Theo ông Pushkar Saran Giám đốc điều hành khu vực Đông Nam Á và Nam Á (Viện Khảo thí giáo dục Hoa Kỳ - ETS) cho biết tháng 3-2026, ETS đã phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo khảo sát năng lực sử dụng tiếng Anh trong trường học của 35.000 giáo viên thuộc 6 tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, TP.HCM, Quảng Ninh, Đồng Nai, Lào Cai và Phú Thọ.

Những người tham gia là giáo viên môn Tiếng Anh, giáo viên môn khác trong nhóm giáo viên được đánh giá có năng lực tiếng Anh thành thạo. Các giáo viên thực hiện bài thi TOEIC link đánh giá kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, trình độ từ A1 đến C1 theo chuẩn quốc tế.

Ông Pushkar Saran cho biết kết quả đánh giá chưa được công bố chi tiết nhưng đánh giá chung là "chưa được khả quan". Kết quả này sẽ là cơ sở cho Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các sở Giáo dục và Đào tạo xây dựng lộ trình nâng cao năng lực ngoại ngữ cho giáo viên, đặc biệt là giáo viên đang dạy tiếng Anh.

Về đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2045" của Việt Nam, ông Pushkar Saran cho rằng có hai thách thức lớn nhất để đạt được mục tiêu. Đầu tiên năng lực tiếng Anh của giáo viên dạy tiếng Anh và giáo viên các bộ môn khác  phải được cải thiện đáng kể. Theo đánh giá của ETS thì cả những giáo viên giỏi nhất cũng phải nỗ lực cải thiện năng lực tiếng Anh lên bậc cao nhất. “Cần phải có những giáo viên hiểu được tiếng Anh mới có thể truyền tải kiến thức và năng lực ngôn ngữ cho học sinh", ông Pushkar Saran nói.

Thứ hai, số lượng giáo viên còn rất hạn chế. Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam đã trao đổi với ETS làm thế nào để AI có thể hỗ trợ giải quyết vấn đề thiếu giáo viên, nâng cao năng lực giáo viên. Nhưng ông Pushkar Saran nhấn mạnh khi mỗi người chưa thể giao tiếp được bằng tiếng Anh thực sự thì không thể học tốt tiếng Anh. Mọi thứ phải bắt đầu từ trên trở xuống, giáo viên phải thành thạo tiếng Anh thì học sinh mới có thể tiếp thu theo.

Bà Đoàn Nguyễn Vân Khanh - Giám đốc điều hành Tổ chức Giáo dục IIG Việt Nam cho biết từ năm 2000 - 2026, việc dạy và học tiếng Anh trong trường học  có nhiều thay đổi. Năm 2005 các trường đại học đưa chuẩn đầu ra bài thi TOEIC chỉ khoảng 300 - 400 điểm, còn hiện tại hầu hết các trường đã sử dụng chuẩn đầu ra 650 điểm, thậm chí 800 điểm. Những năm 2005 - 2010, tiếp viên hàng không thi tuyển chỉ cần khoảng 200 - 250 TOEIC đã được tuyển thì nay mức thấp nhất 550 hoặc 650 tùy hãng.

Tuy nhiên, việc lấp chỗ trống về số lượng cũng như chất lượng giáo viên tiếng Anh để đạt mục tiêu của đề án  "Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học" vẫn là thách thức.

Theo đề án từ cấp giáo dục mầm non đến đại học, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên trên cả nước, ước tính đề án tác động đến khoảng 50.000 cơ sở giáo dục với gần 30 triệu trẻ em, học sinh, sinh viên, cùng khoảng 1 triệu cán bộ quản lý, giáo viên. Thời gian thực hiện là 20 năm, trải qua 3 giai đoạn chính. Để chuẩn bị điều kiện thực hiện, ở bậc mầm non cần thêm biên chế vị trí việc làm cho giáo viên tiếng Anh mầm non, ước tính thêm 12.000 người. Bậc tiểu học, với quy định tiếng Anh dạy bắt buộc từ lớp 1 sẽ phát sinh thêm 10.000 biên chế cho giáo viên tiếng Anh tiểu học. Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục cần đào tạo, bồi dưỡng tiếng Anh và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm coh ít nhất 200.000 giáo viên dạy tiếng Anh từ nay đến 2035 để đáp ứng nhu cầu, mục tiêu đề án.