Trong văn hóa truyền thống, Giao thừa là thời khắc đặc biệt, đánh dấu sự kết thúc hoàn toàn của năm cũ và sự khởi đầu chính thức của năm mới âm lịch. Hai chữ “Giao” và “Thừa” mang hàm ý giao nhau - tiếp nối, tượng trưng cho sự chuyển giao giữa cũ và mới, giữa điều đã qua và những điều sắp đến.

Theo cách hiểu dân gian, Giao thừa không đơn thuần là một mốc thời gian, mà là ranh giới vận khí. Những gì xảy ra trong khoảnh khắc này được cho là có ảnh hưởng trực tiếp đến dòng chảy may - rủi của cả năm. Vì vậy, từ ăn nói, sinh hoạt đến ứng xử trong đêm Giao thừa đều được người xưa đặc biệt coi trọng.

Ảnh minh họa.

 Năm 2026, đêm Giao thừa rơi vào ngày 16/2/2026 (dương lịch). Đây là thời điểm gia đình quây quần, tiễn năm cũ bằng bữa cơm tất niên và chờ đón năm mới trong không khí đoàn viên. Cũng chính trong đêm này, nhiều kiêng kỵ được nhắc lại như một cách “giữ vía”, cầu mong một năm mới bình an, đủ đầy.

Vì sao đêm Giao thừa lại có nhiều điều kiêng kỵ?

Xét trên phương diện văn hóa, các kiêng kỵ trong đêm Giao thừa không nhằm gieo nỗi sợ, mà phản ánh mong muốn chung của con người về một khởi đầu tốt đẹp. Người xưa tin rằng: nếu năm mới bắt đầu trong hòa khí, sạch sẽ, đủ đầy và yên ổn, thì cả năm cũng sẽ thuận lợi theo.

Dưới góc nhìn hiện đại, những điều “không nên làm” trong đêm Giao thừa thực chất đều xoay quanh ba yếu tố cốt lõi: Giữ không khí gia đình hòa thuận; Tránh tạo cảm giác thiếu thốn, mất mát; Hạn chế những hành vi mang tính đổ bỏ, cắt đứt hoặc xung đột

Từ nền tảng đó, dân gian đúc kết ra 5 điều được xem là tối kỵ trong đêm Giao thừa. 

1. Không lì xì, cho - tặng tiền với số lẻ hoặc con số xui

Trong đêm Giao thừa và những ngày đầu năm, tiền bạc mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn. Nó không chỉ là giá trị vật chất, mà còn đại diện cho tài lộc, phúc khí và sự sung túc trong năm mới.

Ảnh minh họa.

 Theo quan niệm truyền thống, số lẻ, đặc biệt là số 4, thường bị xem là không may mắn. Người xưa quan niệm “hảo sự thành song”, điều tốt đẹp nên đi đôi, đi cặp. Vì vậy, khi mừng tuổi hay tặng tiền đầu năm, người ta thường chọn số chẵn như 2, 6, 8, vừa mang ý nghĩa tròn đầy, vừa gắn với phát đạt và thuận lợi.

Ngoài ra, việc sử dụng tiền mới, phẳng phiu cũng được coi là cách thể hiện sự trân trọng với người nhận, đồng thời tượng trưng cho một khởi đầu tinh tươm, suôn sẻ. Phong bao lì xì cũng không nên dán kín hoàn toàn, với quan niệm để tài khí “có đường ra vào”, không bị bế tắc.

Dù vậy, trong đời sống hiện đại, nhiều chuyên gia văn hóa cũng nhấn mạnh: giá trị tinh thần của lời chúc vẫn quan trọng hơn số tiền. Kiêng kỵ chỉ nên được hiểu ở mức giữ gìn nét đẹp truyền thống, không tạo áp lực hay so sánh vật chất.

2. Không quét nhà, đổ rác trong đêm Giao thừa

Một trong những kiêng kỵ phổ biến nhất là tránh quét nhà hoặc đổ rác từ đêm Giao thừa đến mùng 5 Tết. Theo quan niệm dân gian, hành động quét dọn trong thời điểm này bị xem như quét luôn tài lộc và vận may ra khỏi nhà.

Chính vì vậy, việc tổng vệ sinh thường được khuyến khích hoàn tất trước Giao thừa. Ngôi nhà sạch sẽ bước sang năm mới tượng trưng cho việc gột bỏ điều cũ kỹ, sẵn sàng đón nhận năng lượng tích cực.

Trong trường hợp không may làm rơi vỡ đồ đạc trong đêm Giao thừa, nhiều gia đình có thói quen nói những câu mang ý nghĩa hóa giải như “tuế tuế bình an”, “của đi thay người”. Đây được xem là cách xoa dịu tâm lý, giữ tinh thần tích cực thay vì hoang mang, lo lắng.

3. Tránh cãi vã, to tiếng hoặc nói lời xui rủi

Giao thừa là khoảnh khắc của đoàn viên và sum họp, vì vậy việc cãi vã, tranh luận gay gắt hay buông lời tiêu cực được xem là điều đại kỵ.

Theo quan niệm dân gian, lời nói đầu năm mang “vía” rất mạnh. Nếu mở đầu năm mới bằng bực bội, giận dữ hay chửi mắng, thì cả năm dễ rơi vào trạng thái bất hòa, căng thẳng kéo dài. Không ít người tin rằng những mâu thuẫn xảy ra trong đêm Giao thừa sẽ “ám” cả năm, khiến gia đình khó yên ấm.

Ảnh minh họa.

Ở góc độ hiện đại, điều này cũng hoàn toàn có cơ sở tâm lý. Khi một năm mới bắt đầu bằng cảm xúc tiêu cực, con người dễ mang theo tâm trạng nặng nề đó vào những ngày tiếp theo. Vì vậy, nhiều gia đình lựa chọn nhường nhịn, kiềm chế cảm xúc, coi Giao thừa là thời điểm “để yên mọi chuyện”, sang năm mới sẽ tính tiếp.

4. Không tắm gội, giặt giũ sau khi trời tối đêm Giao thừa

Theo quan niệm truyền thống, tắm gội và giặt giũ tượng trưng cho việc rửa trôi. Vì vậy, nếu thực hiện các hoạt động này trong đêm Giao thừa hoặc sáng mùng Một, người xưa cho rằng đó là hành động vô tình rửa sạch vận may vừa đến.

Nhiều gia đình có thói quen tắm rửa, thay đồ sạch sẽ từ chiều Giao thừa, trước khi ăn bữa tất niên. Điều này vừa đảm bảo vệ sinh, vừa mang ý nghĩa “sạch sẽ bước sang năm mới”.

Bên cạnh đó, dân gian còn lưu truyền quan niệm cho rằng mùng Một, mùng Hai là “ngày nghỉ” của các vị thần nước, nên hạn chế sử dụng nước cho việc giặt giũ, lau dọn. Dù không còn phù hợp hoàn toàn với nhịp sống hiện đại, nhưng thói quen này vẫn được nhiều gia đình duy trì như một cách giữ nếp xưa.

Ảnh minh họa.

5. Không vay mượn, đòi nợ trong đêm Giao thừa

Tiền bạc trong đêm Giao thừa mang ý nghĩa khởi đầu tài chính cho cả năm, vì vậy việc vay mượn hoặc đòi nợ bị xem là điều không may.

Theo quan niệm truyền thống, bước sang năm mới với nợ nần tượng trưng cho sự thiếu thốn, áp lực kéo dài. Còn việc đi đòi nợ trong đêm Giao thừa lại dễ phá vỡ không khí đoàn viên, khiến cả người đi đòi lẫn người bị đòi đều mang tâm trạng nặng nề.

Nhiều người cho rằng, Giao thừa là thời điểm nên khép lại mọi vướng bận của năm cũ, cả về tiền bạc lẫn mối quan hệ. Việc tạm gác chuyện nợ nần sang sau Tết không chỉ thể hiện sự tinh tế, mà còn giúp năm mới bắt đầu trong trạng thái nhẹ nhõm, thoải mái hơn.

Dù xoay quanh nhiều điều “không nên làm”, nhưng tựu trung lại, các kiêng kỵ trong đêm Giao thừa đều hướng con người đến sự bình hòa, trọn vẹn và tích cực. Khi được nhìn nhận đúng mức, đây không phải là những quy tắc cứng nhắc, mà là lời nhắc nhở về cách cư xử và giữ gìn cảm xúc trong thời khắc quan trọng nhất năm.

Giữ cho đêm Giao thừa êm ấm, gọn gàng và vui vẻ, suy cho cùng, cũng chính là cách tốt nhất để đón tài lộc, tránh vận xui ngay từ phút đầu năm mới.