Khoảnh khắc cơ thể chuyển từ trạng thái ngủ sâu sang thức tỉnh vào buổi sáng là thời điểm hệ thần kinh, tim mạch và nội tiết trải qua sự thay đổi sinh lý đột ngột nhất trong ngày. Dưới góc nhìn y học hiện đại, 4 thói quen tưởng chừng phổ biến dưới đây lại chính là "sát thủ âm thầm" tàn phá mạch máu, hủy hoại nội tạng và làm sụt giảm tuổi thọ nghiêm trọng.

1. Bật dậy đột ngột

Thói quen lao ra khỏi giường ngay khi báo thức vang lên tưởng tốt nhưng lại tiềm ẩn rủi ro cực lớn cho hệ tuần hoàn. Khi đang nằm ngủ, nhịp tim và huyết áp của cơ thể ở mức tương đối thấp. Việc chuyển đổi tư thế từ nằm sang đứng quá nhanh khiến trọng lực kéo máu dồn xuống chân, làm giảm lượng máu tưới lên não đột ngột.

Ảnh minh họa

Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), hiện tượng hạ huyết áp tư thế này khiến cơ thể choáng váng, xây sẩm mặt mày. Đối với người trung niên và cao tuổi có thành mạch máu kém đàn hồi, sự thay đổi áp lực máu nhanh bất ngờ có thể kích hoạt các biến cố nguy hiểm như vỡ mạch máu não hay đột quỵ.

Các chuyên gia sức khỏe khuyến cáo sau khi thức dậy nên áp dụng "quy tắc 9 phút": Nằm nghỉ thả lỏng trên giường 3 phút, ngồi dậy thư giãn trên giường 3 phút và tiếp tục thả chân xuống mép giường 3 phút trước khi chính thức đứng dậy. Nếu không đủ thời gian, ít nhất cũng hãy nằm 2 - 3 phút trên giường rồi mới dậy từ từ.

2. Bỏ bữa sáng

Nhiều người coi bữa sáng là phụ và sẵn sàng bỏ qua để giảm cân hoặc vì quá bận rộn, thích "ngủ nướng" mà bỏ qua bữa ăn này. Tuy nhiên, sau giấc ngủ dài 7 - 8 tiếng, dạ dày đã trống rỗng nhưng vẫn tiếp tục tiết axit dịch vị. Việc nhịn ăn khiến lượng axit này bào mòn niêm mạc dạ dày, gây viêm loét mạn tính.

Một nghiên cứu công bố trên Tạp chí Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (PubMed) chỉ ra rằng khi cơ thể thiếu hụt glucose vào buổi sáng, gan bắt buộc phải hoạt động quá sức để phân giải glycogen dự trữ, gây áp lực nặng nề lên quá trình trao đổi chất. Thiếu năng lượng lên não còn làm giảm sự tập trung và gây mệt mỏi kéo dài. Dữ liệu từ Trường Y tế Công cộng Harvard (Mỹ) cũng chứng minh những người thường xuyên bỏ bữa sáng có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn 27% so với người ăn uống đầy đủ.

Ảnh minh họa

Nếu muốn sống lâu và khỏe mạnh, bạn cần ăn đủ 3 bữa một ngày vào các khung giờ phù hợp. Bữa sáng nên ăn trước 9 giờ và tốt nhất là ăn trong vòng 1 tiếng sau khi thức dậy với các thực phẩm ít dầu mỡ, giàu đạm và chất xơ.

3. Nhịn tiểu

Bàng quang người trưởng thành chứa trung bình khoảng 420ml chất lỏng và có thể co giãn tối đa lên đến 800ml. Tuy nhiên, việc cố nhịn tiểu buổi sáng chỉ để nằm thêm vài phút lại gây ra vô vàn tác hại nghiêm trọng.

Nước tiểu tích tụ qua đêm chứa nhiều amoniac, cặn khoáng và vi khuẩn. Theo các công trình nghiên cứu về niệu khoa đăng tải trên Thư viện Y khoa NCBI (Mỹ), việc giữ nước tiểu quá lâu làm tăng áp lực ngược lên hệ niệu quản, tạo điều kiện cho vi khuẩn di chuyển ngược dòng lên thận gây nhiễm trùng đường tiết niệu và viêm thận mạn tính. Lâu ngày có thể làm tăng nguy cơ suy thận và nhiều bệnh lý khác.

Ngoài ra, bàng quang căng quá mức còn kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm gián đoạn quá trình thải độc của cơ thể và gián tiếp ảnh hưởng đến khả năng chuyển hóa của gan.

4. Hút thuốc lá, uống rượu bia

Nạp chất kích thích như nicotine hay cồn ngay sau khi ngủ dậy là "đòn tấn công" khủng khiếp nhất đối với mạch máu và nội tạng. Sau một đêm dài, cơ thể ở trong trạng thái thiếu nước, máu có độ đặc cao hơn bình thường và dạ dày hoàn toàn rỗng.

Hút thuốc vào thời điểm nào cũng hại nhưng càng hại hơn nếu là buổi sáng khi bụng rỗng. Nghiên cứu công bố trên Tạp chí Ung thư Hoa Kỳ ghi nhận những người hút thuốc trong vòng 30 phút sau khi thức dậy có nồng độ chất chuyển hóa cotinine trong máu cao vượt trội, làm tăng nguy cơ mắc ung thư phổi cao hơn 79% so với người đợi sau đó mới hút. Đồng thời, lượng nicotine nạp vào lúc bụng rỗng khiến mạch máu co thắt dữ dội, đẩy huyết áp lên mức đỉnh điểm và rất dễ kích hoạt cơn đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim cấp.

Ảnh minh họa

Song song đó, việc uống rượu bia khi bụng rỗng buổi sáng cũng tàn phá sức khỏe mạnh hơn nhiều so với các thời điểm khác. Bởi thói quen này sẽ khiến niêm mạc dạ dày bị chất cồn tàn phá trực tiếp, gây tổn thương cấu trúc niêm mạc và khiến nồng độ cồn trong máu tăng vọt cực nhanh. Tình trạng này vừa gây ngộ độc cấp tính vừa làm kiệt quệ khả năng giải độc của gan, về lâu dài đẩy nhanh tiến trình xơ gan và ung thư tiêu hóa.

Tổng hợp