Trong suy nghĩ của nhiều người, “ngũ cốc nguyên hạt” gần như đồng nghĩa với ăn uống lành mạnh. Chỉ cần thấy bao bì ghi “whole grain”, “giàu chất xơ” hay “ít đường”, không ít người lập tức tin tưởng và đưa vào thực đơn mỗi ngày.

Thế nhưng, thực tế lại không đơn giản như vậy. Không ít sản phẩm được gắn mác “ngũ cốc nguyên hạt” lại khiến đường huyết tăng nhanh, thậm chí còn gây bất lợi nếu sử dụng thường xuyên.

Theo BS. Nguyễn Trọng Hưng - Trưởng khoa Khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, từng chia sẻ trên báo Thanh Niên: Người tiêu dùng cần hiểu rõ bản chất thực phẩm. Không phải cứ ghi ‘nguyên hạt’ là tốt. Quan trọng là thành phần và mức độ chế biến, vì đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết.

Ngũ cốc nguyên hạt thật và “giả nguyên hạt” khác nhau thế nào?

Ngũ cốc nguyên hạt đúng nghĩa là loại vẫn giữ nguyên cấu trúc ban đầu - gồm lớp cám, mầm và nội nhũ. Ví dụ như gạo lứt, yến mạch nguyên hạt hay lúa mì nguyên cám.

Nhờ còn nguyên lớp cám giàu chất xơ, chúng được tiêu hóa chậm, giúp kiểm soát đường huyết và tạo cảm giác no lâu.

Ngược lại, nhiều sản phẩm trên thị trường thực chất chỉ là ngũ cốc tinh chế, sau đó thêm một phần nhỏ nguyên hạt, kèm theo đường, dầu và phụ gia để tăng hương vị. Khi đã qua nghiền mịn, ép phồng hoặc xử lý nhiệt, cấu trúc tự nhiên bị phá vỡ, khiến tinh bột hấp thu nhanh hơn.

Kết quả là chỉ số đường huyết (GI) tăng cao - điều không hề “healthy” như nhiều người nghĩ.

6 loại “ngũ cốc nguyên hạt” dễ khiến bạn hiểu lầm

1. Bánh mì nguyên cám

Nhiều người chọn bánh mì màu nâu sẫm, có hạt lấm tấm và tin rằng đó là bánh mì nguyên cám. Nhưng thực tế, không ít sản phẩm chỉ chứa một tỷ lệ rất nhỏ bột nguyên cám.

Thành phần chính vẫn là bột mì tinh luyện, trong khi màu sắc đậm có thể đến từ caramel hoặc phụ gia. Một số loại còn bổ sung thêm đường và chất béo để dễ ăn hơn.

Điều này khiến chỉ số GI của chúng gần như tương đương, thậm chí cao hơn bánh mì trắng.

2. Bánh quy ngũ cốc nguyên hạt

Đây là món ăn vặt quen thuộc của nhiều người đang giảm cân. Tuy nhiên, nếu đọc kỹ bảng thành phần, bạn sẽ thấy bột mì, đường và dầu thực vật thường đứng đầu danh sách.

Hàm lượng chất béo có thể lên tới 30g/100g, còn năng lượng dễ vượt 500 kcal. Dù có thêm chút cám hay yến mạch, nhưng về bản chất, đây vẫn là món ăn giàu calo, dễ làm tăng đường huyết nếu ăn thường xuyên.

3. Yến mạch ăn liền, yến mạch trái cây

Đây là “cái bẫy” phổ biến nhất. Nhiều người tin rằng ăn yến mạch mỗi sáng là lựa chọn hoàn hảo. Nhưng thực tế, các loại yến mạch ăn liền thường chứa thêm đường, kem thực vật, hương liệu.

Không chỉ vậy, quá trình xử lý giúp yến mạch “ăn liền” cũng khiến tinh bột dễ hấp thu hơn, làm tăng nhanh đường huyết. Một số sản phẩm có chỉ số GI trên 70 - mức khá cao.

Khi kết hợp thêm sữa, trái cây ngọt hoặc mật ong, lượng đường nạp vào còn tăng mạnh hơn.

4. Bánh bao, bánh mì ngũ cốc hỗn hợp

Những loại bánh như bánh bao ngô, bánh mì khoai lang tím hay bánh “ngũ cốc” thường được quảng cáo tốt cho sức khỏe.

Tuy nhiên, phần lớn vẫn sử dụng bột mì trắng là nguyên liệu chính. Ngũ cốc chỉ đóng vai trò phụ, thậm chí chỉ để tạo màu và mùi vị.

Độ mềm, xốp và dễ ăn lại chính là dấu hiệu cho thấy cấu trúc chất xơ đã bị phá vỡ, khiến chúng có chỉ số GI cao tương tự bánh mì trắng.

5. Cháo ngũ cốc, bột ngũ cốc ăn liền

Một ly “cháo ngũ cốc nóng” buổi sáng nghe có vẻ rất lành mạnh. Nhưng nếu là dạng bột pha sẵn, nhiều khả năng đó là hỗn hợp tinh bột tinh chế, đường và phụ gia.

Quá trình nghiền mịn khiến tốc độ hấp thu glucose tăng nhanh. Một số loại cháo ngô ăn liền có GI lên tới 80-90 - cao hơn cả cơm trắng.

6. Ngũ cốc ăn sáng dạng phồng

Các loại vòng yến mạch, bắp rang giòn hay viên ngũ cốc thường được quảng cáo “không chiên”, “giàu chất xơ”.

Tuy nhiên, công nghệ ép phồng làm phá vỡ cấu trúc hạt, khiến tinh bột dễ tiêu hóa hơn. Đồng thời, để tăng hương vị, nhà sản xuất thường thêm đường, muối và dầu. Kết quả là sản phẩm vừa nhiều calo, vừa làm đường huyết tăng nhanh.

Ngũ cốc nguyên hạt vẫn là lựa chọn tốt nếu bạn biết cách chọn và sử dụng:

- Ưu tiên loại ít chế biến: gạo lứt, yến mạch cán dẹt, lúa mì nguyên cám

- Đọc kỹ thành phần: nguyên hạt phải đứng đầu danh sách

- Hạn chế sản phẩm có đường, siro, dầu thực vật

- Kết hợp với protein như trứng, sữa chua để giảm tốc độ tăng đường huyết

Ăn healthy không chỉ là chọn đúng thực phẩm, mà còn là hiểu rõ những gì mình đang ăn. Và đôi khi, thứ tưởng chừng “tốt cho sức khỏe” lại chính là nguyên nhân khiến bạn đi chệch hướng.

Trong thời đại thực phẩm đóng gói lên ngôi, việc bị “đánh lừa” bởi nhãn mác là điều rất dễ xảy ra. Một sản phẩm trông có vẻ tốt chưa chắc đã thực sự tốt.

Ngũ cốc nguyên hạt vẫn là nền tảng của chế độ ăn lành mạnh. Nhưng nếu chọn sai loại, bạn không chỉ không cải thiện sức khỏe mà còn có thể khiến đường huyết tăng cao, ảnh hưởng lâu dài.