Một nhóm gồm 43 chuyên gia y tế và dinh dưỡng hàng đầu thế giới vừa đồng loạt phát đi cảnh báo mạnh mẽ về thực phẩm siêu chế biến (ultra-processed foods - UPF), nhóm thực phẩm đang xuất hiện ngày càng dày đặc trong khẩu phần ăn hiện đại. Đây cũng là những món ăn quen thuộc được nhiều người yêu thích vì tiện lợi, dễ sử dụng và có hương vị hấp dẫn.

Theo các chuyên gia, UPF không còn đơn thuần là một vấn đề liên quan đến dinh dưỡng, mà đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu, có liên quan đến hàng loạt bệnh lý nguy hiểm như: béo phì, tiểu đường type 2, trầm cảm và thậm chí ung thư.

Cảnh báo này được đưa ra trong loạt bài nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa danh tiếng The Lancet, trong đó các nhà khoa học kêu gọi hành động khẩn cấp từ chính phủ các quốc gia, trong bối cảnh bằng chứng khoa học ngày càng củng cố mối liên hệ giữa UPF và sự suy giảm sức khỏe con người.

Thực phẩm siêu chế biến là những sản phẩm được tạo ra thông qua nhiều công đoạn công nghiệp, thường chứa chất phụ gia, hương liệu, chất bảo quản và ít thành phần thực phẩm tự nhiên nguyên bản. Nhóm này bao gồm: các loại nước ngọt có ga, mì ăn liền, snack đóng gói, bánh kẹo công nghiệp và nhiều sản phẩm chế biến sẵn phổ biến trong đời sống hàng ngày.

Điều đáng lo ngại, theo các chuyên gia, nhóm thực phẩm siêu chế biến đang ngày càng trở nên phổ biến trên toàn thế giới, thay thế dần các bữa ăn truyền thống và thực phẩm tươi sống bởi độ ngon miệng và tiện lợi

Trong loạt bài đăng trên The Lancet, nhóm chuyên gia cũng chỉ ra rằng UPF đang liên quan đến sự thay đổi tiêu cực trong chất lượng chế độ ăn, khi người tiêu dùng có xu hướng hấp thụ nhiều đường, muối, chất béo xấu hơn, trong khi giảm tiêu thụ thực phẩm tự nhiên giàu dinh dưỡng.

Đáng chú ý, một phân tích tổng hợp quy mô lớn được thực hiện trên 104 nghiên cứu dài hạn đã cho thấy 92 nghiên cứu ghi nhận nguy cơ cao hơn liên quan đến ít nhất một bệnh mạn tính ở những người tiêu thụ nhiều UPF. Đồng thời, các nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ đáng kể giữa nhóm thực phẩm này với 12 tình trạng sức khỏe khác nhau, bao gồm béo phì, tiểu đường type 2 và trầm cảm.

Mặc dù vậy, các nhà khoa học cũng thừa nhận phần lớn nghiên cứu hiện nay chỉ cho thấy mối liên hệ thống kê, chứ chưa chứng minh được quan hệ nhân quả trực tiếp. Điều này có nghĩa là chưa thể khẳng định UPF là nguyên nhân duy nhất gây ra các bệnh lý kể trên, nhưng xu hướng dữ liệu là đủ nhất quán để tạo ra cảnh báo sức khỏe cộng đồng.

Trong báo cáo, các chuyên gia cũng thừa nhận rằng vẫn cần thêm nghiên cứu để hiểu rõ cơ chế tác động của UPF đối với cơ thể con người, cũng như đánh giá sự khác biệt giữa các sản phẩm trong cùng nhóm, bởi không phải tất cả thực phẩm siêu chế biến đều có giá trị dinh dưỡng giống nhau.

Tuy nhiên, họ lập luận rằng không thể chờ đợi thêm hàng chục năm nghiên cứu trong khi mức tiêu thụ UPF đang tăng nhanh trên toàn cầu. Tại một số quốc gia phát triển như Mỹ, thực phẩm siêu chế biến hiện chiếm hơn 50% khẩu phần ăn hàng ngày, một con số được đánh giá là rất đáng lo ngại đối với sức khỏe cộng đồng dài hạn.

Dù vẫn còn nhiều tranh luận, loạt nghiên cứu đăng trên The Lancet đang tạo ra làn sóng quan tâm lớn trong giới y tế công cộng toàn cầu. Trong bối cảnh lối sống hiện đại ngày càng phụ thuộc vào thực phẩm chế biến sẵn, tác động lâu dài của UPF đối với sức khỏe con người đang trở thành một trong những chủ đề được quan tâm hàng đầu trong lĩnh vực dinh dưỡng.

Các chuyên gia khuyến cáo, để bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình, mỗi người nên xây dựng chế độ ăn uống khoa học, ưu tiên thực phẩm tươi sống, bổ sung nhiều rau xanh, trái cây và hạn chế tiêu thụ các loại thực phẩm siêu chế biến.

Bên cạnh đó, việc duy trì thói quen nấu ăn tại nhà, kiểm soát lượng đường, muối và chất béo trong khẩu phần ăn hằng ngày cũng được xem là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính liên quan đến dinh dưỡng.

Nguồn reuters