Cách đây vài ngày, tôi có đọc được một mẩu tin khiến lòng nặng trĩu. Một ông cụ hơn 70 tuổi sống một mình phải nhập viện. Con trai cụ cũng ở ngay trong thành phố đó, nhưng suốt thời gian cụ nằm viện, anh ta chỉ ghé qua đúng một lần, để lại hai triệu đồng rồi vội vã rời đi. Ông cụ nằm trên giường bệnh, cứ lẩm bẩm với cô y tá: "Nó bận công việc mà, tôi hiểu, tôi hiểu...". Nhưng nỗi thất vọng trong ánh mắt cụ thì không cách nào giấu nổi.

Dưới bài đăng, cư dân mạng bàn tán xôn xao. Có người thở dài bảo đây đúng là cảnh "ốm đau lâu ngày mới biết lòng con cháu", nhưng cũng có ý kiến sắc lẹm: "Chẳng phải bận bịu gì đâu, chẳng qua là cái tình nó đã cạn từ lâu rồi".

Có lẽ, những vết nứt trong gia đình đã được vùi lấp từ khi con cái mới trưởng thành, thậm chí sớm hơn thế. Con trai có hiếu thảo hay không, thực chất không cần đợi đến lúc cha mẹ già yếu, bệnh tật mới thấy rõ. Mọi câu trả lời đã nằm sẵn trong 7 dấu hiệu dưới đây:

1. Luôn coi mình là trung tâm, chỉ biết nhận mà không biết cho

Trên bàn ăn chỉ gắp món mình thích, mua đồ ngon chưa bao giờ nghĩ đến việc để dành một phần cho cha mẹ..., với những người con này, nhu cầu của bản thân luôn là số một. Tâm lý học chỉ ra rằng tính cách này thường bắt nguồn từ sự nuông chiều quá mức thuở nhỏ. 

Khi cha mẹ quá tâng bốc và coi con là "trung tâm vũ trụ", đứa trẻ sẽ mặc định mọi đặc quyền mình có được là đương nhiên. Sau này khi lớn lên, sự ích kỷ đó càng trầm trọng hơn. Trong logic của họ, sự hy sinh của cha mẹ là thiên chức, còn sự đòi hỏi của họ là lẽ phải.

2. Thái độ nóng nảy, thiếu sự tôn trọng tối thiểu

Bạn đã từng thấy ai đó ra ngoài thì niềm nở với đồng nghiệp, bạn bè nhưng về nhà lại như biến thành người khác với cha mẹ chưa? Cha mẹ dặn dò vài câu thì gắt gỏng: "Biết rồi, nói mãi, mệt quá!". Cha mẹ học dùng đồ công nghệ chậm một chút thì tỏ vẻ khinh khỉnh: "Nói bao nhiêu lần rồi mà vẫn không biết làm à?". Đây không phải tính cách thẳng thắn, mà là sự thiếu tôn trọng cơ bản. Một khi sự giao tiếp tiêu cực trở thành thói quen, đứa trẻ sẽ đóng lại cánh cửa "thấu cảm", không còn mảy may quan tâm đến cảm xúc của đấng sinh thành.

Ảnh minh họa

3. Trốn tránh trách nhiệm, thiếu bản lĩnh gánh vác

Khi gia đình gặp khó khăn, anh ta luôn là người đầu tiên lẩn trốn. Khi bản thân gặp thất bại trong cuộc sống, anh ta chỉ biết đổ lỗi cho hoàn cảnh, thậm chí quay lại trách cha mẹ không có bản lĩnh. 

Tâm lý học gọi đây là "Hội chứng Peter Pan" - những đứa trẻ không chịu lớn. Do được cha mẹ bao bọc quá kỹ từ nhỏ, họ luôn ỷ lại và cho rằng mọi vấn đề đều phải có cha mẹ đứng ra giải quyết. Những người này khi trẻ là "những đứa trẻ khổng lồ", lúc già cũng chẳng thể là chỗ dựa cho ai.

4. Có chút thành tựu liền quay lại xem thường xuất thân

Nhiều người khi ra ngoài xã hội, thấy được sự hào nhoáng liền quay lại chê bai cha mẹ nghèo khó, không có năng lực trải đường cho mình. Họ xấu hổ vì cha mẹ ăn mặc giản dị, cho rằng tư duy của cha mẹ là cổ hủ, lạc hậu. Họ đổ lỗi cho gia đình về sự tầm thường của bản thân mà quên mất rằng cha mẹ đã dốc hết sức bình sinh để cho họ những gì tốt nhất. Một người thiếu lòng biết ơn sẽ chẳng bao giờ thấy được sự gian khổ đằng sau những vết chai sạn trên tay cha mẹ.

5. Báo món công sức của cha mẹ một cách thản nhiên

Đây là kiểu người phổ biến và khiến cha mẹ đau lòng nhất. Trưởng thành nhưng không độc lập, lập gia đình nhưng không tự lập. Từ việc mua nhà, mua xe đến nuôi con nhỏ hay chi tiêu hằng ngày, việc gì cũng chìa tay xin cha mẹ. 

Tệ hơn thế là kiểu "ăn bám trá hình", lấy danh nghĩa về thăm, về ở cùng cho ông bà đỡ buồn, nhưng thực chất là ăn bám từ cái mặc đến cái ăn và coi đó là điều hiển nhiên. Nếu một đứa trẻ không nhìn thấy sự lao lực của cha mẹ mà chỉ biết bòn rút, làm sao mong chờ chúng biết báo đáp khi cha mẹ về già?

6. Thiên vị mù quáng, để mẹ chịu tủi nhục

Câu nói "có vợ quên mẹ" là nỗi đau của rất nhiều gia đình. Sau khi kết hôn, đứng trước mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu, người con trai không cần biết đúng sai, chỉ một mực bênh vực vợ, để mẹ mình phải chịu uất ức. Ngay cả khi vợ sai, anh ta vẫn bắt mẹ phải "nhẫn nhịn cho êm chuyện". 

Một người con trai không đóng tốt vai trò "cầu nối" và "trọng tài" trong gia đình sẽ khiến mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu rơi vào bế tắc. Hiếu thảo không phải là bênh vực vô nguyên tắc, mà là sự công tâm và thấu tình đạt lý.

Ảnh minh họa

7. Thờ ơ, lạnh nhạt về mặt cảm xúc

Có một kiểu bất hiếu rất thầm lặng nhưng lại gây tổn thương sâu sắc nhất. Anh ta không tranh cãi với cha mẹ, nhưng cũng chẳng bao giờ chủ động quan tâm. Ngoài lúc cần tiền thì cả năm chẳng có lấy một cuộc điện thoại. Lễ Tết thà đi tụ tập bạn bè còn hơn về ăn bữa cơm đoàn viên. 

Sự lạnh nhạt này là dấu hiệu của sự đứt gãy liên kết tình cảm. Với người dưng còn có thể xã giao, nhưng với cha mẹ lại coi như người lạ, thì hơi ấm của lương tâm người đó thực sự đáng báo động.

Cha mẹ không cầu mong con cái phải mang lại vinh hoa phú quý, chỉ mong một lời hỏi thăm ấm áp, một thái độ ôn hòa. Theo bạn, "hiếu thảo" là đức tính bẩm sinh hay là kết quả của giáo dục? Khi hiện tượng "ăn bám kiểu mới" ngày càng phổ biến, chúng ta nên định nghĩa lại thế nào là tình yêu và trách nhiệm lành mạnh giữa cha mẹ và con cái?