Tết Nguyên đán là thời điểm các khoa tiêu hóa thường ghi nhận nhiều ca bệnh liên quan đến ăn uống, tắc ruột cũng nằm trong số đó. Các bác sĩ cảnh báo, tắc ruột nguy hiểm nhưng lại có thể đến từ những món ăn quen thuộc, nhiều người mê ngày Tết.

Bác sĩ phẫu thuật Zhang Zongyang (Hồng Kông, Trung Quốc) cho biết, tắc ruột xảy ra khi lòng ruột bị bít lại, khiến thức ăn, dịch tiêu hóa và khí không thể lưu thông. Người bệnh có thể đau bụng quặn từng cơn, chướng bụng, buồn nôn, nôn ói, bí trung đại tiện. Nặng hơn có thể gây thiếu máu nuôi ruột, hoại tử, thủng ruột và viêm phúc mạc, phải mổ cấp cứu.

Bác sĩ Chen Chun-chin thuộc Bệnh viện Kuang Tien (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo thêm, người cao tuổi, người nhai kém, người từng mổ bụng, dính ruột hoặc có tiền sử tắc ruột là nhóm nguy cơ cao nhất.

Dưới đây là 6 nhóm thực phẩm dễ gây tắc ruột nhất dịp Tết bạn cần cẩn trọng:

1. Các món từ gạo nếp

Bánh chưng, bánh tét, xôi, chè trôi nước đều làm từ gạo nếp. Nếp có cấu trúc tinh bột amylopectin cao, dẻo và kết dính mạnh. Khi ăn nhanh, nuốt miếng lớn hoặc ăn nhiều liên tục, khối nếp có thể vón lại thành mảng đặc trong dạ dày và ruột non.

Ở người tiêu hóa yếu, nhu động ruột chậm, khối nếp đặc này khó bị phá vỡ và dễ gây tắc, đặc biệt nếu ăn kèm ít nước.

Ảnh minh họa

2. Thịt, cá khô và thực phẩm dai cứng

Mực khô, thịt bò khô, lạp xưởng, giò dai… đều có điểm chung là khô, ít nước và cần nhai kỹ. Nếu nuốt vội, các sợi thịt lớn khó tiêu sẽ đi xuống ruột gần như nguyên vẹn.

Bác sĩ Chen từng ghi nhận trường hợp khối thức ăn khô kết hợp với rau xơ tạo thành “sỏi phân” kích thước lớn gây tắc ruột. Thực phẩm càng khô mà không uống đủ nước càng dễ ứ đọng.

3. Măng khô và măng tươi

Măng là thực phẩm quen thuộc trong mân cơm ngày Tết nhưng cũng là thủ phạm dễ gây tắc ruột. Bởi chúng giàu chất xơ không hòa tan, cấu trúc sợi cứng và dai. Nếu nấu chưa mềm hoặc nhai qua loa, các sợi xơ dài có thể kết lại thành “búi xơ” trong ruột, đặc biệt nguy hiểm với người từng phẫu thuật ổ bụng.

4. Nấm các loại

Nấm hương, nấm đông cô rất phổ biến trong món hầm ngày Tết. Thành tế bào nấm chứa nhiều chất khó phân hủy. Khi ăn lượng lớn, đặc biệt ở người lớn tuổi nhai không kỹ, nấm có thể tồn tại gần như nguyên miếng trong ruột và góp phần tạo khối bã.

5. Hồng và hồng khô

Ảnh minh họa

Hồng chứa nhiều pectin và tanin. Khi gặp acid dạ dày, chúng dễ kết tủa và dính với thức ăn khác tạo thành khối cứng gọi là bezoar. Khối này lớn dần, có thể gây tắc ở dạ dày hoặc ruột non.

Ăn hồng lúc đói hoặc ăn nhiều cùng lúc nguy cơ càng cao.

6. Rau thân xơ cứng như cần tây, rau muống già

Rau rất tốt, nhưng nếu ăn lượng lớn, đặc biệt rau già nhiều xơ và nhai không kỹ, chúng có thể tạo thành sỏi phân. Bác sĩ Chen Chun-chin từng chia sẻ trường hợp bệnh nhân ăn nhiều rau nhưng nhai nhanh, hình thành khối bã hơn 5 cm trong đại tràng.

3 lưu ý để tránh tắc ruột khi ăn uống dịp Tết

Để phòng tránh tắc ruột, các bác sĩ nhắc nhở nên cẩn thận hơn trong dịp Tết, nhất là khi ăn 6 thực phẩm trên. Trong đó, quan trọng nhất là làm 3 việc:

- Nhai chậm và kỹ: Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Người lớn tuổi nên cắt nhỏ thức ăn, mỗi miếng nhai kỹ trước khi nuốt.

- Uống đủ nước: Tối thiểu 1,5 - 2 lít mỗi ngày nếu không có chống chỉ định tim, thận. Nước giúp làm mềm khối thức ăn và hỗ trợ nhu động ruột.

Ảnh minh họa

- Không ngồi lâu sau ăn: Tránh ngồi hay nằm ngay sau khi ăn. Đi bộ nhẹ 10 đến 15 phút giúp kích thích ruột co bóp, giảm nguy cơ ứ đọng.

Nếu xuất hiện đau bụng tăng dần, chướng bụng, nôn ói, bí trung đại tiện, không nên tự xử lý tại nhà. Hãy đến bệnh viện sớm. Theo bác sĩ Zhang Zongyang, đa số trường hợp phát hiện sớm có thể điều trị bảo tồn, nhưng trì hoãn có thể dẫn đến mổ cấp cứu.

Tết vui nhưng ăn uống thiếu kiểm soát có thể khiến cuộc sum họp kết thúc trong phòng cấp cứu. Ăn chậm lại một chút đôi khi chính là cách giữ trọn niềm vui đầu năm.

Nguồn và ảnh: Today Line, Heal Medical