp xúc với nhiệt độ và ánh nắng cao càng cần được kiểm tra cẩn thận. Khi kiểm tra, gia đình nên chú ý màu sắc, độ trong của nước, tình trạng cặn lắng và các mảng bám có thể quan sát được. Nếu phát hiện nhiều cặn, rong rêu hoặc lớp màng bất thường, nên tiến hành vệ sinh bồn đúng cách trước khi tiếp tục sử dụng.

Lưu ý, không nên chỉ dựa vào màu sắc hay độ trong của nước để đánh giá chất lượng. Một số tác nhân gây ô nhiễm không thể nhận biết bằng mắt thường hoặc qua mùi vị.

3. Kiểm tra thân bồn, chân đế và các vị trí có nguy cơ rò rỉ

Bồn nước trên mái nhà thường phải chịu tác động của nắng, mưa, gió và sự thay đổi nhiệt độ trong thời gian dài. Vì vậy, ngoài việc kiểm tra bên trong, gia đình cũng cần quan sát kỹ tình trạng bên ngoài của bồn. Với bồn nhựa, nên chú ý các dấu hiệu như nứt, phồng, biến dạng, bạc màu hoặc những vị trí có dấu hiệu rò rỉ. Với bồn inox, cần quan sát các mối nối, đường hàn và khu vực tiếp xúc với nước để phát hiện dấu hiệu ăn mòn, rỉ sét hoặc hư hỏng. Chân đế và bệ đặt bồn cũng là bộ phận không thể bỏ qua. Bồn chứa nước có trọng lượng rất lớn khi đầy, do đó kết cấu đỡ cần đảm bảo chắc chắn, cân bằng và phù hợp với tải trọng. Nếu phát hiện chân đế bị nghiêng, nứt, lún hoặc có dấu hiệu xuống cấp, gia đình nên liên hệ đơn vị chuyên môn để kiểm tra. Đặc biệt, không nên tự ý trèo lên mái, đứng trên bồn hoặc tác động mạnh vào những vị trí nghi ngờ mất an toàn. Việc kiểm tra và sửa chữa bồn nước trên cao nên được thực hiện bởi người có chuyên môn, có thiết bị bảo hộ phù hợp.

4. Đừng bỏ qua đường ống dẫn nước và van phao

Một chiếc bồn nước sạch sẽ nhưng hệ thống đường ống xuống cấp cũng có thể khiến chất lượng nước sinh hoạt bị ảnh hưởng. Bởi vậy, khi kiểm tra bồn, gia đình nên quan sát cả đường ống cấp nước, ống dẫn nước ra, các mối nối và van khóa. Đường ống bị nứt, rò rỉ hoặc mối nối lỏng có thể khiến nước thất thoát, đồng thời tạo điều kiện cho bụi bẩn và các tác nhân bên ngoài xâm nhập trong một số trường hợp. Nếu thấy khu vực quanh đường ống thường xuyên ẩm ướt, có vết nước chảy hoặc xuất hiện rêu mốc, cần tìm nguyên nhân để xử lý. Bên cạnh đó, van phao có nhiệm vụ kiểm soát lượng nước cấp vào bồn. Nếu bộ phận này bị kẹt, hỏng hoặc hoạt động không chính xác, nước có thể liên tục chảy vào gây tràn bồn hoặc ngược lại, khiến bồn không được cấp đủ nước. Gia đình nên kiểm tra xem van phao có hoạt động bình thường không, nắp bồn có bị nước tràn làm ướt thường xuyên không và hệ thống cấp nước có dấu hiệu bất thường nào không. Nếu không có kinh nghiệm sửa chữa, tốt nhất nên nhờ thợ kỹ thuật kiểm tra thay vì tự tháo lắp.

5. Vệ sinh bồn nước định kỳ, không đợi đến khi nước có mùi lạ

Ngay cả khi bồn nước được đậy kín và không có dấu hiệu hư hỏng, việc vệ sinh định kỳ vẫn rất cần thiết. Theo khuyến nghị vệ sinh bồn chứa nước sinh hoạt phổ biến, gia đình có thể cân nhắc làm sạch khoảng 3-6 tháng/lần, tùy thuộc vào chất lượng nguồn nước đầu vào, điều kiện lưu trữ và mức độ sử dụng. Nếu nguồn nước có nhiều cặn hoặc bồn thường xuyên xuất hiện rong rêu, cần kiểm tra và vệ sinh sớm hơn. Khi vệ sinh, cần ngắt nguồn cấp nước, xả nước theo quy trình phù hợp và sử dụng dụng cụ làm sạch dành riêng cho bồn chứa nước sinh hoạt. Không nên sử dụng xà phòng, nước tẩy rửa gia dụng hoặc hóa chất không rõ nguồn gốc vì có thể để lại tồn dư ảnh hưởng đến chất lượng nước. Nếu cần khử trùng, phải sử dụng sản phẩm phù hợp với bồn chứa nước sinh hoạt và tuân thủ đúng hướng dẫn về nồng độ, thời gian tiếp xúc cũng như xả tráng.

Một lưu ý quan trọng là không tự chui vào bên trong bồn để cọ rửa. Đây là không gian kín, có thể tiềm ẩn nguy cơ thiếu oxy hoặc tích tụ khí nguy hiểm. Việc vệ sinh bồn trên mái cũng có nguy cơ té ngã, đặc biệt khi bề mặt ướt trơn. Gia đình nên thuê đơn vị vệ sinh chuyên nghiệp nếu không có đủ thiết bị và điều kiện an toàn.

6. Để ý những dấu hiệu bất thường của nước sinh hoạt

Ngoài việc kiểm tra trực tiếp bồn chứa, gia đình cũng nên chú ý đến chất lượng nước sử dụng hằng ngày. Một số dấu hiệu cần quan tâm gồm nước đột ngột chuyển màu, có mùi lạ, xuất hiện cặn hoặc các hạt nhỏ khi xả ra từ vòi. Nếu nhận thấy những thay đổi này, không nên chủ quan cho rằng đó chỉ là hiện tượng bình thường do đường ống lâu ngày không sử dụng. Nguyên nhân có thể đến từ nguồn cấp nước, đường ống dẫn hoặc chính bồn chứa trên mái.

Trong trường hợp nghi ngờ nước bị ô nhiễm, gia đình nên tạm ngừng sử dụng cho mục đích ăn uống, nấu nướng và đánh răng cho đến khi xác định được nguyên nhân. Có thể liên hệ đơn vị cấp nước hoặc đơn vị kiểm nghiệm để kiểm tra chất lượng nước khi cần thiết. Việc đun sôi nước cũng không loại bỏ được tất cả các chất ô nhiễm hóa học có thể tồn tại trong nước.