Bước ngoặc của phương pháp điều trị “bảo tồn” các bệnh lý về khớp thái dương hàm 

Từ những ca bệnh kéo dài nhiều năm không rõ nguyên nhân, bà từng bước giúp bệnh nhân tìm lại sự cân bằng sinh lý của khớp hàm, qua đó cải thiện chức năng ăn nhai và chất lượng sống.

Trong gần một thập kỷ tập trung nghiên cứu và điều trị chuyên sâu về khớp thái dương hàm, bác sĩ Dễ nhận thấy đây là một trong những “điểm mù” trong chẩn đoán. Khớp thái dương hàm là khớp nối giữa xương hàm dưới và xương sọ, tham gia vào hầu hết các hoạt động thường ngày như ăn, nói, nuốt, thậm chí cả những phản xạ vô thức như siết chặt răng khi căng thẳng. Khi khớp này mất cân bằng, sự phối hợp giữa hệ thống cơ, khớp, thần kinh có thể bị rối loạn, từ đó xuất hiện nhiều triệu chứng khác nhau.

Bác sĩ Nguyễn Thị Dễ, hiện là Chi hội trưởng Chi hội Nữ Tri thức doanh nhân thuộc Hội Nữ Tri thức TP.HCM.

Trên thực tế, không ít bệnh nhân đã đi qua nhiều chuyên khoa trước khi tìm đến nha khoa. Có người chịu đựng những cơn đau đầu kéo dài nhưng không xác định được nguyên nhân, có người thường xuyên ù tai, đau lan vùng tai - hàm, hoặc không thể ăn nhai bình thường do đau và phát ra tiếng “cạch” khi há miệng. Điểm chung là phần lớn bệnh nhân không nghĩ rằng những biểu hiện này có thể liên quan đến khớp thái dương hàm.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Dễ, các nghiên cứu lâm sàng đã ghi nhận mối liên hệ giữa rối loạn khớp thái dương hàm với các biểu hiện như đau đầu vùng thái dương, đau tai, mỏi cơ mặt hay căng vùng cổ vai gáy. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng có thể khác nhau ở từng người và không phải trường hợp nào cũng biểu hiện đầy đủ triệu chứng.

Giải thích về cơ chế của tình trạng này, bà cho biết sự mất cân bằng giữa vị trí lồi cầu, đĩa khớp và hệ thống cơ nhai là một trong những yếu tố quan trọng. Khi các cấu trúc này không phối hợp hài hòa, khớp có thể vận động sai quỹ đạo, dẫn đến tiếng kêu, đau hoặc hạn chế vận động.

Tình trạng này có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân như sai lệch khớp cắn, thói quen nghiến răng, stress kéo dài, chấn thương vùng hàm mặt hoặc mất răng lâu năm không được phục hồi. Trong một số trường hợp, đĩa khớp bị lệch vị trí còn có thể gây ra tiếng “click” đặc trưng khi há miệng.

Bác sĩ là người điều trị thành công nhiều ca liên quan đến thái dương hàm.

Trong quá trình học tập và làm việc với các chuyên gia đến từ Mỹ và Nhật Bản, bác sĩ Nguyễn Thị Dễ lựa chọn hướng tiếp cận điều trị dựa trên nguyên nhân và cơ chế vận động của khớp, thay vì chỉ tập trung vào việc giảm triệu chứng. Bà áp dụng nguyên tắc đưa khớp thái dương hàm về trạng thái cân bằng sinh lý phù hợp với từng bệnh nhân, từ đó giúp hệ thống cơ - khớp hoạt động hài hòa hơn.

Tùy vào tình trạng cụ thể, phác đồ điều trị có thể bao gồm việc sử dụng máng nhai để giảm tải cho khớp, điều chỉnh khớp cắn, hướng dẫn kiểm soát các thói quen xấu như nghiến răng, kết hợp với các phương pháp thư giãn cơ hoặc can thiệp chỉnh nha, phục hình khi cần thiết. Theo bác sĩ, ở những trường hợp nhẹ, việc điều chỉnh thói quen và thư giãn cơ có thể mang lại cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, nếu các yếu tố nền tảng không được kiểm soát, tình trạng có thể tái phát.

“Điều quan trọng không phải là xử lý nhanh triệu chứng, mà là thiết lập lại sự ổn định lâu dài và giảm nguy cơ tái phát,” bác sĩ Nguyễn Thị Dễ chia sẻ. Thời gian điều trị vì vậy có thể dao động từ khoảng 3 tháng đối với các trường hợp nhẹ, trung bình khoảng 6 tháng và có thể kéo dài đến 12 tháng ở những ca phức tạp hơn.

Bác sĩ Thu Dễ là người đã dành hơn một thập kỷ bền bỉ nghiên cứu và điều trị khớp thái dương hàm.

Trong hành trình điều trị, điều khiến bà ấn tượng không phải là những thay đổi lớn mang tính tức thời, mà là những cải thiện nhỏ nhưng có ý nghĩa sâu sắc với bệnh nhân. Đó có thể là việc một người từng đau đầu kéo dài nhiều năm nay có thể ngủ ngon hơn, hay một người từng không dám ăn đồ cứng nay có thể ăn nhai bình thường mà không còn đau. Những thay đổi tưởng chừng đơn giản này lại góp phần giải tỏa áp lực tâm lý và cải thiện đáng kể chất lượng sống.

Dự án “1 triệu trẻ em không sâu răng” và giáo dục bắt đầu từ sự thấu hiểu

Bên cạnh công tác điều trị chuyên sâu, bác sĩ Nguyễn Thị Dễ còn dành nhiều tâm huyết cho các hoạt động giáo dục cộng đồng, đặc biệt là trẻ em. Xuất phát từ thực tế kiến thức nha khoa thường khô khan và khó tiếp cận với trẻ nhỏ, bà lựa chọn một hướng đi khác: truyền tải kiến thức thông qua hình ảnh và câu chuyện gần gũi.

Là tác giả của nhiều cuốn truyện tranh giáo dục răng miệng, bác sĩ Nguyễn Thị Dễ đã biến những kiến thức tưởng chừng phức tạp thành những câu chuyện sinh động, dễ hiểu. Thay vì những lời nhắc nhở cứng nhắc, trẻ em được tiếp cận với các nhân vật như “siêu nhân răng” hay những hành trình “đánh bại sâu răng”, từ đó hình thành thói quen chăm sóc răng miệng một cách tự nhiên và tích cực hơn.

Chính cách tiếp cận này không chỉ giúp trẻ giảm bớt nỗi sợ khi đi khám nha khoa mà còn tạo sự đồng thuận từ phía phụ huynh. Nhiều gia đình sẵn sàng đưa con đến thăm khám không chỉ vì yếu tố chuyên môn mà còn bởi môi trường thân thiện và sự thấu hiểu tâm lý trẻ nhỏ.

bác sĩ Thu Dễ còn là tác giả của nhiều cuốn truyện tranh giáo dục răng miệng dành cho trẻ nhỏ và thực hiện dự án 1 triệu trẻ em không sâu răng.

Từ những hoạt động ban đầu với quy mô khiêm tốn, dự án “1 triệu trẻ em không sâu răng” dần được mở rộng thành một chương trình mang tính cộng đồng. Dự án không chỉ dừng lại ở việc thăm khám và tư vấn, mà còn hướng đến thay đổi nhận thức và hành vi chăm sóc răng miệng ngay từ sớm.

Thông qua các hoạt động truyền thông, giáo dục trực tiếp tại trường học và hướng dẫn thực hành, bác sĩ Nguyễn Thị Dễ cùng cộng sự từng bước lan tỏa thông điệp về tầm quan trọng của sức khỏe răng miệng. Trong các buổi chia sẻ, những mô hình trực quan và câu chuyện sinh động được sử dụng để giúp trẻ dễ dàng tiếp cận và ghi nhớ kiến thức.

Theo bà, việc hình thành thói quen đúng từ nhỏ có giá trị lâu dài hơn bất kỳ phương pháp điều trị nào. Đó cũng là nền tảng để xây dựng một thế hệ có ý thức chăm sóc sức khỏe răng miệng tốt hơn trong tương lai.

Với bác sĩ Thu dễ, giáo dục sức khỏe răng miệng là bước đi nền tảng vững chắc nhất, là con đường dài và đầy thách thức nhưng mang lại giá trị bền vững và sâu sắc nhất cho cộng đồng. Thành công của một bác sĩ không chỉ ở số lượng trẻ được điều trị tại phòng khám mà còn ở sự thay đổi nhận thức và hành vi của cả cộng đồng, tạo nên một giá trị về kiến thức sức khỏe răng miệng của thế hệ tương lai Việt Nam.