Bể nước xi măng, đặc biệt là bể nước ngầm, thường nằm ở vị trí ít được nhìn thấy nên rất dễ bị bỏ quên trong quá trình sử dụng. Nước liên tục được cấp vào rồi bơm đi khiến nhiều người cho rằng bể lúc nào cũng được thay nước, không cần vệ sinh thường xuyên. Tuy nhiên, theo thời gian, cặn và chất bẩn vẫn có thể tích tụ dưới đáy hoặc tại những vị trí khó quan sát. Vì vậy, kiểm tra và vệ sinh bể là việc nên được đưa vào kế hoạch bảo trì của gia đình. Quan trọng hơn, thay vì chỉ nhớ một con số cố định, thời điểm vệ sinh còn cần căn cứ vào tình trạng thực tế của bể và nguồn nước.

1. Bao lâu nên vệ sinh bể nước xi măng một lần?

Thực tế, không có một khoảng thời gian duy nhất có thể áp dụng cứng nhắc cho mọi bể nước xi măng. Tần suất vệ sinh phụ thuộc vào chất lượng nguồn nước, lượng cặn tích tụ, thiết kế và độ kín của bể cũng như điều kiện sử dụng thực tế. Một số hướng dẫn về quản lý bể chứa nước sinh hoạt sử dụng khoảng 6 tháng đến 1 năm làm mốc tham khảo cho việc kiểm tra, làm sạch bể. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cứ đúng 6 tháng tất cả các gia đình đều phải tháo cạn bể để cọ rửa.

Với hộ gia đình, có thể lấy khoảng 6-12 tháng làm mốc tham khảo để chủ động kiểm tra tình trạng bể. Khi mở bể kiểm tra, nếu đáy đã tích tụ nhiều cặn, thành bể bẩn hoặc xuất hiện những dấu hiệu bất thường thì có thể tiến hành vệ sinh. Ngược lại, một chiếc bể được đậy kín, nguồn nước ổn định và ít cặn có thể có tình trạng khác với bể thường xuyên nhận nguồn nước nhiều cặn hoặc có nguy cơ chất bẩn từ bên ngoài xâm nhập. Bởi vậy, tình trạng thực tế vẫn quan trọng hơn việc áp dụng máy móc một lịch vệ sinh cho mọi nhà.

2. Chưa đến lịch nhưng có những dấu hiệu này thì nên kiểm tra sớm

Gia đình không nên chờ đến đúng “lịch vệ sinh bể” nếu nước bắt đầu có màu, mùi hoặc vị bất thường, xuất hiện lượng cặn đáng kể hay phát hiện vật lạ bên trong. Đây đều là những tình huống cần kiểm tra nguyên nhân thay vì chỉ tiếp tục sử dụng nước như bình thường. Tương tự, nếu nắp bể bị hở, nứt hoặc có khả năng để nước mưa, nước bẩn từ bề mặt chảy vào, bể cũng nên được kiểm tra sớm. Sau ngập lụt hoặc một sự cố khiến gia đình nghi ngờ nước bên ngoài đã xâm nhập vào bể, không nên đợi đến lịch vệ sinh định kỳ.

Đáng chú ý, việc nước nhìn bằng mắt vẫn trong không đủ để khẳng định chất lượng nước hoàn toàn bình thường. Nếu nước có dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ đã bị ô nhiễm, nhất là nước được dùng cho ăn uống, gia đình nên tạm ngừng mục đích sử dụng này cho đến khi xác định được nguyên nhân và có biện pháp xử lý phù hợp.

3. Nếu tự vệ sinh bể, nên làm thế nào?

Trước tiên, gia đình cần khóa nguồn nước cấp vào bể và ngắt nguồn điện của máy bơm cũng như những thiết bị điện có liên quan trước khi thao tác. Sau đó, nước trong bể có thể được xả hoặc bơm ra để tiếp cận phần cặn lắng bên dưới. Nếu thiết kế bể cho phép làm sạch từ phía ngoài thông qua cửa thăm mà không cần người chui xuống, gia đình có thể sử dụng những dụng cụ có cán phù hợp để làm sạch các bề mặt tiếp cận được. Phần cặn dưới đáy cần được hút hoặc loại bỏ thay vì chỉ cọ thành rồi bơm nước mới vào. Các góc, vị trí tiếp giáp và khu vực quanh đường ống cũng là những nơi nên chú ý.

Gia đình không nên tùy tiện sử dụng chất tẩy rửa mạnh hoặc hóa chất không phù hợp chỉ với mục đích làm cho bề mặt bể trông sạch hơn. Nếu cần làm sạch, khử trùng bằng sản phẩm chuyên dụng, phải lựa chọn sản phẩm phù hợp với bể chứa nước sinh hoạt và thực hiện đúng hướng dẫn về nồng độ, thời gian tiếp xúc cũng như việc xả/rửa trước khi đưa bể trở lại sử dụng. Nhân lúc bể đã cạn, mọi người cũng nên kiểm tra thành, đáy, nắp bể và những vị trí đường ống xuyên qua thành. Vết nứt, bong tróc, dấu hiệu thấm hay rò rỉ nếu được phát hiện ở thời điểm này sẽ thuận tiện hơn cho việc đánh giá và sửa chữa.

4. Trường hợp nào không nên tự vệ sinh?

Ranh giới quan trọng nhất nằm ở việc có phải đưa người xuống bên trong bể hay không. Nếu chỉ có thể vệ sinh bằng cách một người chui hoặc trèo hẳn xuống bể ngầm, gia đình không nên coi đây là một công việc dọn dẹp thông thường và tự thực hiện. Bể nước ngầm có thể là không gian hạn chế, thông gió kém và tồn tại nguy cơ thiếu oxy hoặc các điều kiện không khí không an toàn mà người đứng bên ngoài khó nhận biết.

Do đó, việc một người xuống bể còn người khác đứng trên quan sát cũng không thể thay thế các biện pháp an toàn chuyên nghiệp. Những trường hợp bắt buộc phải có người vào bên trong nên được thực hiện bởi người hoặc đơn vị có chuyên môn, quy trình và trang thiết bị an toàn phù hợp. Tương tự, gia đình nên cân nhắc thuê người nếu bể quá sâu, cửa thăm nhỏ, đã nhiều năm không được mở, có lượng cặn quá lớn, nghi ngờ nước bị ô nhiễm hoặc phát hiện các vấn đề như nứt, thấm, rò rỉ. Khi đó, việc xử lý không còn đơn thuần là cọ rửa bể mà có thể cần kiểm tra và khắc phục những vấn đề khác.

*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo