Chúng ta đều biết rượu bia là "kẻ thù truyền kiếp" của lá gan. Uống càng nhiều rượu bia thì gan "hỏng" càng nhanh. Do khi rượu bia đi vào cơ thể, gan phải hoạt động hết công suất để chuyển hóa ethanol thành các chất không độc. Quá trình gồng gánh này kéo dài sẽ làm chết các tế bào gan, gây ra hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng như gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan và cuối cùng là ung thư gan.

Rượu bia hủy hoại gan một cách trực diện và tàn khốc, biến cơ quan thải độc này thành một "nhà kho" chứa đầy tổn thương. Nhưng người cả đời không uống rượu bia vẫn có thể mắc các bệnh về gan kể trên. Nhất là nếu ăn nhiều 4 món "phá gan" còn nhanh hơn cả rượu bia nếu dùng nhiều, ăn mỗi ngày dưới đây:

1. Thực phẩm bị nấm mốc dù rất nhỏ

Nhiều người có thói quen tiết kiệm, khi thấy các loại hạt như lạc (đậu phộng), hạt điều, hạnh nhân hoặc ngũ cốc, tỏi, rau củ... bị nấm mốc nhẹ thường chỉ cắt bỏ phần hỏng rồi ăn tiếp. Đây là sai lầm cực kỳ nguy hại.

Ảnh minh họa

Khi nấm mốc đã xuất hiện bằng mắt thường, thực phẩm thực chất đã bị ô nhiễm sâu bởi bào tử nấm Aspergillus flavus. Quá trình này sản sinh ra Aflatoxin (đặc biệt là Aflatoxin B1), là chất siêu độc tính được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm 1 các chất gây ung thư nguy hiểm bậc nhất từ năm 1987.

Độc tố này chịu nhiệt rất tốt, không thể bị tiêu diệt bởi các phương pháp nấu nướng thông thường. Khi đi vào cơ thể, Aflatoxin sẽ ức chế hệ miễn dịch, gây viêm gan cấp, mãn tính và trực tiếp làm đột biến tế bào gan thành ung thư. Theo một nghiên cứu hệ thống công bố trên Tạp chí Ung thư Châu Âu (European Journal of Cancer), đối với những người đã nhiễm virus viêm gan B, việc cơ thể hấp thụ thêm độc tố Aflatoxin từ thực phẩm mốc sẽ làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan lên gấp 6 lần.

2. Đồ uống và bánh kẹo chứa nhiều đường fructose

Nhiều người không uống rượu nhưng vẫn bị gan nhiễm mỡ nặng, nguyên nhân lớn đến từ các loại trà sữa, nước ép trái cây đóng chai, nước ngọt, đồ uống chứa siro ngô có hàm lượng fructose cao (High-Fructose Corn Syrup).

Khác với đường glucose có thể được chuyển hóa bởi toàn bộ các tế bào trong cơ thể, đường fructose nạp vào chỉ có thể được xử lý duy nhất tại gan. Khi lượng đường bổ sung vượt quá mức tiếp nhận, gan sẽ lập tức chuyển hóa lượng đường dư thừa này thành chất béo nội tạng và tích trữ trực tiếp trong các mô gan, hình thành bệnh gan nhiễm mỡ.

Quá trình này diễn ra âm thầm nhưng đi kèm với việc giải phóng hàng loạt các chất gây stress oxy hóa mạnh, kích phát các phản ứng viêm gan diện rộng, tàn phá chức năng gan tương đương với cơ chế phá hủy của cồn trong rượu bia. Không phát hiện và điều trị kịp thời sẽ dẫn đến ung thư gan.

Ảnh minh họa

3. Đồ ăn chiên rán và thực phẩm giàu cholesterol

Các món ăn chiên rán ngập dầu, phủ bơ, mỡ lợn là nguồn cung cấp chất béo bão hòa và axit béo chuyển hóa (trans fat) khổng lồ. Chúng chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) và xơ gan.

Y học đã chứng minh, việc tiêu thụ chỉ một bữa ăn chứa quá nhiều chất béo có thể kích hoạt tình trạng kháng insulin trong các tế bào cơ xương chỉ trong vòng 5 giờ đồng hồ. Khi cơ thể kháng insulin, cơ chế chuyển hóa bị rối loạn, lượng mỡ dư thừa không được tiêu thụ sẽ lập tức đổ dồn về gan và tích tụ tại đây.

Lâu ngày, các mô mỡ này làm oxy hóa chất béo, protein, gây tổn thương tế bào và thúc đẩy quá trình xơ gan diễn ra nhanh chóng. Để loại bỏ lượng mỡ tích tụ do kháng insulin này, việc ăn kiêng thông thường là chưa đủ mà bắt buộc phải kết hợp với tập thể dục cường độ cao.

4. Các món hải sản sống hoặc chưa chín kỹ

Các món ăn khoái khẩu như hàu sống, gỏi cá, mực nhảy, tôm tái chanh hay các loại ốc luộc tái ẩn chứa mối nguy hại khôn lường cho lá gan. Hải sản sống sinh trưởng trong môi trường nước rất dễ bị ô nhiễm bởi các loại vi khuẩn và virus, đặc biệt là virus viêm gan A.

Ảnh minh họa

Khi tiêu thụ hải sản chưa được nấu chín kỹ, virus viêm gan A sẽ tấn công trực tiếp vào các tế bào gan, gây ra tình trạng nhiễm trùng gan cấp tính. Bệnh nhân có thể đối mặt với các triệu chứng mệt mỏi, vàng da, chán ăn, tổn thương gan nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến suy gan cấp tính nguy hiểm đến tính mạng nếu người đó đã có sẵn nền bệnh gan mãn tính.

5 dấu hiệu giúp phát hiện sớm gan tổn thương:

- Mệt mỏi khó hiểu: Cơ thể suy nhược, uể oải do gan suy giảm khả năng chuyển hóa năng lượng.

- Chán ăn, sợ mỡ: Hệ tiêu hóa quá tải, đầy bụng, buồn nôn do gan giảm tiết mật.

- Nước tiểu sẫm màu: Nước tiểu vàng đậm như chè đặc do sắc tố bilirubin tích tụ trong máu.

- Ngứa ngáy da: Độc tố và muối mật không được đào thải, tích tụ dưới da gây ngứa.

- Hơi thở có mùi: Khả năng thải độc kém khiến các hợp chất lưu huỳnh thoát ra qua đường hô hấp.

Tổng hợp