Một bà mẹ mới đây chia sẻ thắc mắc khi bắt gặp từ “ẵm” trong sách Tiếng Việt lớp 1. Từ ngữ tưởng chừng quen thuộc với nhiều người lại khiến chị đặt câu hỏi, kéo theo cuộc tranh luận về cách sử dụng tiếng Việt trong sách giáo khoa và phản ứng của phụ huynh trước những từ ngữ không quen thuộc.

Trong hình ảnh được chia sẻ, trang sách giới thiệu vần “am”, “ăm”, “âm”, kèm theo các từ như “khám”, “ẵm”, “cắm”, “đậm” và hình minh họa. Người đăng tỏ ra khó hiểu trước từ “ẵm”, cho rằng sách Tiếng Việt lớp 1 dường như đã dùng hết những từ để in nên mới xuất hiện cách gọi này.

Sự khác biệt trong cách sử dụng từ ngữ có thể khiến một người cảm thấy xa lạ, nhưng không đồng nghĩa với việc từ đó không tồn tại hoặc không phù hợp để xuất hiện trong sách học tiếng Việt.

Tuy nhiên, nhiều người nhanh chóng chỉ ra rằng “ẵm” không phải từ sai hay vô nghĩa. Đây là một từ tiếng Việt có nghĩa là bế, ôm trẻ nhỏ trên tay, được sử dụng phổ biến ở một số vùng miền, đặc biệt là miền Nam. Tùy theo thói quen ngôn ngữ và vùng sinh sống, có người quen nói “bế”, có người lại thường dùng “ẵm”.

Sự khác biệt trong cách sử dụng từ ngữ có thể khiến một người cảm thấy xa lạ, nhưng không đồng nghĩa với việc từ đó không tồn tại hoặc không phù hợp để xuất hiện trong sách học tiếng Việt.

Nên tìm hiểu nghĩa của từ trước khi vội đặt nghi vấn 

Dưới bài đăng, nhiều phụ huynh bày tỏ sự ngạc nhiên trước thắc mắc này. Một số ý kiến cho rằng người lớn nên tìm hiểu nghĩa của từ trước khi vội đặt nghi vấn về nội dung sách. Có người còn lo ngại rằng nếu cha mẹ dễ dàng phủ nhận những từ mình chưa từng nghe, trẻ có thể bỏ lỡ cơ hội tiếp xúc với sự phong phú của tiếng Việt.

Thực tế, tiếng Việt có sự khác biệt nhất định giữa các vùng miền. Một từ quen thuộc với người ở địa phương này có thể ít được sử dụng ở nơi khác. Chính sự đa dạng ấy khiến ngôn ngữ trở nên phong phú, đồng thời cũng đòi hỏi người học phải cởi mở hơn khi tiếp xúc với những cách diễn đạt mới.

Với trẻ lớp 1, việc học vần thường đi kèm các từ ngữ và hình ảnh minh họa cụ thể. Những từ như “ẵm” vừa giúp trẻ nhận diện âm, vần, vừa mở rộng vốn từ. Vì vậy, thay vì chỉ dựa vào thói quen sử dụng ngôn ngữ của bản thân để đánh giá, người lớn có thể cùng trẻ tìm hiểu nghĩa của từ, cách dùng và sự khác biệt giữa các vùng miền.

Dĩ nhiên, phụ huynh hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi về sách giáo khoa. Những thắc mắc chính đáng có thể giúp phát hiện lỗi sai hoặc mở ra trao đổi hữu ích về phương pháp dạy học. Nhưng để góp ý có cơ sở, điều quan trọng là cần tìm hiểu thông tin trước khi kết luận.

Một từ chưa quen không có nghĩa là một từ sai. Đôi khi, câu chuyện không nằm ở cuốn sách có vấn đề, mà ở việc vốn từ và trải nghiệm ngôn ngữ của mỗi người vốn không giống nhau.

Trẻ học tiếng Việt từ sách vở, nhưng cũng học cách nhìn nhận thế giới qua phản ứng của người lớn. Khi gặp một điều chưa hiểu, cha mẹ có thể chọn cách vội vàng phủ nhận, hoặc bình tĩnh tìm hiểu cùng con. Và đôi khi, chính cách ứng xử ấy mới là bài học đáng nhớ hơn cả một từ ngữ trong sách.