“Tôi yêu bố mẹ mình. Nhưng cách họ tiêu tiền đang phá hỏng tương lai của tôi". Đó là lời mở đầu đầy mâu thuẫn trong bài chia sẻ của một chàng trai 23 tuổi sống tại Philippines trên một diễn đàn mạng xã hội. Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự chú ý vì phản ánh một áp lực khá phổ biến ở nhiều quốc gia châu Á: con cái trưởng thành phải gánh vác tài chính cho gia đình.

Chàng trai cho biết tại Philippines, việc con cái sống chung và hỗ trợ cha mẹ khi trưởng thành là điều được xem như nghĩa vụ. Con cái không được khuyến khích ra ở riêng như ở nhiều nước phương Tây. Thậm chí, nếu sống độc lập quá sớm, người ta còn bị cho là ích kỷ hoặc thiếu trách nhiệm với gia đình. Bản thân anh không phản đối quan niệm này. Thậm chí anh còn thích ý tưởng được chăm sóc cha mẹ khi họ về già. Tuy nhiên, điều khiến anh mệt mỏi là cách quản lý tiền bạc của bố mẹ quá tệ.

Theo lời chàng trai, bố anh là một người rất tốt và anh luôn kính trọng ông. Tuy nhiên, bố anh làm một công việc lương thấp suốt 25 năm và không có kế hoạch nghề nghiệp dài hạn. Khi đại dịch COVID-19 xảy ra, ông mất việc và đến nay vẫn chưa tìm được công việc mới.

Từ năm 2020, chàng trai trở thành người chu cấp chính cho gia đình, bao gồm cả chi phí sinh hoạt, thuốc men cho bố và việc chăm sóc bà nội mắc bệnh tâm thần phân liệt.

Trong khi đó, mối quan hệ của anh với mẹ lại phức tạp hơn nhiều. Anh mô tả mẹ là người nóng tính, hay la mắng và thường dùng lời nói làm tổn thương người khác. Bà không quan tâm nhiều đến sức khỏe của chồng và thậm chí còn trách ông vì không kiếm được tiền.

Ảnh minh hoạ

Điều khiến anh bức xúc nhất là thói quen chi tiêu của mẹ.

Theo lời anh, dù kiếm tiền khá tốt nhưng mẹ lại tiêu tiền rất thoải mái. Gia đình từng mua những chiếc xe không thực sự cần thiết, thuê người giúp việc dù không cần, mua sắm đồ nội thất đắt tiền và sửa sang nhà cửa nhiều lần. Anh cho rằng phần lớn những khoản chi đó chỉ nhằm mục đích thể hiện với bạn bè. Hậu quả là hiện nay mẹ anh đang gánh khoản nợ lớn và anh buộc phải giúp bà trả nợ.

Hiện tại, một nửa thu nhập của anh phải dành cho cha mẹ: khoảng một phần tư cho bố, một phần tư cho mẹ. Sau khi trừ chi phí sinh hoạt, anh chỉ còn khoảng 10% thu nhập cho bản thân. Dù vẫn có thể tiết kiệm một chút, anh thừa nhận rằng nếu không phải gánh vác quá nhiều trách nhiệm, cuộc sống tài chính của mình có thể tốt hơn rất nhiều. Chàng trai cho biết anh đã nhiều lần cố gắng nói chuyện với mẹ về việc quản lý tiền bạc, thậm chí từ khi còn nhỏ đã nhận ra vấn đề này. Nhưng bà gần như không bao giờ lắng nghe ý kiến khác.

Trong bài viết, anh bày tỏ sự thất vọng khi cho rằng những quyết định tài chính thiếu suy nghĩ của cha mẹ đang khiến anh khó xây dựng tương lai cho bản thân. Tuy vậy, anh vẫn khẳng định sẽ tiếp tục chăm sóc gia đình. Anh muốn đảm bảo bố và bà nội có thể sống những năm cuối đời một cách bình yên.

“Có lẽ vài năm nữa họ sẽ không còn ở đây. Tôi không muốn họ ra đi khi chưa từng có một cuộc sống tử tế", anh viết.

Khi cách cha mẹ tiêu tiền ảnh hưởng đến tương lai của con

Câu chuyện này khiến nhiều người suy nghĩ về một vấn đề quen thuộc trong nhiều gia đình: cha mẹ chính là tấm gương tài chính đầu tiên của con cái. Từ nhỏ, trẻ em thường học cách nhìn nhận tiền bạc thông qua cách người lớn sử dụng tiền. Nếu cha mẹ chi tiêu hợp lý, biết tiết kiệm và lập kế hoạch tài chính, con cái cũng dễ hình thành thói quen tương tự.

Ngược lại, khi trẻ lớn lên trong môi trường mà việc tiêu tiền thiếu kiểm soát hoặc dùng tiền để thể hiện với người khác, các em có thể bị ảnh hưởng theo hai hướng: hoặc lặp lại thói quen đó, hoặc phải sớm gánh trách nhiệm sửa chữa những sai lầm tài chính của gia đình.

Nhiều chuyên gia giáo dục gia đình cho rằng dạy con về tiền bạc không chỉ là việc nói “hãy tiết kiệm”, mà còn nằm ở những hành động hằng ngày của cha mẹ: cách lập kế hoạch chi tiêu, cách đối mặt với khó khăn tài chính và cách phân biệt giữa nhu cầu thật sự và mong muốn nhất thời.

Trong nhiều trường hợp, con cái có thể trở thành người “gánh hậu quả” cho những quyết định tài chính của thế hệ trước. Điều này đặc biệt phổ biến ở những xã hội coi việc con cái chu cấp cho cha mẹ là nghĩa vụ.

Câu chuyện của chàng trai 23 tuổi vì thế không chỉ là một lời than thở cá nhân, mà còn là lời nhắc rằng những lựa chọn tài chính của cha mẹ hôm nay có thể ảnh hưởng rất lâu dài đến cuộc sống của con cái sau này.