Gan được mệnh danh là "nhà máy hóa chất" lớn nhất của cơ thể khi đảm nhận hơn 500 chức năng sống còn, bao gồm thải độc, chuyển hóa chất béo và tổng hợp protein. Tuy nhiên, do không có dây thần kinh cảm giác đau, lá gan thường gánh chịu tổn thương trong âm thầm. Việc duy trì thói quen tiêu thụ các loại đồ uống không lành mạnh hằng ngày chính là nguyên nhân hàng đầu khiến tế bào gan bị vắt kiệt, dẫn đến viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ và làm tăng nguy cơ ung thư gan.

Ảnh minh họa

Nếu không muốn điều này xảy ra, có 4 loại đồ uống bạn nên học cách kiểm soát liều lượng hoặc tránh càng xa càng tốt:

1. Nước ngọt có ga

Nước ngọt có ga chứa lượng lớn đường, đặc biệt là Fructose dạng siro ngô (HFCS). Không giống như Glucose có thể tiêu thụ bởi hầu hết các tế bào, đường Fructose chỉ có thể được chuyển hóa duy nhất tại gan.

Nghiên cứu công bố bởi Đại học Tufts (Mỹ) cho thấy việc tiêu thụ loại đường này thường xuyên gây tích tụ chất béo trung tính (Triglyceride) trong gan, dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD). Bên cạnh đó, các khảo sát y khoa cũng chỉ ra rằng những người uống trên 2 lon nước ngọt có ga mỗi ngày có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu cao gấp 5 lần so với người không uống.

Ảnh minh họa

Điều này là do gan phải làm việc quá tải để chuyển hóa lượng đường này, tạo nên các giọt mỡ tích tụ kích hoạt phản ứng viêm, lâu dần dẫn đến xơ gan và tiến triển thành ung thư gan nếu kéo dài.

2. Nước ép trái cây

Nhiều người lầm tưởng nước ép trái cây lành mạnh, nhưng khi loại bỏ hoàn bộ chất xơ hòa tan, cả nước ép tươi lẫn nước ép đóng hộp đều chứa hàm lượng đường Fructose tự do rất cao. Khi uống vừa phải và chọn loại trái cây ít đường sẽ tốt, còn uống quá nhiều sẽ trở thành "kẻ thù" với lá gan.

Nghiên cứu của Đại học Emory (Mỹ) chứng minh rằng đường Fructose nồng độ cao từ nước trái cây làm tăng nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu hơn 30%. Đối với nước trái cây đóng hộp, tình hình còn nghiêm trọng hơn vì chúng chứa thêm chất bảo quản, hương liệu và đường hóa học. Điều này bắt gan phải tăng cường hoạt động để loại bỏ các độc tố, lâu dần khiến chức năng gan suy giảm, tích tụ nhiều mỡ, dễ bị viêm gan và xơ gan tấn công.

3. Rượu bia

Rượu bia từ lâu đã được y học xác định là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan nghiêm trọng. Thành phần Ethanol trong rượu bia khi chuyển hóa tại gan sẽ tạo ra Acetaldehyde, là một chất độc hóa học gây viêm cấp tính, tàn phá màng tế bào và hủy hoại các mô gan.

Ảnh minh họa

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc uống 3 - 4 đơn vị rượu mỗi ngày trong thời gian dài làm tăng nguy cơ xơ gan đến 37%. Rượu bia cũng làm suy giảm khả năng chống lại các gốc tự do của hệ thống chống oxy hóa trong gan, dẫn đến tổn thương tế bào lan rộng, hình thành các mô sẹo không thể phục hồi và làm gia tăng nguy cơ ung thư gan.

4. Trà pha quá đặc

Không thể phủ nhận rằng trà luôn nằm trong nhóm thực phẩm tốt cho sức khỏe. Thậm chí, trà xanh còn chứa nhiều hoạt chất hỗ trợ thải độc và giảm mỡ gan. Tuy nhiên, đó là khi bạn uống trà đúng cách. Nếu uống trà pha quá đặc trong thời gian dài, hàm lượng Caffeine và Polyphenol (đặc biệt là Catechin/EGCG) ở nồng độ cực cao có thể phản tác dụng, khiến gan tổn thương nặng nề.

Theo nghiên cứu của Đại học Y Harvard (Mỹ), việc tiêu thụ từ 5 - 7 tách trà đặc mỗi ngày làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào gan do sự tích lũy quá mức các hợp chất này. Caffeine trong trà đặc kích thích hệ thần kinh và làm tăng hoạt động chuyển hóa của gan quá mức, dễ gây viêm gan mãn tính. Bên cạnh đó, nồng độ Polyphenol dư thừa dẫn đến hiện tượng mất cân bằng oxy hóa (Stress oxy hóa) trong tế bào, tàn phá cấu trúc mô gan và thúc đẩy quá trình xơ hóa.

Làm gì để bảo vệ và tăng cường chức năng gan?

Bên cạnh việc cắt giảm các loại đồ uống gây hại kể trên, bạn có thể chủ động bảo vệ "nhà máy giải độc" của cơ thể bằng những thói quen đơn giản sau:

- Uống đủ từ 1,5 - 2 lit nước lọc mỗi ngày: Nước lọc giúp làm loãng dòng máu, hỗ trợ gan vận chuyển và đào thải các chất cặn bã ra khỏi cơ thể hiệu quả hơn.

- Tăng cường thực phẩm giàu chất xơ và chất chống oxy hóa: Bổ sung các loại rau họ cải (bông cải xanh, bắp cải), các loại hạt và quả mọng giúp kích hoạt enzyme giải độc gan tự nhiên.

Ảnh minh họa

- Duy trì vận động thể chất đều đặn: Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp đốt cháy Triglyceride dư thừa, từ đó làm giảm nguy cơ tích tụ mỡ trong gan.

- Hạn chế thức khuya sau 23 giờ: Khung giờ từ 23 giờ đến 3 giờ sáng là thời điểm vàng để gan thực hiện cơ chế tự phục hồi và đào thải độc tố tối ưu.

- Định kỳ kiểm tra sức khỏe: Siêu âm gan và xét nghiệm chỉ số men gan (AST, ALT) 6 tháng/lần để phát hiện sớm các bất thường và điều trị kịp thời.

Tổng hợp